Kayang mag-utos ng kapangyarihan, ngunit hindi nito malulutas ang pagtutuos

Ang “kahulugan” ay pesher, salitang dito lamang matatagpuan sa Biblia Hebrea, bagaman ang kakambal nitong Arameo ang salitang ginagamit sa Daniel para sa pagpapaliwanag ng panaginip. Wika ng pagpapala ng saserdote ang mukhang nagniningning: “Paliwanagin nawa ng Panginoon ang kaniyang mukha sa iyo” (Mga Bilang 6:25).

Nagbubukas ang Hebreo sa isang hubad na ‘Ako’, at nagdaragdag ng pandiwa ang Ang Dating Biblia, “Ipinapayo ko,” upang mabuo ang pangungusap; may nag-aakalang may salitang nalaglag. Maaaring panunumpa ng katapatan sa pangalan ng Diyos ang “sumpa,” gaya ng tipang ginawa ni Joiada sa pagitan ng hari at ng bayan sa 2 Mga Hari 11:17.

Babala ang “Huwag kang magmadaling umalis sa kaniyang harapan” laban sa padabog na paglabas mula sa harap ng hari. Ang “ginagawa ang anomang kaniyang kalugdan” ay pananalitang sa ibang dako ay ginagamit para sa Diyos: “kaniyang ginagawa ang kaniyang ibigin” (Mga Awit 115:3), at sa panalangin ng mga mandaragat sa Jonas 1:14.

Ang “sinong makapagsasabi sa kaniya, Anong ginagawa mo?” ay sinasabi ni Job tungkol sa Diyos (Job 9:12), at natutuhan ni Nabucodonosor na sabihin tungkol sa Diyos sa Daniel 4:35. Ibinibigay ng Aklat ng Mangangaral sa hari ang kapangyarihang talagang sa langit nauukol, saka ipinakikita sa talatang 8 ang hangganan nito.

Literal na ‘walang malalamang masamang bagay’ ang Hebreo, at iyon mismo ang “hindi makakaalam” ng Ang Dating Biblia. Maaaring iisang bagay ang ibig sabihin ng pares na “panahon at kahatulan,” ang tamang oras at ang tamang paraan, ang wastong pamamaraan. Alam ng marunong na tagapaglingkod sa korte kung kailan at kung paano magsasalita.

Inuulit ng unang kalahati ang 3:1, may panahon sa bawat panukala, at dinaragdagan ito ng “kahatulan.” Hindi kapareho ng pagkaalam kung kailan iyon ang pagkaalam na may tamang sandali, kaya nagiging pasanin ang kaalaman: malaki sa tao ang kaniyang karalitaan.

Ang “makapagsasaysay” ay maggid, ang pandiwa ng pagpapahayag. Inaangkin ng Isaias 46:10 ang kapangyarihang iyon para sa Diyos lamang, “Na nagpapahayag ng wakas mula sa pasimula.” Ipinagkakait ito ng dalawang tanong sa bawat tagapayong tao, pati sa tagapayo ng hari.

Maaaring espiritu o hangin ang ruach, at gumagana ang taludtod sa alinman: walang makapipigil sa hangin, at walang makapipigil sa kaniyang huling hininga. Ang “dahilan” ay mishlachat, paglaya mula sa paglilingkod. Itinatala ng Deuteronomio 20:5–8 ang mga pinalalaya sa hukbo ng Israel; walang ganoon sa digmaan ng kamatayan.

Malabo sa Hebreo ang “sa kaniyang kapahamakan,” sapagkat maaaring tumukoy ang ‘kaniya’ sa alinman sa dalawang lalaki, at ganoon din kalabo ang Ang Dating Biblia. Kung sa namumuno ito tumuturo, ang kapangyarihan sa iba ay maaaring humantong sa pinsala ng mismong humahawak nito.

Isa sa pinakamahirap na talata ng aklat. Sinasabi ng Hebreo na sila'y ‘nalimutan’ (yishtakkechu), at iyon ang “nalimutan sa bayan” ng Ang Dating Biblia; ‘pinuri’ (yishtabbechu) naman ang basa ng ilang manuskrito at ng Griego, isang titik lamang ang pagitan. Sa pagbasang iyon, inililibing nang may karangalan ang masasama sa mismong bayang pinaggawan nila ng kanilang mga gawa.

Ang “hatol” ay pitgam, salitang hiram sa Persiano para sa isang kautusan, ginamit din para sa “pasiya ng hari” sa Esther 1:20. Ang “lubos na nangalalagak” ay literal na ‘puno’: napupuno ang puso ng balak na gumawa ng masama habang naghihintay ang hatol.

Ang Hebreo sa likod ng “gayon ma'y tunay, na talastas ko” ay gam yodea ani, ‘gayunma'y alam ko’, isang pahayag ng paninindigang ginawa laban sa katibayan ng unang kalahati. Dinodoble ang parirala, “nangatatakot sa Dios, na nangatatakot sa harap niya,” upang bigyan ng bigat.

Bumabalik ang anino ng 6:12 sa bagong gamit. Humahaba ang mga anino habang papalapit ang dapithapon; hindi hahaba ang mga araw ng masama gaya ng paghaba ng anino. Hindi siya natatakot “sa harap ng Dios,” ang parehong pariralang ginamit para sa matuwid sa talatang 12, ngayon ay may pagtanggi.

Nakatayo ang hevel sa magkabilang dulo ng talata, parang panaklong sa pagbaligtad na inilalarawan nito. Itinatala ng Mga Awit 73:3 ang parehong natuklasan, “nang aking makita ang kaginhawahan ng masama,” at nagtatanong ang Job 21:7: “Bakit nabubuhay ang masama, nagiging matanda, oo, nagiging malakas ba sa kapangyarihan?”

Ang “tatahang kasama niya” ay yilvennu, sumama o makipisan, mula sa lavah, ang pandiwang ginamit ni Lea nang pangalanan si Levi (Genesis 29:34). Sumasama ang kagalakan sa tao sa loob ng kaniyang gawa. Ito ang pinakabuo sa mga awit ng pagtatamasa hanggang ngayon, at kasunod mismo ito ng kawalang-katarungan.

Pariralang wala saanman ang ‘makakita ng tulog ng kaniyang mga mata’, na para bang bagay na tinitingnan ng mga mata ang tulog. Ganito rin ang reklamo ni Jacob kay Laban: “ang pagaantok ay tumatakas sa aking mga mata” (Genesis 31:40). Maaaring ang Mangangaral ang inilalarawan ng panaklong, o ang abalang mundong pinagmamasdan niya.

Tatlong ulit dumarating ang pandiwang “masumpungan,” at bawat isa ay ipinagkakait. Ang “isipin ng pantas na maalaman” ay literal na ‘sabihin’ niyang alam niya: maaaring angkinin ng pantas na natagpuan na niya, at hindi iyon nagiging totoo dahil sa pag-angkin. Nagtatapos ang kabanata sa hangganan, hindi lampas dito.