Mga Awit 49

Mga Awit 49

Ang malaking larawan

Nagbubukas ang Mga Awit 49 sa “Hear this, all ye people; give ear, all ye inhabitants of the world:”, nagbabago malapit sa talata 10 sa “For he seeth that wise men die, likewise the fool and the brutish person perish, and…”, at nagtatapos sa “Man that is in honour, and understandeth not, is like the beasts that perish.”. Sinusundan ng mga puntong ito ang sariling galaw ng kabanata mula simula hanggang wakas.

Kasulatan sa tabi ng buod

Mga Awit · Bersiyong King James · 20

Mga Awit 49:1-7

Mga talata 1–7: Hear this, all ye people; give ear, all ye inhabitants of the world:

Nagbubukas ang Mga Awit 49:1–7 sa “Hear this, all ye people; give ear, all ye inhabitants of the world:” at umaabot sa “None of them can by any means redeem his brother, nor give to God a ransom for him:” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Mga Awit 49:1–7. Nagbubukas ito sa “Hear this, all ye people; give ear, all ye inhabitants of the world:”, nagbabago malapit sa talata 4 sa “I will incline mine ear to a parable: I will open my dark saying upon the harp.”, at umaabot sa “None of them can by any means redeem his brother, nor give to God a ransom for him:”. Ang nagsasalita, magkatulad na linya, mga larawan, galaw ng damdamin, at pagbabago ng tinig ang nagdadala sa argumento. Mas malalim ang karunungan kaysa sa awtomatikong pangako. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 0 palatandaan ng pananalita, 1 tanong, 0 paghahambing, at 1 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang Both, God, Hear, None, Wherefore. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 5: “Wherefore should I fear in the days of evil, when the iniquity of my heels shall compass me about?” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Psalms 49:1

    “Hear this, all ye people; give ear, all ye inhabitants of the world:” Ang pagbanggit sa Hear ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  2. Psalms 49:2

    “Both low and high, rich and poor, together.” Ang pagbanggit sa Both ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  3. Psalms 49:3

    “My mouth shall speak of wisdom; and the meditation of my heart shall be of understanding.” Hindi mauunawaan ang utos sa pandiwa lamang. Ang tumatanggap, layunin, at lugar nito sa mas malaking tipan o pangangatwiran ang nagtatakda ng pananagutan.

  4. Psalms 49:4

    “I will incline mine ear to a parable: I will open my dark saying upon the harp.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang dark, harp, incline. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 3 at 5.

  5. Psalms 49:5

    “Wherefore should I fear in the days of evil, when the iniquity of my heels shall compass me about?” Pinababagal ng tanong ang sipi. Pansinin kung sino ang kailangang sumagot, ano ang ipinapalagay nito, at kung may tugon sa mga susunod na linya.

  6. Psalms 49:6

    “They that trust in their wealth, and boast themselves in the multitude of their riches;” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang boast, multitude, riches. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 5 at 7.

  7. Psalms 49:7

    “None of them can by any means redeem his brother, nor give to God a ransom for him:” Ang pagbanggit sa None ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

Mga Awit 49:1-7

Bersiyong King James

1Hear this, all ye people; give ear, all ye inhabitants of the world:

2Both low and high, rich and poor, together.

3My mouth shall speak of wisdom; and the meditation of my heart shall be of understanding.

4I will incline mine ear to a parable: I will open my dark saying upon the harp.

5Wherefore should I fear in the days of evil, when the iniquity of my heels shall compass me about?

6They that trust in their wealth, and boast themselves in the multitude of their riches;

7None of them can by any means redeem his brother, nor give to God a ransom for him:

Mga Awit 49:8-14

Mga talata 8–14: (For the redemption of their soul is precious, and it ceaseth for ever:)

