Isang daigdig na patuloy na gumagalaw ngunit hindi nakalalamang

Ang “Mangangaral” ay salin ng Qoheleth, salitang nakaugat sa qahal, kapulungan: ang nagtitipon ng mga tao o ang nagsasalita sa kanila kapag sila'y nagkakatipon. Ginawa itong Ekklesiastes ng mga tagasaling Griego, isang kasapi ng ekklesia, at doon nagmula ang pangalang dala ng aklat sa maraming wika. Pambabae ang anyo ng salita, tanda na katungkulan o titulo ito at hindi personal na pangalan.

Ang “Walang kabuluhan ng mga walang kabuluhan” ay paraang Hebreo ng pagsasabi ng sukdulan, kahanay ng ‘banal ng mga banal’ at ng “awit ng mga awit.” Limang ulit na tumutunog ang ugat na hevel sa iisang talatang ito. Babalik ang sigaw na ito halos salita por salita sa 12:8, kaya nakalapag ang buong aklat sa pagitan ng dalawang kopya nito.

Ang “pakinabang” ay yitron, salitang sa buong Biblia ay sa Aklat ng Mangangaral lamang matatagpuan, at salita ng mangangalakal para sa natitira matapos mabayaran ang lahat ng gastos. Sariling parirala rin ng aklat ang “sa ilalim ng araw”: humigit-kumulang dalawampu't siyam na ulit itong lumilitaw rito at wala saanman sa Lumang Tipan.

Nauuna ang pag-alis bago ang pagdating: may salin ng lahing yumayaon, saka may dumarating. Sa Hebreo, kapwa pandiwaring nagpapatuloy ang dalawang pandiwa, larawan ng prusisyong hindi tumitigil sa halip na dalawang magkahiwalay na pangyayari. Ang “magpakailan man” ay olam, mahaba at walang takdang panahon; ang punto ay nalalampasan ng lupa ang bawat taong lumalakad dito.

Ang “nagmamadali” ay sha'aph, humingal. Hindi dumudulas pabalik ang araw sa pinagmulan nito; dumarating itong hinihingal, para lamang umalis na muli. Sa Mga Awit 19:5, ang araw ay “nagagalak na gaya ng malakas na tao na tatakbo ng kaniyang takbo.” Nakikita rin ng Aklat ng Mangangaral ang mananakbong iyon, at napapansin nitong hindi siya kailanman natatapos.

Ipinagpapaliban ng Hebreo ang simuno nito: patungong timog, pumipihit sa hilaga, pumipihit, pumipihit, yumayaon ang hangin. Umiikot muna ang pangungusap bago pangalanan kung ano ang umiikot. Iisang ugat ang “pumipihit” at ang “pihit” sa dulo, at iniingatan iyon ng Ang Dating Biblia, kaya nagtatapos ang talata kung saan ito nagsimula.

Mula pa sa alaala ng sinuman ay humuhugos na ang mga ilog sa dagat, at hindi kailanman umapaw ang dagat. Sinasabi ng huling sugnay na doon din sa dakong hinuhugusan nila humuhugos muli ang mga ilog. Ulat ito ng isang nagmamasid tungkol sa walang tigil na pagdaloy at walang tigil na pagtanggap, hindi teorya ng pagsingaw ng tubig.

Nangangahulugan ang Hebreong devarim ng kapwa ‘mga bagay’ at ‘mga salita’, kaya maaari ring basahin ang simula bilang ‘lahat ng salita ay nakapapagod’, na bagay sa kasunod na sugnay: “hindi maisasaysay ng tao.” May kakambal ang matang hindi nasisiyahan sa Mga Kawikaan 27:20: “ang mga mata ng tao ay hindi nasisiyahan kailan man.”

Dalawang magkatugmang pares, ang nakaraan laban sa hinaharap: ang nangyari ay mangyayari, ang nagawa ay magagawa. Iniiwan ang kasalukuyan, na para bang bisagra lamang ito sa pagitan ng dalawa. Naging kasabihan na ang pangwakas na parirala, “walang bagong bagay sa ilalim ng araw,” na madalas sipiin nang hiwalay sa natitirang bahagi ng talata.

