Mga Awit 40

Mga Awit 40

Ang malaking larawan

Nagbubukas ang Mga Awit 40 sa “I waited patiently for the LORD ; and he inclined unto me, and heard my cry.”, nagbabago malapit sa talata 9 sa “I have preached righteousness in the great congregation: lo, I have not refrained my…”, at nagtatapos sa “But I am poor and needy; yet the Lord thinketh upon me: thou art my help and my…”. Sinusundan ng mga puntong ito ang sariling galaw ng kabanata mula simula hanggang wakas.

Kasulatan sa tabi ng buod

Mga Awit · Bersiyong King James · 17

Mga Awit 40:1-6

Mga talata 1–6: I waited patiently for the LORD ; and he inclined unto me, and heard my…

Nagbubukas ang Mga Awit 40:1–6 sa “I waited patiently for the LORD ; and he inclined unto me, and heard my cry.” at umaabot sa “Sacrifice and offering thou didst not desire; mine ears hast thou opened: burnt offering and sin…” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Mga Awit 40:1–6. Nagbubukas ito sa “I waited patiently for the LORD ; and he inclined unto me, and heard my cry.”, nagbabago malapit sa talata 3 sa “And he hath put a new song in my mouth, even praise unto our God: many shall see it, and…”, at umaabot sa “Sacrifice and offering thou didst not desire; mine ears hast thou opened: burnt offering and…”. Ang nagsasalita, magkatulad na linya, mga larawan, galaw ng damdamin, at pagbabago ng tinig ang nagdadala sa argumento. Mas malalim ang karunungan kaysa sa awtomatikong pangako. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 0 palatandaan ng pananalita, 0 tanong, 0 paghahambing, at 4 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang God, Blessed, Many, Sacrifice. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 3: “And he hath put a new song in my mouth, even praise unto our God: many shall see it, and fear, and shall trust in the LORD .” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Psalms 40:1

    “I waited patiently for the LORD ; and he inclined unto me, and heard my cry.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang inclined, LORD, patiently. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 2.

  2. Psalms 40:2

    “He brought me up also out of an horrible pit, out of the miry clay, and set my feet upon a rock, and established my…” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang clay, established, feet. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 1 at 3.

  3. Psalms 40:3

    “And he hath put a new song in my mouth, even praise unto our God: many shall see it, and fear, and shall trust in the…” Hindi mauunawaan ang utos sa pandiwa lamang. Ang tumatanggap, layunin, at lugar nito sa mas malaking tipan o pangangatwiran ang nagtatakda ng pananagutan.

  4. Psalms 40:4

    “Blessed is that man that maketh the LORD his trust, and respecteth not the proud, nor such as turn aside to lies.” Ang pagbanggit sa Blessed ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  5. Psalms 40:5

    “Many, O LORD my God, are thy wonderful works which thou hast done, and thy thoughts which are to us-ward: they cannot…” Ang pagbanggit sa Many ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  6. Psalms 40:6

    “Sacrifice and offering thou didst not desire; mine ears hast thou opened: burnt offering and sin offering hast thou…” Ang pagbanggit sa Sacrifice ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

Mga Awit 40:1-6

Bersiyong King James

1I waited patiently for the LORD ; and he inclined unto me, and heard my cry.

2He brought me up also out of an horrible pit, out of the miry clay, and set my feet upon a rock, and established my goings.

3And he hath put a new song in my mouth, even praise unto our God: many shall see it, and fear, and shall trust in the LORD .

4Blessed is that man that maketh the LORD his trust, and respecteth not the proud, nor such as turn aside to lies.

5Many, O LORD my God, are thy wonderful works which thou hast done, and thy thoughts which are to us-ward: they cannot be reckoned up in order unto thee: if I would declare and speak of them, they are more than can be numbered.

6Sacrifice and offering thou didst not desire; mine ears hast thou opened: burnt offering and sin offering hast thou not required.

