Higit pa sa tiyak na pananalita ang sukatan ng malusog na pagtuturo

Isang utos ng hari, epitage, ang “utos” dito, samantalang karaniwang sinasabi ng ibang mga sulat ni Pablo na ayon sa kalooban ng Dios. Pamagat na halos sa 1 Timoteo at kay Tito lamang makikita ang “Dios na ating Tagapagligtas”; sa mga lungsod ng Asia, pamagat din ang tagapagligtas na ibinibigay sa mga emperador sa mga barya at inskripsiyon.

Ang “tunay na anak” ay gnesios, ang salita para sa lehitimong anak, isinilang sa loob ng kasal, laban sa anak na alinlangan ang pinagmulan. Griego ang ama ni Timoteo at Judio ang kaniyang ina (Mga Gawa 16:1). Idinagdag ang “kahabagan” sa pagitan ng biyaya at kapayapaan, pagbating makikita sa mga sulat kay Timoteo at sa maraming kopya ng Tito, ngunit wala sa alinmang naunang sulat ni Pablo.

Ang “ipinamanhik” ay parakaleo, himukin o pakiusapan, wika ng isang kasamahan sa kapuwa. Iisang salita ang “huwag magsipagturo ng ibang aral”, heterodidaskaleo, magturo nang naiiba, na dito at sa 6:3 lamang makikita. Isinugo ng Mga Gawa 19:22 si Timoteo na nauna sa Macedonia, kaya karaniwang inilalagay ang kaayusang ito pagkatapos ng huling tala ng Mga Gawa.

Ang “mga katha” ay mythoi, pinagmulan ng salitang mito. Si Ireneo, na sumipi sa talatang ito sa paunang salita ng Laban sa mga Erehiya, ay ikinapit ang mga talaan ng lahi sa mga tanikala ng mga nilalang na espiritwal ng mga Gnostiko; tumitingin naman ang maraming makabagong mambabasa sa mga pinalawak na talaan ng pamilya ng Lumang Tipan ng mga Judio, yamang binabanggit ng Tito 1:14 ang mga kathang Judio. Ang “pagkakatiwalang mula sa Dios” ay sumusunod sa basang oikonomia, ang pangangasiwa ng Dios.

Ang “bilin” ay parangelia, ang kaparehong salita ng pagbibilin sa talatang 3 at ng biling ito sa talatang 18: ang tagubiling ibibigay ni Timoteo, hindi ang kautusan ni Moises. Ang “hindi paimbabaw” ay anypokritos, walang pagkukunwari; ang hypokrites ay aktor sa entablado, at ang punto ay pananampalatayang walang maskara.

Sumablay sa tudla, salita ng mamamana, ang astocheo sa likod ng “pagkasinsay”, na sa mga sulat lamang kay Timoteo ginamit (6:21; 2 Timoteo 2:18). Ang “nagsibaling” ay ektrepo, lumihis ng landas, na ginamit ng mga manunulat na medikal para sa kasukasuang nalinsad. Maingay at walang saysay na daldal ang “walang kabuluhang pananalita”.

Ang “mga guro ng kautusan” ay nomodidaskaloi, ang pamagat na ibinibigay ng Lucas 5:17 sa mga dalubhasa sa kautusan at ng Mga Gawa 5:34 kay Gamaliel, ang sariling guro ni Pablo. Malakas na pandiwa ang “buong tiwalang pinatutunayan”, igiit nang may tiwala, ang kaparehong pandiwang ginamit ng Tito 3:8 para sa dapat igiit ni Tito mismo.

Laro ng salita ang Griego: mabuti ang kautusan, nomos, kung ginagamit nang nomimos, ayon sa kautusan. Umaalingawngaw ito sa Mga Taga-Roma 7:12 at 7:16, kung saan banal ang kautusan at sumasang-ayon si Pablo na ito'y mabuti. Nasa gumagamit ang suliranin, hindi sa kasangkapan.

Mga pagkakasala laban sa Dios ang inilalarawan ng unang tatlong pares; pagkatapos ay bumabaling ang listahan sa kapuwa, sinusunod ang ayos ng Sampung Utos. Ang “nagsisipatay sa ama” ay patraloiai, sa literal ay mga nananakit ng ama, ang ikalimang utos sa pinakamalupit nitong paglabag; ginawang krimeng may parusang kamatayan ng Exodo 21:15 ang pananakit sa magulang. Ang “mga mamamatay-tao” ay para sa ikaanim.

Nagpapatuloy ang listahan pababa sa ikalawang tapyas ng Sampung Utos: pangangalunya at kasalanang sekswal, saka pagnanakaw, saka huwad na patotoo. Binasa ng turong Judio ang ikawalong utos higit sa lahat bilang pagbabawal sa pagdukot ng tao (Exodo 21:16), kaya ang “nagnanakaw ng tao”. Ang “mabuting aral” ay mula sa hygiaino, malusog, larawang medikal para sa turo na natatangi sa mga sulat na ito.