Nagbubukas ang Mga Awit 49:8–14 sa “(For the redemption of their soul is precious, and it ceaseth for ever:)” at umaabot sa “Like sheep they are laid in the grave; death shall feed on them; and the upright shall have…” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Mga Awit 49:8–14. Nagbubukas ito sa “(For the redemption of their soul is precious, and it ceaseth for ever:)”, nagbabago malapit sa talata 11 sa “Their inward thought is, that their houses shall continue for ever, and their dwelling…”, at umaabot sa “Like sheep they are laid in the grave; death shall feed on them; and the upright shall have…”. Ang nagsasalita, magkatulad na linya, mga larawan, galaw ng damdamin, at pagbabago ng tinig ang nagdadala sa argumento. Mas malalim ang karunungan kaysa sa awtomatikong pangako. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 0 palatandaan ng pananalita, 0 tanong, 1 paghahambing, at 0 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang Like, Nevertheless, Selah, Their. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 12: “Nevertheless man being in honour abideth not: he is like the beasts that perish.” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Psalms 49:8

    “(For the redemption of their soul is precious, and it ceaseth for ever:)” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang ceaseth, precious, redemption. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 9.

  2. Psalms 49:9

    “That he should still live for ever, and not see corruption.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang corruption, live, still. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 8 at 10.

  3. Psalms 49:10

    “For he seeth that wise men die, likewise the fool and the brutish person perish, and leave their wealth to others.” Nagbibigay ang linyang ito ng dahilan, bunga, o konklusyon. Dapat itong manatiling kaugnay ng pahayag o kilos na nagbibigay rito ng kahulugan.

  4. Psalms 49:11

    “Their inward thought is, that their houses shall continue for ever, and their dwelling places to all generations; they…” Hindi mauunawaan ang utos sa pandiwa lamang. Ang tumatanggap, layunin, at lugar nito sa mas malaking tipan o pangangatwiran ang nagtatakda ng pananagutan.

  5. Psalms 49:12

    “Nevertheless man being in honour abideth not: he is like the beasts that perish.” Ang pagbanggit sa Nevertheless ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  6. Psalms 49:13

    “This their way is their folly: yet their posterity approve their sayings. Selah.” Ang pagbanggit sa Selah ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  7. Psalms 49:14

    “Like sheep they are laid in the grave; death shall feed on them; and the upright shall have dominion over them in the…” Hindi mauunawaan ang utos sa pandiwa lamang. Ang tumatanggap, layunin, at lugar nito sa mas malaking tipan o pangangatwiran ang nagtatakda ng pananagutan.

Mga Awit 49:8-14

Bersiyong King James

8(For the redemption of their soul is precious, and it ceaseth for ever:)

9That he should still live for ever, and not see corruption.

10For he seeth that wise men die, likewise the fool and the brutish person perish, and leave their wealth to others.

11Their inward thought is, that their houses shall continue for ever, and their dwelling places to all generations; they call their lands after their own names.

12Nevertheless man being in honour abideth not: he is like the beasts that perish.

13This their way is their folly: yet their posterity approve their sayings. Selah.

14Like sheep they are laid in the grave; death shall feed on them; and the upright shall have dominion over them in the morning; and their beauty shall consume in the grave from their dwelling.

Mga Awit 49:15-20

Mga talata 15–20: God will redeem my soul from the power of the grave: for he shall…

Nagbubukas ang Mga Awit 49:15–20 sa “But God will redeem my soul from the power of the grave: for he shall receive me. Selah.” at umaabot sa “Man that is in honour, and understandeth not, is like the beasts that perish.” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Mga Awit 49:15–20. Nagbubukas ito sa “But God will redeem my soul from the power of the grave: for he shall receive me. Selah.”, nagbabago malapit sa talata 17 sa “For when he dieth he shall carry nothing away: his glory shall not descend after him.”, at umaabot sa “Man that is in honour, and understandeth not, is like the beasts that perish.”. Ang nagsasalita, magkatulad na linya, mga larawan, galaw ng damdamin, at pagbabago ng tinig ang nagdadala sa argumento. Mas malalim ang karunungan kaysa sa awtomatikong pangako. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 0 palatandaan ng pananalita, 0 tanong, 1 paghahambing, at 1 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang God, Man, Selah, Though. Kasama sa wikang bilang ang one. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 15: “But God will redeem my soul from the power of the grave: for he shall receive me. Selah.” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Psalms 49:15

    “But God will redeem my soul from the power of the grave: for he shall receive me. Selah.” Hindi mauunawaan ang utos sa pandiwa lamang. Ang tumatanggap, layunin, at lugar nito sa mas malaking tipan o pangangatwiran ang nagtatakda ng pananagutan.