Mga Awit 40:7-12

Mga talata 7–12: Said I, Lo, I come: in the volume of the book it is written of me,

Nagbubukas ang Mga Awit 40:7–12 sa “Then said I, Lo, I come: in the volume of the book it is written of me,” at umaabot sa “For innumerable evils have compassed me about: mine iniquities have taken hold upon me, so that…” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Mga Awit 40:7–12. Nagbubukas ito sa “Then said I, Lo, I come: in the volume of the book it is written of me,”, nagbabago malapit sa talata 9 sa “I have preached righteousness in the great congregation: lo, I have not refrained my lips, O…”, at umaabot sa “For innumerable evils have compassed me about: mine iniquities have taken hold upon me, so…”. Ang nagsasalita, magkatulad na linya, mga larawan, galaw ng damdamin, at pagbabago ng tinig ang nagdadala sa argumento. Mas malalim ang karunungan kaysa sa awtomatikong pangako. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 1 palatandaan ng pananalita, 0 tanong, 0 paghahambing, at 1 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang God, Withhold. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 7: “Then said I, Lo, I come: in the volume of the book it is written of me,” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Psalms 40:7

    “Then said I, Lo, I come: in the volume of the book it is written of me,” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang book, volume, written. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 8.

  2. Psalms 40:8

    “I delight to do thy will, O my God: yea, thy law is within my heart.” Pinapangalanan ng talata ang God sa halip na iwanang walang pinagmulan ang kilos. Pansinin kung ipinagpapatuloy, sinasagot, o inihahambing ito ng susunod na linya.

  3. Psalms 40:9

    “I have preached righteousness in the great congregation: lo, I have not refrained my lips, O LORD , thou knowest.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang congregation, knowest, lips. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 8 at 10.

  4. Psalms 40:10

    “I have not hid thy righteousness within my heart; I have declared thy faithfulness and thy salvation: I have not…” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang concealed, congregation, declared. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 9 at 11.

  5. Psalms 40:11

    “Withhold not thou thy tender mercies from me, O LORD : let thy lovingkindness and thy truth continually preserve me.” Ang pagbanggit sa Withhold ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  6. Psalms 40:12

    “For innumerable evils have compassed me about: mine iniquities have taken hold upon me, so that I am not able to look…” Nagbibigay ang linyang ito ng dahilan, bunga, o konklusyon. Dapat itong manatiling kaugnay ng pahayag o kilos na nagbibigay rito ng kahulugan.

Mga Awit 40:7-12

Bersiyong King James

7Then said I, Lo, I come: in the volume of the book it is written of me,

8I delight to do thy will, O my God: yea, thy law is within my heart.

9I have preached righteousness in the great congregation: lo, I have not refrained my lips, O LORD , thou knowest.

10I have not hid thy righteousness within my heart; I have declared thy faithfulness and thy salvation: I have not concealed thy lovingkindness and thy truth from the great congregation.

11Withhold not thou thy tender mercies from me, O LORD : let thy lovingkindness and thy truth continually preserve me.

12For innumerable evils have compassed me about: mine iniquities have taken hold upon me, so that I am not able to look up; they are more than the hairs of mine head: therefore my heart faileth me.

Mga Awit 40:13-17

Mga talata 13–17: Be pleased, O LORD , to deliver me: O LORD , make haste to help me.

Nagbubukas ang Mga Awit 40:13–17 sa “Be pleased, O LORD , to deliver me: O LORD , make haste to help me.” at umaabot sa “But I am poor and needy; yet the Lord thinketh upon me: thou art my help and my deliverer; make…” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Mga Awit 40:13–17. Nagbubukas ito sa “Be pleased, O LORD , to deliver me: O LORD , make haste to help me.”, nagbabago malapit sa talata 15 sa “Let them be desolate for a reward of their shame that say unto me, Aha, aha.”, at umaabot sa “But I am poor and needy; yet the Lord thinketh upon me: thou art my help and my deliverer…”. Ang nagsasalita, magkatulad na linya, mga larawan, galaw ng damdamin, at pagbabago ng tinig ang nagdadala sa argumento. Mas malalim ang karunungan kaysa sa awtomatikong pangako. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 0 palatandaan ng pananalita, 0 tanong, 1 paghahambing, at 2 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang Aha, God, Lord. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 17: “But I am poor and needy; yet the Lord thinketh upon me: thou art my help and my deliverer; make no tarrying, O my God.” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Psalms 40:13

    “Be pleased, O LORD , to deliver me: O LORD , make haste to help me.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang LORD, deliver, haste. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 14.

