Ang malaking larawan
Tumatanggap si Moises, ang pinuno ng malayang Israel, ng dagdag na batas mula sa Dios para sa kanilang buhay bilang bayan. Saklaw na ngayon ng mga utos ang ninakaw na gamit, napinsalang pananim, ipinagkatiwalang hayop, at pinagtatalunang pagmamay-ari. Tinutugunan din ang asal sa pagtatalik, pagsamba, mga dayuhan, balo, batang walang ama, at mahihirap na nangungutang. Inilalagay sa harap ng Dios ang araw-araw na pakikitungo. Itinuturing ng kabanata na dapat panagutan ang pagkuha ng ari-arian at ang pagsasamantala sa kahinaan ng kapwa.
Sa kabanatang ito
- Bayad sa Pagnanakaw at Pinsala Exodo 22:1-6
Kapag ninakaw at ipinagbili o pinatay ang hayop, ilang ulit ng halaga ang dapat ibayad.
- Makatarungang Hatol sa Ipinagkatiwalang mga Bagay Exodo 22:7-15
Kapag nawala ang ari-ariang iniwan sa kapitbahay, doble ang bayad ng nahuling magnanakaw.
- Hangganan sa Tungkuling Mag-asawa at Pagsamba Exodo 22:16-20
Kapag inakit ng lalaki ang dalagang walang asawa na sumiping, dapat siyang magbayad ng bigay-kaya at pakasalan ito.
- Naririnig ng Dios ang Walang Proteksiyon Exodo 22:21-27
Ipinagbabawal sa Israel ang pagmamalupit sa dayuhan.
- Banal na Pagkabilang sa Araw-araw na Tungkulin Exodo 22:28-31
Binabalaan ang bayan laban sa paglapastangan sa banal na awtoridad at pagsumpa sa kanilang pinuno.
Pangunahing katotohanan
Hinihingi ng Dios ang kabayaran sa pagkawala. Ipinagbabawal niya ang pagsasamantala sa mga taong madaling maapi dahil sa kahirapan o kawalan ng proteksiyon.
Kasulatan sa tabi ng buod
Exodo · Ang Dating Biblia 1905 · 31Exodo 22:1-6
Bayad sa Pagnanakaw at Pinsala
Kapag ninakaw at ipinagbili o pinatay ang hayop, ilang ulit ng halaga ang dapat ibayad. Doble naman kung natagpuang buhay ang ninakaw na hayop. Ibinubukod ng batas ang pagpatay sa magnanakaw na pumapasok sa gabi sa pagpatay kapag maliwanag na. May pananagutan sa dugo sa ikalawa. Maaaring ipagbili ang magnanakaw na walang pambayad. Dapat ding bayaran ng may-ari ang pinsala kapag nanginain ang kanyang hayop sa bukid ng iba o kumalat ang apoy niya sa pananim. Pinakamahusay na ani ang pambayad sa pinsala ng panginginain. Hindi iniiwan sa biktima ang pagkalugi habang basta umaalis ang may pananagutan.
Sa araw-araw na buhay
Pinanood ng nagsindi ng siga ang mga baga na tumawid sa bakod at sumunog sa nakaimbak na mga panel ng bakod ng kapitbahay. Sariling hardin sana ang lilinisin niya, ngunit nasa kabilang bahay na ang pinsala. Nagdala siya ng kapalit mula sa sariling imbakan. Hindi inaalis ng layunin ang pagkawala. Nagtatakda rin ang Exodo ng mga parusa sa pagnanakaw at pagpatay na hindi saklaw ng aksidenteng ito.
Pansinin
Exodo 22:5 Galing sa pinakamainam na ani ng nakapinsala ang bayad sa panginginain. Hindi dapat tumanggap ang napinsalang kapitbahay ng mumurahing tira lamang na gustong isuko ng may-ari.
Exodo 22:1-6
Ang Dating Biblia 19051Kung ang isang lalake ay magnakaw ng isang baka, o ng isang tupa at patayin, o ipagbili: ay kaniyang pagbabayaran ng limang baka ang isang baka, at ng apat na tupa ang isang tupa.
2Kung ang isang magnanakaw ay masumpungan, na naninira, at masaktan na ano pa't namatay ay hindi aariing mamamataytao ang pumatay.
3Kung sikatan siya ng araw, ay aariin siyang mamamataytao; siya'y dapat magsauli ng kabayaran: kung siya'y wala ay ipagbibili siya dahil sa kaniyang ninakaw.
4Kung ang ninakaw ay masumpungang buhay sa kaniyang kamay, maging baka, o asno, o tupa, ay magbabayad siya ng ibayo.
