Ang malaking larawan
Tinitimbang ng Mga Kawikaan ang pamamahala sa bayan at pribadong asal sa payo para sa nag-aaral at magiging pinuno. Maaaring maging matapang ang matuwid, habang tumatakas ang masama kahit walang humahabol. Mas mabuti ang tapat na kahirapan kaysa yamang mula sa pandaraya. Hindi nagdudulot ng nagtatagal na pakinabang ang pagsasamantala sa dukha. Inihahambing ang pagtatago ng kasalanan sa pag-amin at pagtalikod dito. Binabalaan ang mga pinuno laban sa kasakiman at ang mga pamilya laban sa pagkuha nang di-tapat. Sa huli, kailangang mamili sa mapagmataas na pag-asa sa sarili at pagtitiwala sa Panginoon. Makikita ang bunga nito sa pagkabukas-palad at kalayaang mamuhay nang hindi nagkukubli.
Sa kabanatang ito
- Mabuting Pamamahala at Tapat na Kahirapan Mga Kawikaan 28:1-7
Inihahambing ng guro ang may salang tumatakas sa tapat na matatag gaya ng leon.
- Awa Kasunod ng Pag-amin at Pagtalikod Mga Kawikaan 28:8-13
Mapupunta sa nangangalaga sa dukha ang yamang mula sa di-makatarungang pagpapautang.
- Matigas na Puso at Mapanilang Pamamahala Mga Kawikaan 28:14-18
May pagpapala sa patuloy na paggalang na may takot.
- Tapat na Paggawa Higit sa Mabilisang Yaman Mga Kawikaan 28:19-24
Nagbibigay ng pagkain ang pagbubungkal ng lupa.
- Tiwala at Pagbibigay Para sa Maginhawang Buhay Mga Kawikaan 28:25-28
Nagsisimula ng alitan ang kasakiman.
Pangunahing katotohanan
Pinangangalagaan ng katapatan, pag-amin, at awa ang buhay. Pinahihina ng mapang-aping yaman, nakatagong kasalanan, at mapagmataas na tiwala sa sarili ang sambahayan at pamahalaan.
Kasulatan sa tabi ng buod
Mga Kawikaan · Ang Dating Biblia 1905 · 28Mga Kawikaan 28:1-7
Mabuting Pamamahala at Tapat na Kahirapan
Inihahambing ng guro ang may salang tumatakas sa tapat na matatag gaya ng leon. Nagiging magulo ang pamamahala dahil sa paghihimagsik ng lupain. Tumutulong ang pag-unawa upang manatili ito. Parang ulang tumatangay ng pagkain ang dukhang umaapi sa kapwa dukha. Pinupuri ng tumatalikod sa kautusan ang masama, habang nilalabanan ito ng sumusunod. Nagbibigay ng pag-unawa sa katarungan ang paghahanap sa Panginoon. Higit ang tapat na kahirapan sa yamang mula sa baluktot na gawain. Matalino ang anak na sumusunod sa turo. Ngunit ipinapahiya ng pakikisama sa matatakaw ang kanyang ama. Hindi katayuan ang batayan ng katapatan. Hindi rin dahilan ang pangangailangan upang agawan ang kapwa mahina.
Sa araw-araw na buhay
Tumatanggi ang inspektor ng mga produktong bukid na maliit ang kita na palampasin ang maling timbangan ng kapitbahay kapalit ng bahagi ng kinita. Ikinakatwiran ng nagtitinda na pareho silang nangangailangan. Ngunit hirap din ang mga mamimili. Itinatala niya nang patas ang paglabag. Hindi nawawala ang pinsala ng pagsasamantala dahil parehong mahirap. Sinusubok din ng kasabihan ang mga pinuno at pamilya. May kapangyarihan ang inspektor sa iisang bentahan.
Pansinin
Mga Kawikaan 28:3 Dukha rin ang nang-aapi. Ipinakikita ng paghahambing na maaari pa ring magdulot ng matinding pinsala sa kapwa nangangailangan ang taong nakaranas ng kakulangan.
Mga Kawikaan 28:1-7
Ang Dating Biblia 19051Ang masama ay tumatakas ng walang taong humahabol: nguni't ang matuwid ay matapang na parang leon.
2Dahil sa pagsalangsang ng lupain ay marami ang kaniyang mga pangulo: nguni't sa naguunawa at matalino ay malalaon ang kalagayan niya.