  2. Psalms 40:14

    “Let them be ashamed and confounded together that seek after my soul to destroy it; let them be driven backward and put…” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang ashamed, backward, confounded. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 13 at 15.

  3. Psalms 40:15

    “Let them be desolate for a reward of their shame that say unto me, Aha, aha.” Ang pagbanggit sa Aha ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  4. Psalms 40:16

    “Let all those that seek thee rejoice and be glad in thee: let such as love thy salvation say continually, The LORD be…” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang continually, glad, LORD. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 15 at 17.

  5. Psalms 40:17

    “But I am poor and needy; yet the Lord thinketh upon me: thou art my help and my deliverer; make no tarrying, O my God.” Pinapangalanan ng talata ang God at Lord sa halip na iwanang walang pinagmulan ang kilos. Pansinin kung ipinagpapatuloy, sinasagot, o inihahambing ito ng susunod na linya.

Mga Awit 40:13-17

Bersiyong King James

13Be pleased, O LORD , to deliver me: O LORD , make haste to help me.

14Let them be ashamed and confounded together that seek after my soul to destroy it; let them be driven backward and put to shame that wish me evil.

15Let them be desolate for a reward of their shame that say unto me, Aha, aha.

16Let all those that seek thee rejoice and be glad in thee: let such as love thy salvation say continually, The LORD be magnified.

17But I am poor and needy; yet the Lord thinketh upon me: thou art my help and my deliverer; make no tarrying, O my God.

Mga sanggunian para sa kabanatang ito

Magkahiwalay na sanggunian ang mapa ng kuwento at malalim na pagninilay kasama ng planong ito. Bawat isa ay may sariling pahina.

Kuwentong sanggunian sa Antas 1Para sa mausisang kabataan at bagong mambabasa. Pinananatiling buhay ang bawat kabanata sa pamamagitan ng galaw ng kuwento, malinaw na larawan, paliwanag sa mahirap na salitang KJV, at nakakagulat na detalye.Malalim na sanggunian sa Antas 2Nakasalig sa tekstong KJV, na may pilosopikal at teolohikal na lalim at maingat na pagtukoy sa pananaw ng Katoliko, Protestante, Eastern Orthodox, Hudyo, at Messianic Jewish kapag mahalaga ang kanilang pagkakaiba.

Gabay sa pagtuturo para sa mismong kabanata

Mula mismo sa kabanata ang mga panandang ito. Pinagdurugtong nila ang mapa ng kuwento sa Antas 1, pagsusuri sa Antas 2, at teksto ng Kasulatan sa iisang aralin.

1

Magsimula sa unang larawan ng kabanata

Psalms 40:1: “I waited patiently for the LORD ; and he inclined unto me, and heard my cry.”

2

Maglaan ng oras sa punto ng pagbabago

Psalms 40:7: “Then said I, Lo, I come: in the volume of the book it is written of me,”

3

Panatilihing nakikita ang landas ng mga salita

LORD, heart, offering, congregation, continually, help

Obserbasyon at gabay sa pagtuturo

  1. Sundan ang nagsasalita, mga larawan, magkatulad na linya, tanong, at kilos ng damdamin.
  2. Pansinin kung saan hindi pinapayagan ng pagdurusa o tensyon ang madaling sagot.
  3. Basahin ang kasabihan bilang karunungan sa pagkilatis at hindi mekanikal na pangakong hiwalay sa konteksto.

Unahin ang teksto

Kung saan nagkakaiba ang mga mambabasa

Nagsisimula ang buod sa sinasabi ng sipi at sa ugnayan ng mga bahagi nito. Hindi nito ipinapalagay na nalutas na ng isang denominasyon ang lahat ng tanong. Malinaw na tinutukoy kung ang konklusyon ay nakasalalay sa tradisyon, teoryang pampanitikan, o rekonstruksiyong pangkasaysayan.

