Ang malaking larawan
Pagkawala ng buhay at hindi pantay na kapangyarihan ang tinatalakay ngayon ni Moises, ang pinunong nagbibigay ng mga batas sa Israel. Dapat kumilos ang Israel, ang bayang maninirahan sa lupain ng Dios, kapag hindi kilala ang pumatay. May ilang proteksiyon ang babaeng bihag na kinukuhang asawa. Hindi rin maaaring baguhin ng pagkiling ng ama ang karapatan ng panganay. May mabibigat ding parusa. Dinidinig sa harap ng bayan ang mga pribadong alitan. Kahit ang taong pinatay dahil sa mabigat na kasalanan ay dapat ilibing sa araw ding iyon.
Sa kabanatang ito
- May Pananagutan Kahit Hindi Kilala ang Pumatay Deuteronomio 21:1-9
May natagpuang pinatay, ngunit walang nakaaalam kung sino ang gumawa nito.
- Hindi Maaaring Ibenta Muli ang Babaeng Bihag Deuteronomio 21:10-14
Dapat dalhin sa sariling bahay ng sundalong nais mag-asawa ng babaeng bihag ang babae.
- Hindi Binabago ng Pagkiling ang Karapatang Panganay Deuteronomio 21:15-17
Hindi dapat ipabago ng lalaking may dalawang asawa ang mana ng mga anak dahil sa kaniyang damdamin.
- Dinadala sa Matatanda ang Mapanghimagsik na Anak Deuteronomio 21:18-21
Paulit-ulit na tumatanggi ang anak sa pagtutuwid ng mga magulang.
- Ilibing Agad ang Hinatulan ng Kamatayan Deuteronomio 21:22-23
Ibinibitin sa punongkahoy ang taong pinatay dahil sa kasalanang may parusang kamatayan.
Pangunahing katotohanan
Dapat tugunan ng Israel ang pananagutan sa pagpatay na hindi nalutas at limitahan ang pansariling kapangyarihan. Kahit sa mabibigat na parusa ng bayan, may tungkulin pa rin sa namatay.

Kasulatan sa tabi ng buod
Deuteronomio · Ang Dating Biblia 1905 · 23Deuteronomio 21:1-9
May Pananagutan Kahit Hindi Kilala ang Pumatay
May natagpuang pinatay, ngunit walang nakaaalam kung sino ang gumawa nito. Susukatin ng matatanda at mga hukom ang layo ng mga karatig na bayan. Dadalhin ng matatanda sa pinakamalapit na bayan ang dumalagang bakang hindi pa pinagtrabaho sa isang libis na hindi pa sinasaka. Babaliin nila ang leeg nito roon. Dadalo ang mga saserdote mula sa Levi, ang liping binigyan ng banal na tungkulin. Maghuhugas ng kamay ang matatanda sa ibabaw ng hayop. Itatanggi nilang sila ang pumatay o nakakita sa pagpatay at hihingi sila ng awa sa Dios. Kailangang tugunan ang pagdanak ng dugong walang sala kahit hindi matukoy ang pumatay.

Sa araw-araw na buhay
Tinitipon ng tagapangasiwa ng bakuran ng bato ang mga tauhan matapos ang hindi maipaliwanag na pagkamatay. Lumalagda siya sa buong pahayag ng nalalaman at hindi nila nalalaman. Hindi dahilan ang kulang na sagot upang manahimik o magkunwaring walang nangyari. May hayag na pagtugon sa pagkawala ng buhay. Gumaganap ang matatanda ng Israel ng ritwal tungkol sa pananagutan sa dugo, hindi pagsisiyasat sa aksidente sa industriya.
Pansinin
Deuteronomio 21:2 Ang layo ang batayan kung aling bayan ang dapat kumilos. Hindi nawawala ang tungkulin dahil wala pang napatunayang pumatay.