3Ang mapagkailangan na pumipighati sa dukha ay parang bugso ng ulan na hindi nagiiwan ng pagkain.
4Silang nangagpapabaya sa kautusan ay nagsisipuri sa masama: nguni't ang nangagiingat ng kautusan ay nangakikipagkaalit sa kanila.
5Ang masasamang tao ay hindi nangakakaunawa ng kahatulan: nguni't silang nagsisihanap sa Panginoon ay nangakakaunawa sa lahat ng mga bagay.
6Maigi ang dukha na lumalakad sa kaniyang pagtatapat, kay sa suwail sa kaniyang mga lakad, bagaman siya'y mayaman.
7Sinomang nagiingat ng kautusan ay pantas na anak: nguni't siyang kasama ng mga matakaw ay nagbibigay kahihiyan sa kaniyang ama.
Mga Kawikaan 28:8-13
Awa Kasunod ng Pag-amin at Pagtalikod
Mapupunta sa nangangalaga sa dukha ang yamang mula sa di-makatarungang pagpapautang. Nagiging kasuklam-suklam maging ang panalangin kapag tinatanggihan ang kautusan ng Diyos. Babalik sa gumawa ng bitag ang pagliligaw sa matuwid. Maaaring isipin ng mayaman na matalino siya, ngunit nakikita ng dukhang may unawa ang tunay niyang kalagayan. Nagpapasaya sa bayan ang tagumpay ng matuwid. Nagpapakubli naman sa mga tao ang kapangyarihan ng masama. Sa huling paghahambing, sariling kasalanan ang paksa. Hindi nagdudulot ng ginhawa ang pagtatakip dito. Nagdadala ng awa ang pag-amin at pag-iwan dito. Kailangan kapwa ang katotohanan tungkol sa mali at ang pagtalikod sa gawain.
Sa araw-araw na buhay
Inaamin ng ingat-yaman ng samahan sa pagsagwan na ginamit niya ang pondo para sa sariling bayarin. Ibinibigay niya sa lupon ang buong tala. Tumitigil siya sa paggamit ng kuwenta at pumapayag sa proseso ng pagbabayad. Mahirap ang pag-amin, ngunit hindi na pagtatago ang gumagabay sa bawat pulong. Nagsisimula ang pagbabago sa magkasamang katotohanan at pagkilos. Ipinapangako ng kasabihan ang awa sa kasalanang inamin at iniwan. Kailangan pa ring magpasya ng lupon kung paano tutugon.
Pansinin
Mga Kawikaan 28:13 Kasama ng pag-amin ang pag-iwan sa mali. Hindi inilalarawan ang awa bilang gantimpala sa mahusay umamin ngunit may balak pa ring ipagpatuloy ang kasalanan.
Mga Kawikaan 28:8-13
Ang Dating Biblia 19058Ang nagpapalago ng kaniyang yaman sa tubo at pakinabang, ay pumipisan sa ganang may awa sa dukha.
9Siyang naglalayo ng kaniyang pakinig sa pakikinig ng kautusan, maging ang kaniyang dalangin ay karumaldumal.
10Sinomang nagliligaw sa matuwid sa masamang daan, siya'y mahuhulog sa kaniyang sariling lungaw: nguni't ang sakdal ay magmamana ng mabuti.
11Ang mayaman ay pantas sa ganang kaniyang sarili; nguni't ang dukha na naguunawa ay sumisiyasat.
12Pagka ang matuwid ay nagtatagumpay, may dakilang kaluwalhatian: nguni't pagka ang masama ay bumabangon, nagsisipagtago ang mga tao.
13Siyang nagtatakip ng kaniyang mga pagsalangsang ay hindi giginhawa: nguni't ang nagpapahayag at nagiiwan ng mga yaon ay magtatamo ng kaawaan.
Mga Kawikaan 28:14-18
Matigas na Puso at Mapanilang Pamamahala
May pagpapala sa patuloy na paggalang na may takot. Nahuhulog naman sa gulo ang matigas ang puso. Parang leong umuungal o osong gutom ang masamang pinuno sa mahihirap. Nagiging mapang-api ang pinunong kulang sa unawa. Nakatutulong sa mahabang buhay ang pagtanggi sa kasakiman. Patungo sa hukay ang taong may sala sa pagdanak ng dugo. Hindi siya dapat ilayo sa bunga nito. May kaligtasan sa matuwid na pamumuhay, habang biglaang pagbagsak ang dulo ng baluktot na landas. Maaaring gawing banta ng matigas na puso ang kapangyarihan. Lalong lumalaki ang panganib kapag hindi makalaban ang mahina.