Unang inihaharap ang tekstong KJV. Nilalagyan ng malinaw na pangalan ang mga interpretasyon, at ipinapakita lamang ang mga pagkakaiba kapag nakatutulong ang mga ito upang maunawaan kung bakit hindi palaging iisa ang sagot ng mga seryosong komunidad.

Inihahanda pa ang paghahambing ng mga interpretasyon para sa kabanatang ito. Habang wala pa ang mga nasuring tala, malinaw na pinaghihiwalay ng pahinang ito ang teksto ng KJV, buod, at aplikasyon nang hindi sinasabing nagkakasundo ang lahat ng responsableng mambabasa sa bawat tanong.

Mga layunin sa pagkatuto

  1. Ilagay ang Mga Awit 40 sa loob ng Mga Awit 40 at ipaliwanag ang tungkulin nito sa Mga Awit.
  2. Ilarawan mula sa ebidensiya kung paano binubuo ng sipi ang pokus na ito: Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon..
  3. Ihiwalay ang tahasang pahayag, konklusyong suportado ng Kasulatan, at interpretasyon.
  4. Ipaliwanag kung paano ginagabayan ng uring tula at karunungan ang responsableng pagbasa.
  5. Ihambing ang kaugnay na awit o video sa sipi at bumalik sa teksto para suriin ito.
  6. Bumuo ng personal at pampamayanang tugon na hindi lumalampas sa ebidensiya ng Kasulatan.

Paghahanda ng guro

  1. Basahin nang dalawang ulit ang Mga Awit 40, pati ang agad na nauuna at sumusunod dito.
  2. Balikan ang bahagi ng aklat: Mga Awit 40 (Mga Awit 40).
  3. Markahan ang nagsasalita, kilos, nauulit na salita, utos, paghahambing, pangako, at bunga.
  4. Pakinggan o panoorin muna ang kaugnay na media at itala kung saan ito nagpapaikli, nagbibigay-kahulugan, o nagsasadula.
  5. Maghanda ng paraang makakasagot ang mga kalahok nang hindi sila pinipilit magbahagi ng personal na karanasan.

Pagsuri sa ebidensiya at interpretasyon

Tahasang pahayag

Magtala ng dalawang pahayag na tuwirang sinasabi ng Mga Awit 40 at banggitin ang mga talata.

Suportado ng Kasulatan

Bumuo ng konklusyon mula sa ilang bahagi ng Mga Awit 40. Ipaliwanag ang bawat hakbang.

Matibay na hinuha

Tukuyin ang konklusyong malapit na sumusunod sa teksto kahit hindi ito nakasaad sa iisang pangungusap.

Posible o tradisyonal na pagbasa

Kung may magkakaibang responsableng pagbasa, ipakita ang kaibahan at huwag itong ituring na katiyakan.

Hangganan

Huwag gawing konklusyon sa pagtuturo ang haka-haka.

Talakayan na may gabay sa sagot

1. Ano ang tuwirang sinasabi ng Mga Awit 40 tungkol sa Diyos, mga tao, o kalagayan?

Ipakita ang gabay ng guro

Magsimula sa mga salita at kilos sa sipi. Humingi ng eksaktong talata bago tanggapin ang konklusyon.

2. Paano binubuo ng sipi ang pokus na ito: Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon.?

Ipakita ang gabay ng guro

Sundan ang simula, pagbabago, at kinalabasan. Huwag umasa sa isang pangungusap kung may malinaw na pagkakasunod ang yunit.

3. Anong salita, kilos, paghahambing, o tugon ang nauulit, at ano ang tungkulin nito?

Ipakita ang gabay ng guro

Maaaring ipakita ng pag-uulit ang balangkas o diin, ngunit ipaliwanag ang kahulugan nito sa konteksto.

4. Paano nakatutulong ang yunit sa bahaging Mga Awit 40?

Ipakita ang gabay ng guro

Ihambing ang yunit sa nauuna at sumusunod dito sa parehong aklat.