5Kung ang sinoman ay magpastol sa isang bukid, o sa isang ubasan, at pawalan ang kaniyang hayop at pastulin sa bukid ng iba; sa pinakamainam sa kaniyang sariling parang, at sa pinakamainam sa kaniyang sariling ubasan, ay sasaulian niya.
6Kung may magningas na apoy, at magtangay ng mga tinik, na ano pa't ang mga mandala, o ang mga uhay, o ang bukid ay masunog, ay tunay na magbabayad yaong nagpaningas ng apoy.
Exodo 22:7-15
Makatarungang Hatol sa Ipinagkatiwalang mga Bagay
Kapag nawala ang ari-ariang iniwan sa kapitbahay, doble ang bayad ng nahuling magnanakaw. Kung walang mahuli, susuriin sa paghatol kung kinuha ito ng pinag-iwanan. Dadaan din sa paghatol ang pinagtatalunang pagmamay-ari. Kung walang saksi sa pagkawala ng hayop, maaaring patunayan ng panunumpa sa Panginoon na walang sala ang nag-alaga. Magkakaiba ang tuntunin sa pagnanakaw, pag-atake ng mabangis na hayop, paghiram, at pag-upa. Mahalaga ang patunay ng nalapang hayop. Karaniwang nagbabayad ang humiram kung wala ang may-ari nang mangyari ang pagkawala. Hindi ipinapalagay ng batas na pandaraya ang bawat pagkawala. Ngunit nangangailangan ito ng paliwanag.
Sa araw-araw na buhay
Dinala ng humiram ng kamera ang basag na kagamitan at mga papeles ng upa sa may-ari. Ipinaliwanag ng isang saksi na may-ari ang gumagamit nang mahulog ito. Tiningnan nila kung sino ang may hawak at ano ang saklaw ng kasunduan bago itakda ang bayad. Hindi pagkasira lamang ang batayan ng pananagutan. Kasama sa paghatol ng Israel ang panunumpa sa Panginoon bilang paraang dapat tanggapin sa paglutas.
Pansinin
Exodo 22:13 Patunay ang labi ng hayop na nilapa ng maninila. Maipakikita ng nag-alaga na nangyari ang pagkawala nang walang pagnanakaw o lihim na paggamit.
Exodo 22:7-15
Ang Dating Biblia 19057Kung ang sinoman ay magpatago sa kaniyang kapuwa ng salapi o pag-aari, at nakawin sa bahay ng taong yaon; kung masumpungan ang magnanakaw, ay magbabayad ng ibayo.
8Kung hindi masumpungan ang magnanakaw, ay lalapit ang may-ari ng bahay sa Dios, upang maalaman kung hindi niya pinakialaman ang pag-aari ng kaniyang kapuwa.
9Sapagka't lahat ng bagay na pagsalangsang, maging sa baka, sa asno, sa tupa, sa damit, o sa anomang bagay na nawala, na may magsabi, Ito nga ay akin; ay dadalhin sa harap ng Dios ang usap ng dalawa; yaong parurusahan ng Dios ay magbabayad ng ibayo sa kaniyang kapuwa.
10Kung ang sinoman ay maghabilin sa kaniyang kapuwa ng isang asno, o ng isang baka, o ng isang tupa, o ng anomang hayop; at mamatay, o masasaktan, o maagaw, na walang nakakakitang sinoman:
11Ay pamamagitanan silang dalawa ng pagsumpa sa Panginoon kung hindi niya pinakialaman ang pag-aari ng kaniyang kapuwa; at tatanggapin ng may-ari, at siya'y hindi magsasauli.
12Datapuwa't kung kaniyang ninakaw sa kaniya ay sasaulian niya ang may-ari niyaon.
13Kung nalapa ay dadalhing pinakapatotoo, at hindi sasaulian ang nalapa.
14At kung ang sinoman ay humiram ng anoman sa kaniyang kapuwa, at masaktan, o mamatay, na hindi kaharap ang may-ari, ay walang pagsala na siya'y magsasauli.
15Kung ang may-ari niyaon ay kaharap, ay hindi niya sasaulian; kung isang bagay na pinauupahan ay ihuhulog sa kaniyang kaupahan.
Exodo 22:16-20
Hangganan sa Tungkuling Mag-asawa at Pagsamba
Kapag inakit ng lalaki ang dalagang walang asawa na sumiping, dapat siyang magbayad ng bigay-kaya at pakasalan ito. Maaaring tumanggi ang ama sa kasal, ngunit kailangan pa rin ang bayad. Pagkatapos, itinatakda ng batas ang kamatayan sa babaeng manggagaway, kamatayan sa pakikipagtalik sa hayop, at paglipol sa naghahandog sa ibang dios. Itinuturing ng mga utos na pananagutan sa bayan ang asal sa pagtatalik at pagsamba, na may mabibigat na bunga. May kapangyarihan ang ama ng babae sa pasiya sa kasal. Ipinakikita nito ang kaayusan ng tahanang ipinapalagay dito. Inilalahad ang mga tuntunin nang walang makabagong pamamaraan sa hukuman at nang hindi pinapagaan ang mga parusa.
