Nagbabalik sa kapulungan ang iniligtas na tinig

Nagbubukas ang Hebreo sa pandiwang walang layon: ‘Umiibig ako, sapagkat dininig ng Panginoon.’ Inilalagay ng Ang Dating Biblia ang Panginoon bilang tuwirang layon ng “iniibig” upang maging makinis ang pangungusap. Kapag iniwang hubad, ang unang salita ay ang kalagayan mismo ng nagsasalita, at ang pakikinig ng Diyos ang dahilan nito.

Ang “ikiniling ang kaniyang pakinig” ay kilos ng pagyuko upang masalo ang mahinang tinig, gaya ng pagyuko sa isang bata o sa tabi ng higaan ng maysakit. Sa literal, ‘sa aking mga araw’ ang “habang ako'y nabubuhay.” Isang dalanging sinagot ang nagiging panghabambuhay na ugali ng pagtawag.

Chevlei mavet sa Hebreo, na maaaring mangahulugang mga lubid o silo gayundin mga hapdi ng panganganak; pinili ng Ang Dating Biblia ang “tali,” at ganito rin ang pagbubukas ng awit ni David sa Mga Awit 18:4–5. Metsarei sheol ang “mga sakit ng Sheol,” ang masisikip na lugar ng libingan. Nakahawak na sa kaniya ang kamatayan.

Sinisipi ang mismong dalanging binigkas niya, at apat na salita lamang ito sa Hebreo: ana YHWH malletah nafshi. Ana ang nasa likod ng “isinasamo ko,” isang katagang ginagamit sa madaliang pakiusap. Bihirang magbunga ng mahabang dalangin ang isang krisis, at hindi iyon ikinukunwari ng awit.

Mapagbiyaya, matuwid, maawain: tatlong pang-uring hinango mula sa pahayag na binigkas ng Diyos tungkol sa sarili niya sa Exodo 34:6. Lumilipat ang nagsasalita mula sa “ako” tungo sa “ang Dios namin,” isang pahiwatig na binibigkas nang malakas sa gitna ng iba ang pasasalamat na ito, gaya ng pinatutunayan ng mga talatang 14 at 18.

Petayim ang salitang Hebreo rito, na ginagamit ng Mga Kawikaan para sa walang-muwang na madaling mahila; “musmos” ang tawag dito ng Ang Dating Biblia sa Mga Kawikaan 1:22 at 14:15, ngunit dito ay “mga tapat na loob.” Hindi ito sumbat: iniingatan ng Diyos ang mga walang sariling katusuhan. Dalal ang “nababa,” manipis, mahina, ubos, ang pandiwa ring nasa Mga Awit 142:6.

Kinakausap ng nagsasalita ang sarili niyang kaluluwa, gaya sa Mga Awit 42:5. Maramihan ang “kapahingahan” sa Hebreo, ‘bumalik ka sa iyong mga kapahingahan,’ isang lugar ng tahimik na pagkapanatag. Gamal ang pandiwa sa likod ng “ginawan ka ng mabuti,” ang lubusang pakikitungo, at ito rin ang salitang ginamit ng Mga Awit 131:2 para sa batang inihiwalay na sa suso.

Kaluluwa mula sa kamatayan, mga mata mula sa luha, mga paa mula sa pagkabuwal: tatlong pagliligtas, bawat isa ay mas mababa sa katawan kaysa sa nauna. Halos kapareho ang Mga Awit 56:13, “iniligtas mo ang aking kaluluwa sa kamatayan: hindi mo ba iniligtas ang aking mga paa sa pagkahulog?”, at doon din ay tungkol sa paglakad sa harap ng Diyos ang kasunod na linya.

Ibinigay kay Abram sa Genesis 17:1 ang utos na “lumakad ka sa harapan ko.” Ang “lupain ng mga buhay” ang sagot sa pagkakahawak ng Sheol sa talatang 3: nakabalik na siya sa gitna ng mga buhay, at balak niyang mamuhay roon sa paningin ng Diyos.

