Nagsasalita pa rin ang wasak na lungsod tungkol sa mana ng Diyos

Iyyim ang “bunton,” mga tambak ng guho, ang salita ng Mikas 3:12, “ang Jerusalem ay magiging mga bunton,” isang hulang sinipi ng matatanda makalipas ang isang siglo sa Jeremias 26:18. Goyim ang “mga bansa,” ang mga dayuhang hukbo na pumasok sa mismong mana ng Diyos.

Isinasagawa nang salita sa salita ang sumpa ng tipan sa Deuteronomio 28:26: “ang iyong bangkay ay magiging pagkain sa lahat ng mga ibon sa himpapawid, at sa mga hayop sa lupa.” Chasidim ang “mga banal,” ang mga tapat; sinisipi ng Unang Aklat ng mga Macabeo, sa 7:17, ang mga talatang 2 at 3 para sa animnapung Hasideo na pinatay sa iisang araw noong ikalawang siglo bago si Cristo.

Umaalingawngaw sa “parang tubig” ang kautusan sa pagkakatay ng hayop, na ang dugo ay ibubuhos “sa lupa na parang tubig” (Deuteronomio 12:16): ibinubuhos ang dugo ng tao na parang dugo sa katayan. Ang manatiling hindi nalilibing ang huling kahihiyan, ang kapalarang inihula ng Jeremias 14:16, “walang maglilibing sa kanila.”

Halos salita sa salita, inuulit ng talata ang Mga Awit 44:13, “isang kasabihan at kadustaan nila na nangasa palibot namin.” La'ag ang salita sa likod ng isa, mapang-uyam na tawa, at qeles ang isa pa, pangungutya. Hindi pinangangalanan ang mga kapitbahay, ngunit ipinakikita ng Abdias 1:12–13 ang Edom na nakatayo at nagagalak sa pagbagsak ng Jerusalem sa ganitong paraan.

Ad mah ang “Hanggang kailan,” at halos ganito rin ang dobleng tanong ng Mga Awit 89:46, “Hanggang kailan magniningas ang iyong poot na parang apoy?” Hinahango ang paninibughong nag-aalab na parang apoy sa Deuteronomio 4:24, “ang Panginoon mong Dios ay isang apoy na mamumugnaw, mapanibughuing Dios nga,” mga salitang sinabi roon bilang babala laban sa mga diyus-diyosan.

Shaphakh ang “Ibugso,” ang pandiwang ginamit sa dugong “ibinubo” na parang tubig sa talatang 3: kung paanong nagbuhos sila ng dugo, ibuhos sa kanila ang galit. Halos salita sa salita, dinadala ng Jeremias 10:25 ang talatang ito at ang kasunod, na “mga angkan” sa halip na “mga kaharian.”

Isahan sa Hebreo ang “nilamon,” ‘kaniyang nilamon’, marahil ang kaaway bilang iisang hayop, bagaman maramihan sa Jeremias 10:25 at sa Ang Dating Biblia. Naveh ang “tahanan,” pastulan o kulungan ng tupa, na naghahanda sa “mga tupa sa pastulan mo” sa talatang 13.

Maaaring basahin ang Hebreo na ‘mga kasamaan ng una’ o ‘mga kasamaan ng aming mga ninuno’, at ang ikalawa ang dala ng Ang Dating Biblia, gaya ng mga salinlahing binabanggit ng Exodo 20:5, “dinadalaw ang katampalasanan ng mga magulang sa mga anak.” Dallonu ang “totoong hinamak,” mula sa dal, payat o dukha, ang salita ng Mga Awit 72:13: naging isa ang bansa sa mga dukhang dapat sanang ipagtanggol ng hari.

Kapper ang “linisin,” ang pandiwa ng pagtubos, ginamit dito bilang pakiusap samantalang ginamit ito ng Mga Awit 78:38 bilang alaala ng ginawa na ng Diyos. Azar ang “tulungan,” ang ugat ng Ebenezer, ‘ang bato ng tulong’ (1 Samuel 7:12), at ang “Dios ng aming kaligtasan” ay ang titulo ng Mga Awit 65:5 at 68:19.

Lumilitaw ang panunuya sa gayunding mga salita sa Joel 2:17, kung saan umiiyak ang mga saserdote “sa pagitan ng portiko at ng dambana” at nananalangin, “bakit nila sasabihin sa gitna ng mga bayan, Saan nandoon ang kanilang Dios?” Neqamah ang “kagantihan,” pagbibigay-katarungan, na inilalaan ng kautusan sa Diyos mismo: “Ang panghihiganti ay akin” (Deuteronomio 32:35).

Literal na ‘mga anak ng kamatayan’ ang “nangatakda sa kamatayan,” mga taong nahatulan na; inuulit ng Mga Awit 102:20 ang parirala kasama ang gayunding daing ng bilanggo, “dinggin ang buntong hininga ng bilanggo.” Ang “kadakilaan ng iyong kapangyarihan” ay ‘kadakilaan ng iyong bisig’, ang bisig ng Exodo 15:16, “Sa kadakilaan ng iyong bisig ay nagiging walang kibo sila na parang bato.”

Ang sinapupunan ay ang tupi ng balabal na ginagamit na bulsa, na binubuhusan ng bayad; ganitong larawan ang ginagamit ng Isaias 65:6, “ako'y gaganti, oo, ako'y gaganti sa kanilang sinapupunan.” Ang makapito ay buong sukat, gaya ng “makapitong gagantihan” sa Genesis 4:15. Ang pagduwahaging ginagantihan ay yaong itinutok “sa iyo, Oh Panginoon,” hindi lamang sa bayan.

Sinasagot ng “mga tupa sa pastulan mo” ang pagbubukas ng Awit 74, kung saan itinanong ng gayunding kawan kung bakit umuusok laban dito ang galit ng Diyos; ginagamit ng Mga Awit 95:7 at 100:3 ang parirala nang may kagalakan. Saphar ang “ipakikilala,” isalaysay nang maayos, ang pandiwa ng pagtuturo sa Mga Awit 78:4, kaya't layuning ipasa ang papuri sa bawat salinlahi.