Kumpleto ang anyo ng mga diyus-diyosan ngunit wala ni isang gumagana

Dalawang ulit sinasabi ang pagtanggi bago pa gawin ang kahilingan. Sa mga Bibliang Griego at Latin, tuloy-tuloy na iisang awit ito at ang Awit 114, at sa Latin nagbubukas ito sa “Non nobis, Domine,” ang mga salitang ipinaawit ni Henry V ni Shakespeare pagkatapos ng Agincourt. Chesed at emet ang “kagandahang-loob” at “katotohanan,” ang magkapares na salita ng Exodo 34:6.

Goyim ang “mga bansa,” ang ibang mga bayan lamang. Karaniwang linya ng panunuya sa mga awit ng Israel ang “Saan nandoon ngayon ang kanilang Dios?” Lumilitaw ito sa Mga Awit 42:3, 79:10 at Joel 2:17, kadalasan kapag natalo ang Israel at waring nawawala ang Diyos nito.

Isang tirahan at isang talaan ang sagot sa “saan”: nasa mga langit siya, at ginagawa niya ang kaniyang ibigin. Inuulit ito ng Mga Awit 135:6 at pinalalawak hanggang sa mga dagat at lahat ng kalaliman. Ang Diyos na hindi maituturo ng daliri ay itinatapat sa mga diyos na maituturo ngunit walang ginagawa.

Pilak at ginto ang pinakamahalagang bagay sa sinaunang daigdig, at inaamin iyon ng talata: mamahalin ang mga diosdiosang ito. Nasa ikalawang kalahati ang tusok, “yari ng mga kamay ng mga tao.” Muling lumilitaw ang mga talatang 4 hanggang 8 nang halos salita por salita sa Mga Awit 135:15–18, isang tuyang malinaw na gustong awitin ng Israel.

Sa mukha nagsisimula ang imbentaryo, sa bibig na walang sinasabi. May dahilan ang pagpiling iyon, sapagkat nagtatapos ang awit sa mga buhay na bibig na pumupuri sa Panginoon (talatang 18). Ganito rin ang pangungutya ng Jeremias 10:5: ang mga diosdiosan ay “gaya ng puno ng palma, na binilog, at hindi nagsasalita.”

Tila kakaiba sa talaan ang ilong hangga't hindi naaalala kung ano ang inihahandog sa mga diosdiosan: kamangyan at haing sinusunog, pinaiilanlang bilang mabangong amoy. Hindi maamoy ng diyos ang usok na umaakyat para sa kaniya. Ganito rin ang talaan ng Deuteronomio 4:28, mga dios na “hindi nangakakakita, ni nangakakarinig, ni nangakakakain, ni nangakakaamoy.”

Umaabot sa pito ang bilang: bibig, mata, tainga, ilong, kamay, paa, ngalangala. Hagah ang pandiwa sa huling linya, ang mahinang ungol sa Mga Awit 1:2 at ang ungol ng leon sa Isaias 31:4. Ni ingay ng hayop ay hindi kaya ng diosdiosan, at kahit may paa, kailangan pa ring pasanin (Isaias 46:7).

Bumabaling ang tuya sa mga manggagawa. Nagiging gaya ng diosdiosan ang gumagawa nito: mga matang hindi nakakakita, mga taingang hindi nakaririnig. Sa Isaias 6:10 at 44:18, ganito mismo inilalarawan ang Israel, isang bayang nabulag at nabingi matapos paglingkuran ang mga bagay na iyon.

Nagbabago ang panauhan sa gitna ng linya: kinakausap ang Israel sa “tumiwala ka,” ngunit tungkol sa kanila ang “siya'y kanilang saklolo.” Maraming komentarista ang nakaririnig dito ng dalawang tinig, isang pinunong tumatawag at isang koro na sumasagot. Ezer ang “saklolo,” ang salita para sa babae sa Genesis 2:18, at magen ang “kalasag,” ang maliit at bilog na panangga sa bisig.

