Bahagi ng buhay sa ilalim ng hatol na para sa lahat

Ang “nangasa kamay ng Dios” ay nasa kaniyang kapangyarihan, gaya ng sabi ni Abram kay Sarai, “ang iyong alila ay nasa iyong kamay” (Genesis 16:6). Maaaring ang pag-ibig o pagkapoot ay ang pabor o disgusto ng Diyos, o ang sariling mga iniibig at kinapopootan ng tao na hindi niya nakikita nang patiuna. Ang “lahat ay nangasa harap nila” ay lahat ng nasa unahan pa.

Nagbubukas ang Hebreo sa isang buhol ng mga salita, ‘lahat gaya ng sa lahat’. Limang pares ang sumusunod, at nagdaragdag ang Griego ng ‘at sa masama’ pagkatapos ng “sa mabuti” upang magtimbang ang unang pares. Sa huling pares ay bumabaligtad ang ayos: nauuna ang nanunumpa nang pabaya, pangalawa ang natatakot sa sumpa.

Walang pandiwa sa Hebreo ang huling sugnay, ‘at pagkatapos niya, sa mga patay’ lamang. Nahuhulog ang pangungusap sa gilid gaya ng pagkahulog ng buhay. Ang “kaululan” ay ang salitang pinag-aralan ng Mangangaral sa 1:17; lumalabas na pinupuno nito ang bawat puso habang tumitibok ito.

Ang mga katinig ng Hebreo ay bumabasa ng ‘pinili’, ngunit ‘napisan’ ang basa sa gilid ng mga eskriba, at iyon ang sinusunod ng Ang Dating Biblia. Sa Israel, basurero ang aso, at tinawag ni Mephiboseth ang sarili na “isang asong patay” (2 Samuel 9:8); ang leon ang maharlikang sagisag ng Juda, “isang anak ng leon” (Genesis 49:9).

Halos magkatunog sa Hebreo ang sakhar, “kagantihan,” at ang zekher, “alaala”: wala na silang sahod, sapagkat nakalimutan na ang alaala sa kanila. May isang kaalamang taglay ng mga buhay na wala sa mga patay, at iyon ang kaalaman sa sarili nilang kamatayan.

Ang pag-ibig, ang pagkapoot at ang pananaghili ang tatlong damdaming nagpakilos sa mga buhay, at ang huli ay ang qin'ah ng 4:4, ang tunggaliang nasa likod ng lahat ng pagpapagal. Ang “nawala” ay avad, nawala na. Wala nang heleq, walang “bahagi,” sa anumang nagawa sa ilalim ng araw.

Maikli at masigla ang utos na “Yumaon ka,” lekh, sige na. Ang “tinanggap” ay ratsah, ang pandiwang ginagamit ng Levitico 1:4 nang ang handog ay “tatanggapin sa ikagagaling niya.” Sinasabi ang pagkain na para bang ito'y hain na natanggap na ng Diyos.

Malinis na damit-pangkapistahan ang mapuputing suot, at bahagi ng piging ang langis sa ulo, gaya ng Mga Awit 23:5, “iyong pinahiran ang aking ulo ng langis.” Sa epikong Gilgamesh ng Matandang Babilonia, halos ganito rin ang payo ng tagapagtinda ng alak na si Siduri: busugin ang tiyan, magsaya, panatilihing malinis ang damit, hugasan ang ulo.

Sinasabi ito ng Mga Kawikaan 5:18 sa sarili nitong paraan: “magalak ka sa asawa ng iyong kabataan.” Dalawang ulit sa iisang talata ang “mga kaarawan ng iyong walang kabuluhan,” na para bang iginigiit na maiikli ang mga araw at gayunma'y nasa loob nila ang kagalakan. Sa ganito ring himig nagtatapos ang payo ni Siduri sa Gilgamesh: hayaang malugod ang iyong asawa sa iyong yakap.

Dito lamang pinangangalanan ng Aklat ng Mangangaral ang Sheol, at iniingatan ng Ang Dating Biblia ang salitang Hebreo. Sa apat na bagay na wala roon, ang “katha” ay cheshbon, ang pagtutuos na hinahanap ng Mangangaral sa 7:25. Ang kamay na “masumpungang” gawain ay gumagamit ng pandiwang ipinagkakait ng aklat sa paghahanap ng karunungan: ito man lamang ay masusumpungan.

Ang “kapalaran” ay pega, isang pangyayaring sumasalubong sa iyo. Ginagamit ni Salomon ang parehong salita sa 1 Mga Hari 5:4 nang sabihin niya kay Hiram na “wala kahit kaaway, o masamang pangyayari man” na hahadlang sa pagtatayo ng templo. Limang kalamangan ang itinatala, at ipinagkakait sa bawat isa ang inaasahang gantimpala.

Ang “kaniyang kapanahunan” ay ang kaniyang et, at sa kontekstong ito ay ang panahon ng kaniyang kamatayan, ang “panahon ng kamatayan” ng 3:2. Pandiwa ng manghuhuli ng ibon ang “nasisilo.” Nagtatanong ang Amos 3:5 kung “Malalaglag baga ang ibon sa silo … ng walang silo sa kaniya?”; dito, nakaumang ang bitag at hindi ito kailanman nakikita ng ibon.

Nagpapakilala ang Mangangaral ng isang halimbawa, gaya ng gurong naglalabas ng isang kaso. Ginagamit ng “tila dakila sa akin” ang salitang gadol, at dalawang ulit itong dinadampot ng kasunod na talata, dakilang hari at malalaking tanggulan, kaya itinatapat ang laki ng aral sa laki ng banta.

Ang “tanggulan” ay metsodim, ang salitang ginamit sa 7:26 para sa “mga silo” ng babae at malapit sa “lambat” ng talatang 12. Nahuhuli ang maliit na bayan sa lambat gaya ng isda. May totoong kaso sa 2 Samuel 20:15–22: iniligtas ng “isang pantas na babae” ang kinubkob niyang bayan ng Abel, at hindi rin itinala ang kaniyang pangalan.

Maaaring basahin ang Hebreo bilang kondisyon: maaari sana niyang iniligtas ang bayan ng kaniyang karunungan, ngunit walang umalaala sa kaniya, kaya walang humingi sa kaniya. Bilang katotohanan ito binabasa ng Ang Dating Biblia, at ganoon din ang karamihan sa mga salin. Alinman doon, ang “umalaala” ang bisagra, gaya noong 1:11 at 2:16.

Sa iisang hinga ay sinasabi ng Mangangaral ang aral at saka ang mapait nitong talababa. Ang “hinamak” ay bazah, turingang walang halaga. Ang mga salitang nagligtas sa bayan ay “hindi dinidinig” sa huli, samantalang iginigiit ng kasunod na talata na ang mga salitang pantas ang dapat marinig.

Maaaring inilalarawan ng “marahan” ang tono ng pantas o ang pansin ng mga nakikinig; alinman doon, itinatapat ito sa ze'aqah, isang “hiyaw.” Ang “nagpupuno sa mga mangmang” ay literal na isang pinuno sa gitna ng mga mangmang, marahil ang pinuno nila, na ang lakas ng boses ay napagkakamalang awtoridad.

Ang “makasalanan” ay chote, mula sa chata, sumala sa tudla; ginagamit ng Mga Hukom 20:16 ang pandiwang ito para sa mga manghihilagpos na Benjamita na nakapagpapatama “sa isang buhok, at hindi sumasala.” Kayang sirain ng iisang taong sumasala sa tudla ang naabot ng marami, at tuwiran itong humahantong sa mga patay na langaw ng susunod na kabanata.