Sa araw-araw na buhay
Pinatigil ng tagapagtala ang nagmamadaling magkasintahan dahil sa di-nalagdaang legal na obligasyon mula sa naunang kasunduan. Gusto ng isa na magpatuloy na para bang personal na hangarin ang lumulutas sa lahat ng paghahabol. Itinuro ng tagapagtala ang mga pananagutang nananatili kahit tinanggihan ang mungkahing kaayusan. May bunga sa iba ang pagpili. Hindi saklaw ng limitadong paghahambing na ito ang parusang kamatayan o sinaunang kapangyarihan ng pamilya rito.
Pansinin
Exodo 22:17 Maaaring tanggihan ng ama ang mungkahing kasal nang hindi kinakansela ang bayad. Lumilikha ng obligasyon ang ginawa ng lalaki kahit hindi matuloy ang pag-aasawa.
Exodo 22:16-20
Ang Dating Biblia 190516At kung dayain ng isang lalake ang isang dalaga, na hindi pa niya nagiging asawa at kaniyang sipingan, ay tunay na kaniyang ipagbabayad ng bigay-kaya upang maging asawa niya.
17Kung itangging mainam ng kaniyang ama na ibigay sa kaniya, ay magbabayad siya ng salapi, ayon sa bigay-kaya sa mga dalaga.
18Huwag mong babatahing mabuhay ang isang babaing manggagaway.
19Sinomang makiapid sa isang hayop ay papataying walang pagsala.
20Yaong maghain sa anomang dios, maliban sa Panginoon lamang, ay lubos na papatayin.
Exodo 22:21-27
Naririnig ng Dios ang Walang Proteksiyon
Ipinagbabawal sa Israel ang pagmamalupit sa dayuhan. Alam nila ang buhay na iyon mula sa panahon nila sa Egipto. Hindi dapat saktan ang mga balo at batang walang ama. Nagbababala ang Dios na maririnig niya ang kanilang daing at tutugon sa nakamamatay na paghatol. Mawawalan din ng mahal sa buhay ang mga pamilya ng nang-api. Hindi dapat may interes ang pautang sa mahirap. Dapat ibalik bago lumubog ang araw ang balabal na isinangla ng kapwa dahil kailangan ito sa pagtulog. Ipinakikilala ng Dios ang sarili na maawain. Hindi dahilan ang legal na paghawak sa sangla upang iwang nilalamig ang tao sa buong gabi.
Sa araw-araw na buhay
Gabi na at magsasara na ang sanglaan. Nasa likod pa ng mesa ang tanging makapal na amerikana ng isang manggagawa. Alam ng may-ari na wala itong mainit na matutulugan. Ibinalik niya ang damit kahit hindi pa bayad ang utang. Hindi inaalis ng paghawak sa sangla ang pangangailangan ng katawan ng nangutang. Kasama sa utos ng Dios ang pangako niyang pakinggan ang mahirap, hindi lamang ang awa ng nagpapautang.
Pansinin
Exodo 22:27 Itinatanong ng Dios kung ano ang isusuot sa pagtulog ng nangutang. Pinapansin ng batas ang pangangailangan ng katawan sa init, hindi lamang ang karapatan ng nagpautang sa sangla.
Exodo 22:21-27
Ang Dating Biblia 190521At ang taga ibang lupa ay huwag mong aapihin, o pipighatiin man; sapagka't kayo'y naging taga ibang lupa sa lupain ng Egipto.
22Huwag mong papagdadalamhatiin ang sinomang babaing bao, o ulila.
23Kung iyong dalamhatiin sila sa anomang paraan, at sila'y dumaing sa akin, ay walang pagsala, na aking didinggin ang kanilang daing;
24At ang aking pagiinit ay magaalab, at aking papatayin kayo ng tabak; at ang inyong mga asawa ay magiging mga bao, at ang inyong mga anak ay mga ulila.
25Kung magpautang ka ng salapi sa kanino man sa aking bayan na kasama mo na dukha, huwag kang magpapakamanunubo sa kaniya ni hihingan mo man siya ng tubo.