  2. Psalms 49:16

    “Be not thou afraid when one is made rich, when the glory of his house is increased;” Ginagawang kongkreto ng bilang na one ang ulat. Bago tukuyin ang bigat nito, pansinin kung sinusukat nito ang oras, tao, layo, pag-uulit, o kabuuan.

  3. Psalms 49:17

    “For when he dieth he shall carry nothing away: his glory shall not descend after him.” Nagbibigay ang linyang ito ng dahilan, bunga, o konklusyon. Dapat itong manatiling kaugnay ng pahayag o kilos na nagbibigay rito ng kahulugan.

  4. Psalms 49:18

    “Though while he lived he blessed his soul: and men will praise thee, when thou doest well to thyself.” Ang pagbanggit sa Though ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  5. Psalms 49:19

    “He shall go to the generation of his fathers; they shall never see light.” Hindi mauunawaan ang utos sa pandiwa lamang. Ang tumatanggap, layunin, at lugar nito sa mas malaking tipan o pangangatwiran ang nagtatakda ng pananagutan.

  6. Psalms 49:20

    “Man that is in honour, and understandeth not, is like the beasts that perish.” Ang pagbanggit sa Man ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

Mga Awit 49:15-20

Bersiyong King James

15But God will redeem my soul from the power of the grave: for he shall receive me. Selah.

16Be not thou afraid when one is made rich, when the glory of his house is increased;

17For when he dieth he shall carry nothing away: his glory shall not descend after him.

18Though while he lived he blessed his soul: and men will praise thee, when thou doest well to thyself.

19He shall go to the generation of his fathers; they shall never see light.

20Man that is in honour, and understandeth not, is like the beasts that perish.

Mga sanggunian para sa kabanatang ito

Magkahiwalay na sanggunian ang mapa ng kuwento at malalim na pagninilay kasama ng planong ito. Bawat isa ay may sariling pahina.

Kuwentong sanggunian sa Antas 1Para sa mausisang kabataan at bagong mambabasa. Pinananatiling buhay ang bawat kabanata sa pamamagitan ng galaw ng kuwento, malinaw na larawan, paliwanag sa mahirap na salitang KJV, at nakakagulat na detalye.Malalim na sanggunian sa Antas 2Nakasalig sa tekstong KJV, na may pilosopikal at teolohikal na lalim at maingat na pagtukoy sa pananaw ng Katoliko, Protestante, Eastern Orthodox, Hudyo, at Messianic Jewish kapag mahalaga ang kanilang pagkakaiba.

Gabay sa pagtuturo para sa mismong kabanata

Mula mismo sa kabanata ang mga panandang ito. Pinagdurugtong nila ang mapa ng kuwento sa Antas 1, pagsusuri sa Antas 2, at teksto ng Kasulatan sa iisang aralin.

1

Magsimula sa unang larawan ng kabanata

Psalms 49:1: “Hear this, all ye people; give ear, all ye inhabitants of the world:”

2

Maglaan ng oras sa punto ng pagbabago

Psalms 49:5: “Wherefore should I fear in the days of evil, when the iniquity of my heels shall compass me about?”

3

Panatilihing nakikita ang landas ng mga salita

grave, perish, soul, beasts, dwelling, glory

Obserbasyon at gabay sa pagtuturo

  1. Sundan ang nagsasalita, mga larawan, magkatulad na linya, tanong, at kilos ng damdamin.
  2. Pansinin kung saan hindi pinapayagan ng pagdurusa o tensyon ang madaling sagot.
  3. Basahin ang kasabihan bilang karunungan sa pagkilatis at hindi mekanikal na pangakong hiwalay sa konteksto.

Unahin ang teksto

Kung saan nagkakaiba ang mga mambabasa

Nagsisimula ang buod sa sinasabi ng sipi at sa ugnayan ng mga bahagi nito. Hindi nito ipinapalagay na nalutas na ng isang denominasyon ang lahat ng tanong. Malinaw na tinutukoy kung ang konklusyon ay nakasalalay sa tradisyon, teoryang pampanitikan, o rekonstruksiyong pangkasaysayan.