Deuteronomio 21:1-9
Ang Dating Biblia 19051Kung may masumpungang pinatay sa lupain na ibinibigay sa iyo ng Panginoon mong Dios upang ariin, na nabubulagta sa parang, at hindi maalaman kung sinong sumugat sa kaniya:
2Ay lalabas nga ang iyong mga matanda at ang iyong mga hukom, at kanilang susukatin ang layo ng mga bayang nasa palibot ng pinatay:
3At mangyayari, na ang mga matanda sa bayang yaon, na bayang malapit sa pinatay, ay kukuha ng isang dumalagang baka sa bakahan, na hindi pa nagagamit at hindi pa nakakapagpasan ng pamatok;
4At ibababa ng mga matanda ang dumalagang baka sa isang libis na may agos ng tubig, na di pa nabubukid, ni nahahasikan, at babaliin ang leeg ng dumalagang baka doon sa libis:
5At ang mga saserdote na mga anak ni Levi ay lalapit, sapagka't sila ang pinili ng Panginoon mong Dios na mangasiwa sa kaniya, at bumasbas sa pangalan ng Panginoon; at ayon sa kanilang salita ay pasisiyahan ang bawa't pagkakaalit at bawa't awayan:
6At lahat ng mga matanda sa bayang yaon, na malapit sa pinatay, ay maghuhugas ng kanilang kamay sa ibabaw ng dumalagang baka na binali ang leeg sa libis:
7At sila'y sasagot at sasabihin, Ang aming kamay ay hindi nagbubo ng dugong ito, ni nakita ng aming mga mata.
8Patawarin mo, Oh Panginoon, ang iyong bayang Israel, na iyong tinubos, at huwag mong tikising matira sa gitna ng iyong bayang Israel, ang dugong walang sala. At ang dugo'y ipatatawad sa kanila.
9Gayon mo aalisin ang dugong walang sala sa gitna mo, pagka iyong gagawin ang matuwid sa paningin ng Panginoon.
Deuteronomio 21:10-14
Hindi Maaaring Ibenta Muli ang Babaeng Bihag
Dapat dalhin sa sariling bahay ng sundalong nais mag-asawa ng babaeng bihag ang babae. Huhubarin nito ang damit ng pagkabihag, aahitan ang ulo, at aayusin ang mga kuko. May isang buong buwan siyang pagluluksa para sa kaniyang mga magulang. Pagkatapos lamang nito siya kukuning asawa ng lalaki. Kung tatanggihan siya nito sa huli, dapat siyang malayang makaalis. Hindi siya maaaring ibenta o tratuhing paninda. Nililimitahan ng batas ang kapangyarihan ng bumihag, ngunit hindi nito sinasabing malayang pinili ng babae ang pag-aasawang ito.

Sa araw-araw na buhay
Hinihiling ng kinatawan ng mga manggagawa sa damit na ibalik ng may-ari ng pabrika ang mga papeles ng pinaalis na manggagawa. Gusto niyang itago ang mga iyon hanggang malutas ang alitan. Iginiit ng kinatawan na dapat makaalis at makahanap ng ibang trabaho ang manggagawa. May hangganan dapat ang kontrol ng may-ari. Mas kaunti ang mapagpipilian ng babaeng bihag sa pag-aasawa kaysa sa manggagawang ito.
Pansinin
Deuteronomio 21:14 Hindi maaaring gawing pagbebenta ng lalaki ang pagtanggi sa babae. Kinikilala ng tuntunin ang kapangyarihan niya sa bihag at malinaw na nililimitahan ang susunod niyang gagawin.
Deuteronomio 21:10-14
Ang Dating Biblia 190510Pagka ikaw ay lalabas upang makipagbaka laban sa iyong mga kaaway, at ibibigay sila ng Panginoon mong Dios sa iyong mga kamay, at dadalhin mo silang bihag,
11At makakakita ka sa mga bihag ng isang magandang babae, at magkaroon ka ng nasa sa kaniya, at iibigin mo siyang kuning asawa,
12Ay iyo nga siyang dadalhin sa iyong bahay; at kaniyang aahitan ang kaniyang ulo, at gugupitin ang kaniyang mga kuko;
13At kaniyang huhubarin ang suot na pagkabihag sa kaniya, at matitira sa iyong bahay, at iiyakan ang kaniyang ama at ang kaniyang ina na isang buong buwan: at pagkatapos noo'y sisiping ka sa kaniya, at ikaw ay magiging asawa niya, at siya'y magiging iyong asawa.
14At mangyayari, na kung di mo kalugdan siya, ay iyo ngang pababayaan siyang yumaon kung saan niya ibig; nguni't huwag mo siyang ipagbibili ng salapi, huwag mo siyang aalipinin, sapagka't iyong pinangayupapa siya.