26Kung iyong tanggapin sa anoman ang damit ng iyong kapuwa na pinakasangla, ay iyong isasauli sa kaniya bago lumubog ang araw;
27Sapagka't iyan ang kaniya lamang pangbihis, siyang kaniyang pangdamit sa kaniyang balat: ano ngang kaniyang ipangtutulog? at mangyayari, na pagka siya'y dumaing sa akin, ay aking didinggin; sapagka't ako'y mapagbiyaya.
Exodo 22:28-31
Banal na Pagkabilang sa Araw-araw na Tungkulin
Binabalaan ang bayan laban sa paglapastangan sa banal na awtoridad at pagsumpa sa kanilang pinuno. Hindi nila dapat ipagpaliban ang pagbibigay ng unang ani at mga panganay sa Dios. Pitong araw na mananatili sa ina ang batang baka at tupa. Ibibigay ang mga ito sa ikawalong araw. Kaugnay ng naunang utos na pagtubos ang pag-angkin sa mga panganay na anak na lalaki. Hindi ito utos na pumatay ng bata. Dapat maging banal sa Dios ang bayan. Hindi nila kakainin ang karneng nilapa ng mabangis na hayop; ibibigay ito sa mga aso. Kasama sa kanilang buhay sa harap niya ang salita, handog, takdang oras, at pagkain.
Sa araw-araw na buhay
Itinatabi ng bawat kasosyo sa bangkang pangisda ang napagkasunduang unang bahagi ng huli bago ibenta ang iba. Tinitingnan ng isa ang petsa at talaan sa halip na ipagpaliban ang obligasyon hanggang kaunti na lamang ang natira. Ipinakikita ng regular na gawain na hindi kanya lamang ang buong huli. Tanda ng banal na pagkabilang sa Dios ang mga handog ng Israel, hindi paghahati ng kita ng magkasosyo.
Pansinin
Exodo 22:30 Pitong araw na nananatili sa ina ang bagong silang na hayop. May takdang oras ang paghahandog. Kaya hindi ibig sabihin ng pag-angkin ng Dios na agad aalisin ang hayop sa pagsilang.
Exodo 22:28-31
Ang Dating Biblia 190528Huwag mong lalapastanganin ang Dios, ni susumpain man ang pinuno sa iyong bayan.
29Huwag kang magmamakupad ng paghahandog ng iyong mga ani, at ng tulo ng iyong mga pigaan. Ang panganay sa iyong mga anak na lalake ay ibibigay mo sa akin.
30Gayon din ang gagawin mo sa iyong mga baka, at sa iyong mga tupa: pitong araw na mapapa sa kaniyang ina; sa ikawalong araw ay ibibigay mo sa akin.
31At kayo'y magpapakabanal na tao sa akin: na ano pa't huwag kayong kakain ng anomang laman, na nalapa ng ganid sa parang; inyong ihahagis sa mga asno.
Mga detalyeng dapat mapansin
Ang pambungad na larawan
Nagsisimula ang Exodo 22:1 sa “Kung ang isang lalake ay magnakaw ng isang baka, o ng isang tupa at patayin, o ipagbili: ay kaniyang pagbabayaran ng limang baka ang isang baka, at ng apat…”
Kung saan nagbabago ang kabanata
Nagiging likas na pagbabago ang Exodo 22:27: “Sapagka't iyan ang kaniya lamang pangbihis, siyang kaniyang pangdamit sa kaniyang balat: ano ngang kaniyang ipangtutulog? at mangyayari, na pagka siya'y…”
Ang huling himig
Iniiwan ng Exodo 22:31 sa mambabasa ang “At kayo'y magpapakabanal na tao sa akin: na ano pa't huwag kayong kakain ng anomang laman, na nalapa ng ganid sa parang; inyong ihahagis sa mga asno.”
Landas ng mga salita sa kabanata
Tinutulungan ng mga salitang Kung, kaniyang, isang, iyong, hindi, baka na makita ang paulit-ulit na alalahanin ng kabanata.
Malinaw na kahulugan ng mga salita sa Kasulatan
- ibayo
- Doble o dalawang ulit ng dami o halagang tinutukoy.
- bigay-kaya
- Bayad na kaugnay ng pag-aasawa na ibinibigay sa pamilya ng babae.
- manggagaway
- Taong gumagawa ng pangkukulam o gumagamit ng ipinagbabawal na mahika.
- pinakasangla
- Bagay na pansamantalang hawak bilang katiyakan hanggang mabayaran ang utang.
- ganid
- Mabangis na hayop na umaatake at lumalapa ng ibang hayop.
Makinig at manood kasabay ng sipi
Lumalabas lamang ang kaugnay na media kapag nagtutugma ang sanggunian nito at ang yunit. Gamitin ang awit at video bilang kasama, pagkatapos ay bumalik sa teksto ng Bibliya.