Mahirap ang Hebreo at binasa ito sa iba't ibang paraan: ‘sumampalataya ako, sapagkat nagsalita ako,’ o ‘nanatili akong tapat kahit nang sabihin kong lubha akong nagdadalamhati.’ Sinisipi ni Pablo ang Griego nito sa 2 Mga Taga-Corinto 4:13, “Sumampalataya ako, at kaya't nagsalita ako.” Sa Bibliang Griego, dito nagsisimula ang isang bagong awit.

Chaphaz ang nasa likod ng “pagmamadali,” ang salita para sa takot at nagmamadaling pagtakas, gaya sa Mga Awit 31:22, “sinabi ko sa aking pagmamadali, nahiwalay ako.” Ang “lahat ng tao ay bulaan” ay hatol ng taong naghanap ng tulong ng tao at walang natagpuang masasandalan. Umaalingawngaw ang Griego nito sa Mga Taga-Roma 3:4.

Shuv ang pandiwa, ibalik o isauli. Tagmul ang “kabutihan” dito, isang salitang minsan lamang lumitaw sa Lumang Tipan, kamag-anak ng gamal sa talatang 7. Walang bilihang nakatago sa tanong; wala siyang maibabayad, at ipinakikita ng mga kasunod na linya ang ginagawa niya sa halip.

‘Saro ng mga kaligtasan’ sa Hebreo, maramihan. Hindi tiyak kung inuming handog itong ibinubuhos o sarong itinataas sa kainan ng pasasalamat. Sa kaugaliang Judio nang maglaon, inaawit ang mga awit na ito sa ibabaw ng mga saro ng hapag ng Paskua, at doon nag-ugat ang parirala.

Ang mga panatang ginawa sa gitna ng kagipitan ay binabayaran sa pasasalamat, gaya ng ipinangako ni Jonas mula sa loob ng isda (Jonas 2:9) at gaya ng itinatadhana ng Levitico 7:16. May maliit na pampalambot na katagang na sa Hebreo, at mahalaga ang hayag na tagpuan: kinikilala ang pribadong pagliligtas “sa harapan ng buo niyang bayan.”

Yaqar ang “mahalaga,” mamahalin, mabigat, bihira. Hindi ibig sabihin na ikinagagalak ng Diyos ang kamatayan ng kaniyang mga tapat, kundi hindi niya ito pinahihintulutang mangyari nang mura; sinasabi ng Mga Awit 72:14, “magiging mahalaga ang kanilang dugo sa kaniyang paningin.” Chasidim ang “mga banal,” ang mga nakatali sa Diyos sa pamamagitan ng chesed.

Ang “anak ng iyong lingkod na babae” ay aliping ipinanganak sa loob ng sambahayan, hindi binili (Exodo 21:4), kaya pag-aari mula pa sa pagsilang. Ginagamit din ng Mga Awit 86:16 ang parirala. Ang mga taling binabanggit niya ay ang mga tali ng kamatayan sa talatang 3, at kinalag na iyon ng Diyos.

Ang “hain na pasalamat” ay ang zevach todah ng Levitico 7:12, isang handog tungkol sa kapayapaan na kinakain kasama ng mga tinapay ng sumasamba at ng kaniyang mga panauhin sa araw ding iyon. Isang kainang pinagsasaluhan ang pasasalamat dito, hindi lamang salita. Hinihiram ng Mga Hebreo 13:15 ang ideya ng “hain ng pagpupuri.”

Inuulit nang salita por salita ang linya ng talatang 14. Sa unang pagkakataon, sinagot nito ang tanong ng talatang 12; ngayon naman ay tuloy-tuloy itong humahantong sa isang lugar, sa mga looban at sa lungsod, kaya naitatali ang pangako sa lugar kung saan ito masasaksihan.

Biglang kinakausap ng nagsasalita ang Jerusalem bilang “mo.” Ang mga looban ay mga bukas na bakuran sa palibot ng templo kung saan nagtitipon ang bayan; mga saserdote lamang ang nakapapasok nang mas malalim. Nagtatapos ang awit kung saan binabayaran ang panata, sa sigaw na Hallelujah.