Deuteronomio 21:15-17
Hindi Binabago ng Pagkiling ang Karapatang Panganay
Hindi dapat ipabago ng lalaking may dalawang asawa ang mana ng mga anak dahil sa kaniyang damdamin. Kung anak ng hindi gaanong minamahal na asawa ang panganay, sa anak na iyon pa rin ang dobleng bahagi. Hindi maaaring ilagay ng ama sa unahan ang anak ng paboritong asawa. Dapat kilalanin ang tunay na panganay at ibigay ang nararapat sa kaniya. Tinatalakay ng batas ang ganitong sambahayan ayon sa umiiral nitong kalagayan. Nililimitahan nito ang kapangyarihan ng ama na gawing gantimpala sa pagmamahal ang ari-arian.


Sa araw-araw na buhay
Tinitingnan ng sastre ng pasadyang terno ang talaan ng mga order bago maglaan ng kakaunting tela. Humihiling ang paborito niyang kustomer na mauna, ngunit nananatiling una ang karapatan ng mas naunang umorder. Hindi binabago ng personal na pagkagusto ang nakatalang karapatan. Karapatan sa pamilya ang dobleng mana ng panganay, hindi puwesto ng kustomer sa pila ng mga bibilhin.
Pansinin
Deuteronomio 21:17 Dapat hayagang kilalanin ng ama ang panganay na anak ng asawang hindi niya gaanong mahal. Kailangang kilalanin ang karapatan kahit hindi niya ito gusto, sa halip na tahimik na iwasan.
Deuteronomio 21:15-17
Ang Dating Biblia 190515Kung ang isang lalake ay may dalawang asawa, na ang isa'y sinisinta, at ang isa'y kinapopootan, at kapuwa magkaanak sa kaniya, ang sinisinta at ang kinapopootan; at kung ang maging panganay ay sa kinapopootan:
16Ay mangyayari nga sa araw na kaniyang pagmanahin ang kaniyang mga anak ng kaniyang tinatangkilik, ay hindi niya magagawang panganay ang anak ng sinisinta na higit kay sa anak ng kinapopootan, na siyang panganay;
17Kundi kaniyang kikilalaning panganay, ang anak ng kinapopootan sa pamamagitan ng pagbibigay sa kaniya ng dalawang bahagi sa buong kaniyang tinatangkilik; sapagka't siya ang pasimula ng kaniyang lakas; ang karapatan nga ng pagkapanganay ay kaniya.
Deuteronomio 21:18-21
Dinadala sa Matatanda ang Mapanghimagsik na Anak
Paulit-ulit na tumatanggi ang anak sa pagtutuwid ng mga magulang. Dinadala nila siya sa matatanda sa pintuan ng bayan. Inaakusahan nila siya ng matigas na pagsuway, katakawan, at paglalasing. Pagkatapos ay babatuhin siya ng mga lalaki sa bayan hanggang mamatay. Ibinibigay ni Moises na layunin ang pag-aalis ng kasamaan at pagkatakot ng iba. Mabigat at hayag ang parusa. Hindi ito pribadong karapatan ng magulang na patayin ang anak dahil sa isang pagsuway. Paulit-ulit na pagtanggi ang paratang na inihaharap sa matatanda.

Sa araw-araw na buhay
Dinadala ng tagapagturo ng sining ng pakikipaglaban sa samahan ang matagal nang suliranin sa disiplina. Hindi siya kumikilos nang mag-isa sa galit. Ibinibigay niya ang tala ng paulit-ulit na pagtanggi at hinihiling sa awtorisadong pangkat na dinggin ito. Nililimitahan ng proseso ang pansariling paghihiganti. Walang disiplinang pampalakasan ang maihahambing sa parusang kamatayan sa batas na ito.
Pansinin
Deuteronomio 21:19 Parehong magulang ang naghaharap ng kaso sa matatanda. Inilalabas ng itinakdang proseso ang paratang mula sa pribadong away ng pamilya bago ipataw ang parusa ng bayan.
Deuteronomio 21:18-21
Ang Dating Biblia 190518Kung ang isang lalake ay may matigas na loob at mapanghimagsik na anak, na ayaw makinig ng tinig ng kaniyang ama, o ng tinig ng kaniyang ina, at bagaman kanilang parusahan siya ay ayaw makinig sa kanila:
19Ay hahawakan nga ng kaniyang ama at ng kaniyang ina at dadalhin sa mga matanda sa kaniyang bayan, at sa pintuang-bayan ng kaniyang pook;
20At kanilang sasabihin sa mga matanda sa kaniyang bayan. Itong aming anak ay matigas na loob at mapanghimagsik, na ayaw niyang dinggin ang aming tinig; siya'y may masamang pamumuhay, at manglalasing.