Sa araw-araw na buhay
Binabasa ng tagapagtanggol ng karapatan sa pabahay ang paulit-ulit na banta ng may-ari sa mga pamilyang walang pambayad sa paglipat. Napapansin niyang ginagamit sa bawat dagdag na singil ang kawalan nila ng ibang mapuntahan. Naging paraan ng pagsasamantala sa kahinaan ang kapangyarihan ng may-ari. Inihahanda niya ang kaso nang hindi minamaliit ang pinsala. Ang kawikaan ay tungkol sa mga pinunong may hawak sa isang bayan. May-ari naman ito na maaaring ihabla sa usaping pabahay.
Pansinin
Mga Kawikaan 28:15 Mahihirap ang mga biktima ng pinuno. Binibigyang-diin ng mga hayop ang panganib mula sa taong dapat mamahala ngunit nagbabantang lumamon sa kanila.
Mga Kawikaan 28:14-18
Ang Dating Biblia 190514Masaya ang tao na natatakot na lagi: nguni't siyang nagmamatigas ng kaniyang kalooban ay mahuhulog sa kahirapan.
15Kung paano ang umuungal na leon at ang gutom na oso, gayon ang masamang pinuno sa maralitang bayan.
16Ang pangulo na kulang sa paguunawa ay lubhang mamimighati rin: nguni't siyang nagtatanim sa kasakiman ay dadami ang kaniyang mga kaarawan.
17Ang tao na nagpapasan ng dugo ng sinomang tao, tatakas sa lungaw; huwag siyang pigilin ng sinoman.
18Ang lumalakad ng matuwid ay maliligtas: nguni't siyang masama sa kaniyang mga lakad ay mabubuwal na bigla.
Mga Kawikaan 28:19-24
Tapat na Paggawa Higit sa Mabilisang Yaman
Nagbibigay ng pagkain ang pagbubungkal ng lupa. Sagana namang kahirapan ang bunga ng walang-kabuluhang hinahabol. May pagpapala sa katapatan, ngunit hindi nananatiling walang sala ang nagmamadaling yumaman. Mali ang pagtatangi sa tao. Hindi dahilan ang maliit na piraso ng tinapay upang lumabag. Hindi nakikita ng sakim na nagmamadali ang darating na kahirapan. Sa huli, mas kinalulugdan ang tapat na saway kaysa pambobola. Kasama ng maninira ang nagnanakaw sa magulang at itinatangging mali iyon. Tinitimbang ang pakinabang ayon sa paraang ginamit upang makuha ito. Hindi ginagawang walang pinsala ng maliit na suhol o pag-angkin bilang kapamilya ang pandaraya.
Sa araw-araw na buhay
Tinatanggihan ng kahera sa negosyo ng pamilya ang hiling ng kapatid na kumuha sa kaha ng mga magulang at tawagin itong maagang mana. Humihingi siya ng hayag na kasunduan. Hindi nagiging tapat ang lihim na pagkuha dahil iisa ang apelyido. Isinasara niya ang kaha at tinatapos ang kuwenta. Pinipigilan ng kahera ang pagkuha. Hinahatulan naman ng kawikaan ang naganap nang pagnanakaw na ipinagtatanggol na walang masama.
Pansinin
Mga Kawikaan 28:24 Itinatanggi ng nagkasala na paglabag ang pagkuha sa magulang. Tinatanggihan ng kasabihan ang pagdadahilang nawawala ang tungkuling maging tapat dahil magkakapamilya.
Mga Kawikaan 28:19-24
Ang Dating Biblia 190519Siyang bumubukid ng kaniyang lupain ay magkakaroon ng saganang tinapay: nguni't siyang sumusunod sa mga walang kabuluhang tao ay madudukhang mainam.
20Ang tapat na tao ay mananagana sa pagpapala: nguni't siyang nagmamadali sa pagyaman ay walang pagsalang parurusahan.
21Magkaroon ng pagtatangi sa mga pagkatao ay hindi mabuti: ni hindi man sasalangsang ang tao dahil sa isang putol na tinapay.
22Siyang may masamang mata ay nagmamadali sa pagyaman, at hindi nakakaalam, na kasalatan ay darating sa kaniya.