5. Anong pag-iingat ang kailangan dahil sa uring tula at karunungan?

Ipakita ang gabay ng guro

Pansinin ang nagsasalita, larawan, magkatulad na linya, galaw ng damdamin, at kaibahan ng karunungan sa awtomatikong pangako.

6. Anong tapat na tugon ang hinihingi nito sa isang tao at sa pamayanan?

Ipakita ang gabay ng guro

Bumuo ng tiyak at angkop na kilos. Huwag gawing utos ang paglalarawan kung walang ebidensiya.

Responsableng pagsasabuhay

Puso at gawi

Tukuyin ang paniniwala, hangarin, o gawing itinutuwid, pinatitibay, o inililihis ng Mga Awit 40.

Ugnayan at pamayanan

Bumuo ng kilos na mag-iingat sa dangal, katotohanan, katarungan, habag, o katapatan sa isang tunay na ugnayan.

Pagsamba at panalangin

Sumulat ng panalangin gamit ang mga salita at alalahanin ng sipi.

Paglilingkod at patotoo

Pumili ng nakikitang tugon para sa linggong ito at ng taong makakasama sa pananagutan.

Pag-angkop para sa tagapakinig

Mga bata

Gumamit ng maikling bahagi, mapa ng mga tao at kilos, at isang tiyak na tugon. Ipaliwanag muna ang mahihirap na salita.

Kabataan

Ipatukoy ang presyon, katapatan, kapangyarihan, at bunga. Payagang sumagot sa sulat nang hindi kailangang magbahagi sa lahat.

Matatanda

Magdagdag ng kontekstong pampanitikan at pangkasaysayan, ihambing ang responsableng pagbasa, at humingi ng ebidensiya sa bawat pahayag.

Iba-ibang edad

Pagpartnerin ang magkaibang edad, unahin ang obserbasyon bago interpretasyon, at magwakas sa sama-samang panalangin.

Online o sa tahanan

Ipadala nang maaga ang sipi, gamitin ang media bilang paghinto para magmasid, at tipunin ang sagot sa iisang dokumento.

Kumpletong 75-minutong daloy ng pagtuturo

Maaaring alisin ng grupong kulang sa oras ang pinalawak na talakayan, ngunit panatilihin ang pagbasa ng Kasulatan, pagsuri ng ebidensiya, at pangwakas na tugon.

5 min

Panimula

Ipakilala ang aklat, Mga Awit 40, uri, at pangunahing tanong. Ipaliwanag na susuriin sa teksto ang bawat konklusyon.

15 min

Buong pagbasa

Basahin nang malakas o tahimik ang yunit. Markahan ang nagsasalita, pag-uulit, utos, paghahambing, at pagbabago.

15 min

Pagbasa bawat bahagi

Sundan ang ginabayang mga bahagi. Ibuod ang bawat isa sa isang pangungusap at itala ang talatang sumusuporta rito.

10 min

Awit o video

Gumamit ng kaugnay na media. Ihambing ang diin at hindi nito isinama sa sipi.

15 min

Talakayang may ebidensiya

Gamitin ang mga tanong at humingi ng talata para sa bawat mahalagang sagot.

10 min

Pagsasabuhay

Bumuo ng personal at pampamayanang tugon. Iwasan ang pangako o utos na hindi itinatakda ng teksto.

5 min

Buod at panalangin

Kumpletuhin ng bawat isa ang isang pangungusap tungkol sa sipi. Manalangin gamit ang mga salita at alalahanin nito.

Pag-aaral gamit ang awit at video

Gamitin ang media pagkatapos basahin ang sipi. Maaaring magbigay-kahulugan, magpaikli, o magsadula ang awit o video, kaya ihambing ito sa Kasulatan.

  1. Bago: basahin ang eksaktong sipi at tukuyin ang pangunahing galaw nito.
  2. Habang ginagamit: pansinin kung aling mga salita, tao, pangyayari, o damdamin ang binibigyang-diin.
  3. Pagkatapos: tukuyin kung ano ang nilinaw, ano ang hindi isinama, at ano ang dapat suriin sa teksto.