21At babatuhin siya ng mga bato, ng lahat ng mga lalake sa kaniyang bayan upang siya'y mamatay: gayon mo aalisin ang kasamaan sa gitna mo; at maririnig ng buong Israel, at matatakot.
Deuteronomio 21:22-23
Ilibing Agad ang Hinatulan ng Kamatayan
Ibinibitin sa punongkahoy ang taong pinatay dahil sa kasalanang may parusang kamatayan. Hindi dapat iwan ang bangkay doon magdamag. Kailangang ilibing ito sa araw ding iyon. Inilalarawan ni Moises ang nakabitin na tao bilang nasa ilalim ng sumpa ng Dios. Dudungisan ng pag-iwan sa bangkay ang lupaing ibinibigay ng Dios sa Israel. Hindi inaalis ng parusa ang lahat ng tungkulin sa patay. May hangganan ang hayag na pagpapahiya. Dapat itigil ang pagpapakita ng bangkay kahit gusto pa itong gamiting babala sa iba.

Sa araw-araw na buhay
Isinasara ng tagapangasiwa ng lamay ang silid sa oras na napagkasunduan ng pamilya. Humihiling ang mga huling dumating na patuloy pang makakita. Isinasara niya ang kurtina at inihahanda ang bangkay para sa libing. Hindi ang mga bisita ang magtatakda kung gaano katagal ilalantad ang mga labi. Ang takdang oras sa Israel ay para sa pinatay na nasa ilalim ng sumpa ng Dios, hindi karaniwang pagluluksa.
Pansinin
Deuteronomio 21:23 Sa mismong araw ng pagpatay dapat isagawa ang libing. Kahit bangkay ng nahatulan ay hindi maaaring iwanang nakalantad sa publiko nang walang hangganan.
Deuteronomio 21:22-23
Ang Dating Biblia 190522Kung ang isang lalake ay magkasala ng kasalanang marapat sa kamatayan, at siya'y patayin, at iyong ibitin siya sa isang punong kahoy;
23Ay huwag maiiwan buong gabi ang kaniyang bangkay sa punong kahoy, kundi walang pagsalang siya'y iyong ililibing sa araw ding yaon; sapagka't ang bitin ay sinumpa ng Dios; upang huwag mong ihawa ang iyong lupa na ibinibigay sa iyo ng Panginoon mong Dios, na ipinamana.
Mga detalyeng dapat mapansin
Ang pambungad na larawan
Nagsisimula ang Deuteronomio 21:1 sa “Kung may masumpungang pinatay sa lupain na ibinibigay sa iyo ng Panginoon mong Dios upang ariin, na nabubulagta sa parang, at hindi maalaman kung sinong…”
Kung saan nagbabago ang kabanata
Nagiging likas na pagbabago ang Deuteronomio 21:12: “Ay iyo nga siyang dadalhin sa iyong bahay; at kaniyang aahitan ang kaniyang ulo, at gugupitin ang kaniyang mga kuko;”
Ang huling himig
Iniiwan ng Deuteronomio 21:23 sa mambabasa ang “Ay huwag maiiwan buong gabi ang kaniyang bangkay sa punong kahoy, kundi walang pagsalang siya'y iyong ililibing sa araw ding yaon; sapagka't ang bitin ay…”
Landas ng mga salita sa kabanata
Tinutulungan ng mga salitang kaniyang, iyong, isang, kaniya, kung, anak na makita ang paulit-ulit na alalahanin ng kabanata.
Malinaw na kahulugan ng mga salita sa Kasulatan
- pamatok
- Kahoy na ipinapasan sa hayop upang maikabit ito sa hinihilang kagamitan.
- libis
- Mababang lupa sa pagitan ng mga burol o sa tabi ng daluyan ng tubig.
Makinig at manood kasabay ng sipi
Lumalabas lamang ang kaugnay na media kapag nagtutugma ang sanggunian nito at ang yunit. Gamitin ang awit at video bilang kasama, pagkatapos ay bumalik sa teksto ng Bibliya.