Iniisip ng Mangangaral ang isang taong nagtuturo at nagsasabing “Tingnan mo, ito'y bago,” at sinasagot na niya ito bago pa matapos magsalita ang tao. Ang “mga panahon na una sa atin” ay le'olamim sa Hebreo, literal na ‘sa mga panahon’, anyong maramihan na nagtutulak sa pinagmulan nang lampas sa anumang petsang kayang tiyakin ng nagsasalita.

Maaaring mangahulugan ang Hebreong rishonim ng mga dating bagay o ng mga dating tao, at binabasa ito ng Ang Dating Biblia bilang “mga dating lahi.” Alinman doon, dalawa ang direksiyon ng pagkalimot: nawawala sa atin ang nakaraan, at mawawala naman tayo sa mga darating. Ang “alaala” ay zikkaron, ang salita para sa isang bantayog o tanda ng pag-alaala.

Nasa pangnagdaan ang “naging hari,” bagay na nagpalaisip sa mga rabbi. Isang alamat sa Talmud (Gittin 68b) ang nagpapaliwanag dito: pansamantala raw pinalayas si Solomon sa kaniyang trono ng isang demonyo. Sa mas payak na pagtingin, si David at si Solomon lamang ang naghari sa buong Israel mula sa Jerusalem; pagkatapos nila ay nahati ang kaharian.

Ang “mahirap na pagdaramdam” ay inyan ra sa Hebreo, isang malungkot na abala, at ang inyan ay salitang sa Aklat ng Mangangaral lamang matatagpuan. Nilalaro ito ng huling parirala: ang “upang pagsanayan” ay la'anot bo, mula sa parehong ugat. Binigyan ng Diyos ang mga tao ng isang abalang pagkakaabalahan nila.

Ito ang una sa ilang paglitaw ng re'ut ruach, na isinasalin ng Ang Dating Biblia na “nauuwi sa wala.” Maaaring basahin ang ruach bilang espiritu o bilang hangin, at karamihan sa makabagong salin ay pumipili ng hangin: ‘paghahabol sa hangin’ o ‘pagpapastol sa hangin’. Kaugnay na pandiwa ang ginagamit ng Oseas 12:1 nang sabihin nitong ang Ephraim ay “kumakain ng hangin.”

Dalawang maikling taludtod na may tunog ng kawikaan, na maaaring sinisipi lamang ng Mangangaral. Bumabalik ang una sa sarili niyang pananalita sa 7:13: “sinong makapagtutuwid ng ginawa niyang baluktot?” Usapin naman ng pagtutuos ang ikalawa: hindi mabibilang ang kakulangan, sapagkat wala roon ang nawawala upang bilangin.

Mariin ang Hebreo, ‘nagsalita ako, ako, sa aking puso’, at tumatakbo sa buong aklat ang ugali niyang makipag-usap sa sarili niyang puso. Kakatwa ang “lahat na nauna sa akin sa Jerusalem” kung si Solomon ang nagsasalita, sapagkat si David lamang ang naghari roon bago siya, at itinuturing ito ng maraming mambabasa na tanda ng isang maharlikang katauhang ginagampanan.

Upang makilala ang karunungan, pinag-aaralan din niya ang mga kabaligtaran nito, ang kaululan at ang kamangmangan, gaya ng manggagamot na nag-aaral ng sakit. Ang hatol ay gumagamit ng ra'yon ruach, malapit na kamag-anak ng parirala sa talatang 14, at maririnig itong muli sa 4:16. Iisa ang salin ng Ang Dating Biblia sa lahat ng iyon: “nauuwi sa wala.”

Kawikaang may dalawang taludtod ang talata. Sa ikalawa, iisang pandiwa ang inuulit, ang nagdaragdag ng kaalaman ay nagdaragdag ng kirot, at iniingatan iyon ng dalawang “nananagana.” Ang “kapanglawan” ay ka'as sa unang taludtod, yamot o pagkainis, at mak'ov sa ikalawa, ang salita para sa pisikal na sakit. Sa isang kasabihan nagsasara ang kabanata, hindi sa isang argumento.