Unang inihaharap ang tekstong KJV. Nilalagyan ng malinaw na pangalan ang mga interpretasyon, at ipinapakita lamang ang mga pagkakaiba kapag nakatutulong ang mga ito upang maunawaan kung bakit hindi palaging iisa ang sagot ng mga seryosong komunidad.

Inihahanda pa ang paghahambing ng mga interpretasyon para sa kabanatang ito. Habang wala pa ang mga nasuring tala, malinaw na pinaghihiwalay ng pahinang ito ang teksto ng KJV, buod, at aplikasyon nang hindi sinasabing nagkakasundo ang lahat ng responsableng mambabasa sa bawat tanong.

Mga layunin sa pagkatuto

  1. Ilagay ang Mga Awit 49 sa loob ng Mga Awit 49 at ipaliwanag ang tungkulin nito sa Mga Awit.
  2. Ilarawan mula sa ebidensiya kung paano binubuo ng sipi ang pokus na ito: Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon..
  3. Ihiwalay ang tahasang pahayag, konklusyong suportado ng Kasulatan, at interpretasyon.
  4. Ipaliwanag kung paano ginagabayan ng uring tula at karunungan ang responsableng pagbasa.
  5. Ihambing ang kaugnay na awit o video sa sipi at bumalik sa teksto para suriin ito.
  6. Bumuo ng personal at pampamayanang tugon na hindi lumalampas sa ebidensiya ng Kasulatan.

Paghahanda ng guro

  1. Basahin nang dalawang ulit ang Mga Awit 49, pati ang agad na nauuna at sumusunod dito.
  2. Balikan ang bahagi ng aklat: Mga Awit 49 (Mga Awit 49).
  3. Markahan ang nagsasalita, kilos, nauulit na salita, utos, paghahambing, pangako, at bunga.
  4. Pakinggan o panoorin muna ang kaugnay na media at itala kung saan ito nagpapaikli, nagbibigay-kahulugan, o nagsasadula.
  5. Maghanda ng paraang makakasagot ang mga kalahok nang hindi sila pinipilit magbahagi ng personal na karanasan.

Pagsuri sa ebidensiya at interpretasyon

Tahasang pahayag

Magtala ng dalawang pahayag na tuwirang sinasabi ng Mga Awit 49 at banggitin ang mga talata.

Suportado ng Kasulatan

Bumuo ng konklusyon mula sa ilang bahagi ng Mga Awit 49. Ipaliwanag ang bawat hakbang.

Matibay na hinuha

Tukuyin ang konklusyong malapit na sumusunod sa teksto kahit hindi ito nakasaad sa iisang pangungusap.

Posible o tradisyonal na pagbasa

Kung may magkakaibang responsableng pagbasa, ipakita ang kaibahan at huwag itong ituring na katiyakan.

Hangganan

Huwag gawing konklusyon sa pagtuturo ang haka-haka.

Talakayan na may gabay sa sagot

1. Ano ang tuwirang sinasabi ng Mga Awit 49 tungkol sa Diyos, mga tao, o kalagayan?

Ipakita ang gabay ng guro

Magsimula sa mga salita at kilos sa sipi. Humingi ng eksaktong talata bago tanggapin ang konklusyon.

2. Paano binubuo ng sipi ang pokus na ito: Pakinggan ang karanasang pantao na nagbibigay sa Mga Awit ng unang damdamin at espirituwal na direksiyon.?

Ipakita ang gabay ng guro

Sundan ang simula, pagbabago, at kinalabasan. Huwag umasa sa isang pangungusap kung may malinaw na pagkakasunod ang yunit.

3. Anong salita, kilos, paghahambing, o tugon ang nauulit, at ano ang tungkulin nito?

Ipakita ang gabay ng guro

Maaaring ipakita ng pag-uulit ang balangkas o diin, ngunit ipaliwanag ang kahulugan nito sa konteksto.

4. Paano nakatutulong ang yunit sa bahaging Mga Awit 49?

Ipakita ang gabay ng guro

Ihambing ang yunit sa nauuna at sumusunod dito sa parehong aklat.