23Siyang sumasaway sa isang tao ay makakasumpong sa ibang araw ng higit na lingap kay sa doon sa kunwa'y pumupuri ng dila.
24Ang nagnanakaw sa kaniyang ama o sa kaniyang ina, at nagsasabi, hindi ito pagsalangsang; Yao'y kasama rin ng maninira.
Mga Kawikaan 28:25-28
Tiwala at Pagbibigay Para sa Maginhawang Buhay
Nagsisimula ng alitan ang kasakiman. Nagdadala naman ng panustos ang pagtitiwala sa Panginoon. Kamangmangan ang umasa lamang sa sariling puso. May kaligtasan sa matalinong pamumuhay. Iniuugnay ang pagbibigay sa mahirap sa sapat na panustos. Maraming sumpa naman ang dulot ng sadyang pagbulag sa kanilang pangangailangan. Nagtatapos ang kabanata sa bunga para sa bayan. Nagtatago ang iba kapag umaangat ang masasama. Kapag namatay ang mga ito, dumarami at umuunlad ang matuwid. Hindi lamang personal na kasaganaan ang huling larawan. Sa mabuting pamayanan, may laya ang mga taong mamuhay nang hayag. Itinutulak sila ng kayabangan at malupit na pamamahala na magkubli.
Sa araw-araw na buhay
Binubuksan ng kinatawan ng mga tindero ang pulong sa mga negosyanteng lumayo habang hawak ng mapang-aping tagapangulo ang mga pag-uusapan. Nakikinig siya sa may pinakamaliit na puwesto. Nagkakasundo sila sa maliit na pondong pangkagipitan. Nagsisimulang bumalik ang mga tao dahil hindi na tinutuya o itinatago ang pangangailangan. Nagagamit muli ang silid. Nakasalig sa tiwala sa Diyos ang ipinangakong kaligtasan dito. Hindi ito maibibigay ng patas na pulong lamang.
Pansinin
Mga Kawikaan 28:28 Makikita sa pagkukubli ang epekto ng masamang kapangyarihan sa karaniwang tao. Hayag na tanda ng pagbabago sa buhay ng pamayanan ang pagbabalik ng matuwid.
Mga Kawikaan 28:25-28
Ang Dating Biblia 190525Siyang may sakim na diwa ay humihila ng kaalitan: nguni't siyang naglalagak ng kaniyang tiwala sa Panginoon ay tataba.
26Siyang tumitiwala sa kaniyang sariling puso ay mangmang: nguni't ang lumakad na may kapantasan, ay maliligtas.
27Siyang nagbibigay sa dukha ay hindi masasalat: nguni't siyang nagkukubli ng kaniyang mga mata ay magkakaroon ng maraming sumpa.
28Pagka ang masama ay bumabangon, nagsisipagkubli ang mga tao; nguni't pagka sila'y nangamamatay, dumadami ang matuwid.
Mga detalyeng dapat mapansin
Ang pambungad na larawan
Nagsisimula ang Mga Kawikaan 28:1 sa “Ang masama ay tumatakas ng walang taong humahabol: nguni't ang matuwid ay matapang na parang leon.”
Kung saan nagbabago ang kabanata
Nagiging likas na pagbabago ang Mga Kawikaan 28:14: “Masaya ang tao na natatakot na lagi: nguni't siyang nagmamatigas ng kaniyang kalooban ay mahuhulog sa kahirapan.”
Ang huling himig
Iniiwan ng Mga Kawikaan 28:28 sa mambabasa ang “Pagka ang masama ay bumabangon, nagsisipagkubli ang mga tao; nguni't pagka sila'y nangamamatay, dumadami ang matuwid.”
Landas ng mga salita sa kabanata
Tinutulungan ng mga salitang kaniyang, nguni't, siyang, hindi, dukha, masama na makita ang paulit-ulit na alalahanin ng kabanata.
Malinaw na kahulugan ng mga salita sa Kasulatan
- tubo
- Dagdag na halagang sinisingil sa pautang, na kaugnay rito ng di-makatarungang pakinabang.
- lungaw
- Hukay na maaaring maging bitag o larawan ng kapahamakan.
- pagsalangsang
- Mga paglabag sa iniutos o sa tungkuling dapat tuparin.
Makinig at manood kasabay ng sipi
Lumalabas lamang ang kaugnay na media kapag nagtutugma ang sanggunian nito at ang yunit. Gamitin ang awit at video bilang kasama, pagkatapos ay bumalik sa teksto ng Bibliya.