Ang Griego ay ang evangelio ng kaluwalhatian ng mapagpalang Dios, gaya ng nakalimbag dito. Ang “mapagpala” ay makarios, na sa buong Bagong Tipan ay dito at sa 6:15 lamang ginamit para sa Dios; ginamit ito ng mga Griego para sa panatag na kaligayahan ng mga diyos. Ang “ipinagkatiwala sa akin” ay inilagay sa kaniyang pag-iingat bilang isang deposito.

Kay Cristo Jesus ibinibigay ang pasasalamat sa halip na sa Dios Ama, na di-pangkaraniwan kay Pablo. Ang “nagpapalakas” ay endynamoo, ang pandiwa ng Mga Taga-Filipos 4:13 tungkol kay Cristo na nagpapalakas sa kaniya. Mahalaga ang pagkakasunod: inari muna siya ni Cristo na tapat, saka inilagay sa paglilingkod, diakonia.

Taong marahas at palalo na nasisiyahan sa pagpapahiya sa iba: iyan ang hybristes sa likod ng “mangaalipusta”. Sa Mga Gawa 26:11, inaamin ni Pablo na pinilit niya silang mamusong. Pinag-iiba ng Mga Bilang 15:22–31 ang mga kasalanang nagawa nang hindi sinasadya, na may handog na itinakda, at ang mga kasalanang may kapangahasan, at nakikita ng marami ang pagkakaibang iyon sa likod ng “di pagkaalam”.

Ang “totoong sumagana” ay hyperpleonazo, na dito lamang makikita sa Bagong Tipan, umaapaw nang lampas sa labi, gaya ng Mga Taga-Roma 5:20, kung saan lalong sumagana ang biyaya. Eksaktong itinatapat ang pananampalataya at pagibig sa kawalan ng pananampalataya at karahasan ng naunang talata: may kapalit ang bawat lumang bagay.

Limang ulit lumilitaw ang “Tapat ang pasabi”, lahat sa mga sulat na ito kay Timoteo at kay Tito, at tinatandaan nito ang kasabihang kilala na sa mga iglesia. Pangkasalukuyan ang Griego, ako ang pangulo, hindi ako noon. Ang “naparito sa sanglibutan” ay wikang sa ibang lugar ay nasa Evangelio ni Juan (1:9; 3:17).

Protos, ang salita ring isinaling “pangulo” sa talatang 15, ang nasa likod ng “pangulong makasalanan” dito: una sa mga makasalanan, kaya una rin bilang halimbawang itinanghal. Ang “halimbawa” ay hypotyposis, balangkas o paunang guhit na pupunuin ng susunod na gawa, na muling ginamit lamang sa 2 Timoteo 1:13.

Hari ng mga panahon ang tuwirang sinasabi ng “Haring walang hanggan”, malapit sa pormulang Judio ng pagpapala, Hari ng sansinukob. Ang pinakamatatandang manuskrito ay may “iisang Dios”, gaya ng nakalimbag dito, walang salitang pantas, na malamang na dinala ng mga huling tagakopya mula sa Mga Taga-Roma 16:27. Pamagat din ng Dios ang di nakikita sa Mga Taga-Colosas 1:15.

Inuulit ng “makipagbaka ka ng mabuting pakikipagbaka” ang ugat: ilunsad ang mabuting kampanya. Ikinakabit ang mga hula sa 4:14, sa kaloob na ibinigay kay Timoteo sa pamamagitan ng hula na may pagpapatong ng mga kamay ng mga presbitero. Ibinabalik ng “Timoteo na aking anak” ang lambing ng talatang 2 bago ang mabibigat na pangalan ng talatang 20.

Iisang pandiwa ang “nangabagbag”, nauageo, masiraan ng barko. Ang tanging iba pang gamit nito sa Bagong Tipan ay sa 2 Mga Taga-Corinto 11:25, kung saan sinasabi ni Pablo na tatlong ulit siyang nasiraan ng barko; ang lalaking sumulat ng larawan ay napadpad na sa dagat. Ang pananampalataya rito ay ang kargamento, at ang budhi ang katawan ng barko.

Bumabalik si Himeneo sa 2 Timoteo 2:17–18, na nagtuturong nakaraan na ang pagkabuhay na maguli. Maaaring si Alejandro ang panday-tanso ng 2 Timoteo 4:14 o ang Alejandro ng Mga Gawa 19:33 sa Efeso, ngunit karaniwan ang pangalan. Ang “maturuan” ay paideuo, sanayin gaya ng pagsasanay sa bata. Lumilitaw rin ang kaparehong pagbibigay kay Satanas sa 1 Mga Taga-Corinto 5:5.