Ang sangbahayan ni Aaron ay ang pagkasaserdote, ang mga lalaking humahawak araw-araw sa mga banal na kasangkapan ng santuario. Matapos kutyain ang panday-pilak na nagtitiwala sa bagay na ginawa niya, inuutusan ng awit ang mga naglilingkod sa dambana na magtiwala sa Panginoon at hindi sa mga kagamitan ng pagsamba.

Sino ang “nangatatakot sa Panginoon,” matapos ang Israel at ang mga saserdote? May mga tagapagpaliwanag na Judio at Kristiyano na nagsabing ito ang mga Gentil na nakakabit sa pagsamba ng Israel, gaya ng taong tinawag na “matatakutin sa Dios” sa Mga Gawa 10:2. Para sa iba, buod lamang ito ng lahat ng nabanggit na. Hindi ito pinagpapasiyahan ng Hebreo.

Zakar ang “inalaala,” ang pandiwang ginamit nang alalahanin ng Diyos si Noe (Genesis 8:1) at ang kaniyang tipan sa Egipto (Exodo 2:24). Tumatanggap ngayon ng pagpapala ang tatlong pangkat ng mga talatang 9 hanggang 11 sa gayunding pagkakasunod, at ang unang dalawa ay tinatawag dito sa pangalan.

Isinasara ng ikatlong pangkat ang pagkakasunod, may kalakip na dagdag: “ang mababa at gayon ang mataas,” bata at matanda, o hamak at makapangyarihan. Hinango ng Pahayag 19:5 ang parirala para sa panawagan sa langit na magpuri, “ninyong lahat na mga natatakot sa kaniya, maliliit at malalaki.”

Sa literal, ‘dagdagan kayo ng Panginoon,’ ang pandiwang yasaph na pinagmulan ng pangalang Jose; sa Genesis 30:24, “Dagdagan pa ako ng Panginoon ng isang anak.” Nasa bilang at sa susunod na salinlahi ang pagpapala, isang dalanging pinakamabigat sa isang maliit na pamayanan pagkatapos ng pagkatapon, kung doon nga nabibilang ang awit gaya ng inaakala ng marami.

Si Melquisedec ang unang nagpangalan sa Diyos nang ganito sa Genesis 14:19, kung saan ang Ang Dating Biblia ay may “may-ari ng langit at ng lupa”; ito rin ang pabalik-balik na linya ng Mga Awit ng Pag-akyat (121:2, 124:8, 134:3). Tuwiran nitong sinasagot ang talatang 4: gawa ng kamay ng tao ang mga diosdiosan, at ang Diyos ng Israel ang gumawa ng lahat ng iba pa.

Shamayim shamayim sa Hebreo, ang mga langit na sariling kaniya ng Panginoon. Ipinaaalala ng paghahati ng mga nasasakupan ang Genesis 1:28, kung saan ibinigay sa sangkatauhan ang lupa upang punuin at pamahalaan. Langit ang tirahan ng Diyos sa talatang 3; kaloob ang lupa, hindi lupang tinalikuran niya.

Dumah ang “katahimikan,” patulang pangalan ng libingan, gaya sa Mga Awit 94:17. Ganito rin ang punto ng dalangin ni Ezequias sa Isaias 38:18: “hindi ka maaring purihin ng Sheol.” Ipinaaalala ng tahimik na mga patay ang tahimik na mga diosdiosan ng talatang 5, mga bibig na hindi nagsasalita.

May diin ang “Nguni't aming”: tumatayo ang buhay na kapulungan laban sa mga piping diosdiosan at sa tahimik na mga patay. Inuulit ng “mula sa panahong ito” ang Mga Awit 113:2, na nagbubuklod sa pangkat ng mga awit ng Paskua, at iisang sigaw sa Hebreo ang huling mga salita, Hallelujah.