5. Anong pag-iingat ang kailangan dahil sa uring tula at karunungan?

Ipakita ang gabay ng guro

Pansinin ang nagsasalita, larawan, magkatulad na linya, galaw ng damdamin, at kaibahan ng karunungan sa awtomatikong pangako.

6. Anong tapat na tugon ang hinihingi nito sa isang tao at sa pamayanan?

Ipakita ang gabay ng guro

Bumuo ng tiyak at angkop na kilos. Huwag gawing utos ang paglalarawan kung walang ebidensiya.

Responsableng pagsasabuhay

Puso at gawi

Tukuyin ang paniniwala, hangarin, o gawing itinutuwid, pinatitibay, o inililihis ng Mga Awit 49.

Ugnayan at pamayanan

Bumuo ng kilos na mag-iingat sa dangal, katotohanan, katarungan, habag, o katapatan sa isang tunay na ugnayan.

Pagsamba at panalangin

Sumulat ng panalangin gamit ang mga salita at alalahanin ng sipi.

Paglilingkod at patotoo

Pumili ng nakikitang tugon para sa linggong ito at ng taong makakasama sa pananagutan.

Pag-angkop para sa tagapakinig

Mga bata

Gumamit ng maikling bahagi, mapa ng mga tao at kilos, at isang tiyak na tugon. Ipaliwanag muna ang mahihirap na salita.

Kabataan

Ipatukoy ang presyon, katapatan, kapangyarihan, at bunga. Payagang sumagot sa sulat nang hindi kailangang magbahagi sa lahat.

Matatanda

Magdagdag ng kontekstong pampanitikan at pangkasaysayan, ihambing ang responsableng pagbasa, at humingi ng ebidensiya sa bawat pahayag.

Iba-ibang edad

Pagpartnerin ang magkaibang edad, unahin ang obserbasyon bago interpretasyon, at magwakas sa sama-samang panalangin.

Online o sa tahanan

Ipadala nang maaga ang sipi, gamitin ang media bilang paghinto para magmasid, at tipunin ang sagot sa iisang dokumento.

Kumpletong 75-minutong daloy ng pagtuturo

Maaaring alisin ng grupong kulang sa oras ang pinalawak na talakayan, ngunit panatilihin ang pagbasa ng Kasulatan, pagsuri ng ebidensiya, at pangwakas na tugon.

5 min

Panimula

Ipakilala ang aklat, Mga Awit 49, uri, at pangunahing tanong. Ipaliwanag na susuriin sa teksto ang bawat konklusyon.

15 min

Buong pagbasa

Basahin nang malakas o tahimik ang yunit. Markahan ang nagsasalita, pag-uulit, utos, paghahambing, at pagbabago.

15 min

Pagbasa bawat bahagi

Sundan ang ginabayang mga bahagi. Ibuod ang bawat isa sa isang pangungusap at itala ang talatang sumusuporta rito.

10 min

Awit o video

Gumamit ng kaugnay na media. Ihambing ang diin at hindi nito isinama sa sipi.

15 min

Talakayang may ebidensiya

Gamitin ang mga tanong at humingi ng talata para sa bawat mahalagang sagot.

10 min

Pagsasabuhay

Bumuo ng personal at pampamayanang tugon. Iwasan ang pangako o utos na hindi itinatakda ng teksto.

5 min

Buod at panalangin

Kumpletuhin ng bawat isa ang isang pangungusap tungkol sa sipi. Manalangin gamit ang mga salita at alalahanin nito.

Pag-aaral gamit ang awit at video

Gamitin ang media pagkatapos basahin ang sipi. Maaaring magbigay-kahulugan, magpaikli, o magsadula ang awit o video, kaya ihambing ito sa Kasulatan.

  1. Bago: basahin ang eksaktong sipi at tukuyin ang pangunahing galaw nito.
  2. Habang ginagamit: pansinin kung aling mga salita, tao, pangyayari, o damdamin ang binibigyang-diin.
  3. Pagkatapos: tukuyin kung ano ang nilinaw, ano ang hindi isinama, at ano ang dapat suriin sa teksto.