Isinusumpa ni Job ang araw, hindi ang Diyos

Ang “ibinuka ni Job ang kaniyang bibig” ay pormal na pananalita bago ang isang mabigat na talumpati, gaya ng ginamit bago ang Sermon sa Bundok (Mateo 5:2). Ang pandiwa para sa “sinumpa” ay qalal na, ang tuwirang salita, hindi na ang pag-iwas na “pagpalain” ng kabanata 1 at 2. Dumating sa wakas ang tunay na sumpa, at nakatutok ito sa isang petsa.

Sa Hebreo ay literal na “sumagot si Job at nagsabi”, kahit walang nagsalita sa loob ng pitong araw. Ang katahimikan ang sinasagot niya. Mula rito ay nagiging tula ang aklat mula sa tuluyan, at maliban sa maikling pagpapakilala kay Elihu sa tuluyan (32:1–6), tula ito hanggang 42:7.

Paurong ang pagkakasunod, mula sa kapanganakan tungo sa paglilihi, na para bang ibinabalik ang panahon. Inilarawan ang gabi mismo na nagbabalita, isang saksing dapat burahin sa talaan. Ang “lalaking” ay geber, salita para sa malakas na lalaki, at gagamitin itong muli ni Job sa sarili sa talatang 23.

Binabaligtad ng “Magdilim nawa ang kaarawang yaon” ang unang utos ng Dios sa Genesis 1:3 na magkaroon ng liwanag, sa parehong anyo ng pangungusap sa Hebreo. Ang “pansinin” ay hanapin o hingin: hinihiling ni Job na huwag nang hanapin ng Dios ang araw na iyon kailanman.

Ang “salimuot na kadiliman”, tsalmaveth, ay ang malalim na dilim ng Mga Awit 23:4. Ang Hebreong isinalin dito na “mangagari” ay karaniwang binabasa ngayon bilang gaal, angkinin o tubusin, kaya inaanyayahan ang dilim na bawiin ang araw gaya ng pagbawi ng kamag-anak sa lupang pag-aari ng angkan. Maaaring eklipse ang tinutukoy ng “nagpapadilim sa araw”.

Binibilang ng sinaunang mga kalendaryo ang panahon ayon sa mga buwan. Nais ni Job na burahin ang gabing iyon sa bilang upang hindi na ito bumalik bilang anibersaryo, isang gabing walang lugar sa taon.

Ang “mapagisa” ay galmud, baog, salitang ginagamit din sa mabato at hungkag na lupa. Ang masayang tinig na ipinagbabawal niya ay ang sigaw na sumasalubong sa paglilihi o kapanganakan, ang mismong pagbabalita ng talatang 3.

Malamang na mga propesyonal na manggagaway ang mga sumusumpa sa araw, ang uri na inupahan ni Balac kay Balaam (Mga Bilang 22:6). Maraming iskolar ang bumabasa ng “dagat” (yam) sa halip na “araw” (yom), na natural na katapat ng halimaw ng dagat sa ikalawang hati ng talata.

Ang mga bituin ng takip-silim niyaon ay ang mga tala sa umaga na nagbabadya ng bukang-liwayway. Ang “mga bukang liwayway ng umaga” ay literal na “mga talukap ng mata ng bukang-liwayway”, larawang gagamitin ng Panginoon para sa mga mata ni Leviatan sa 41:18.

Ang pagsasara ng bahay-bata ay ginawa ng Dios kay Ana sa 1 Samuel 1:5, kaya sinisisi ang araw sa hindi paggawa ng bagay na Dios lamang ang gumagawa. Ang “kabagabagan” ay amal, pagod at ligalig, ang salitang dadamputin ni Eliphaz sa 5:7: ang tao ay ipinanganak sa kabagabagan.

Ang sumpang “nawa” ay napapalitan ng panaghoy na “Bakit”, ang klasikong tanong ng Mga Awit. Ang Hebreong nasa likod ng “napatid ang aking hininga” ay gava, ang simpleng pagpanaw.

Ang mga tuhod na tumanggap sa kaniya ay sa magulang o hilot na kumikilala sa bagong silang, gaya ng mga apo sa tuhod ni Jose na isinilang sa kaniyang mga tuhod (Genesis 50:23). Pagtanggap at pag-aalaga ang larawan ng mga tuhod at ng mga suso, at kapwa ito tinatanong ni Job.

Apat na salita ng pahinga ang nagpapatong-patong: nahihiga, natatahimik, nakakatulog, napapahinga. Matanda at karaniwan na ang tulog bilang larawan ng kamatayan, at ipinakikita ng tambak na kasingkahulugan kung gaano siya naaakit sa ideyang iyon.

Maaaring ang “nagsisigawa ng mga dakong ilang” ay muling pagtatayo ng mga guho, o mga dakilang libingang itinayo sa hungkag na lupain, gaya ng mga piramide ng mga hari ng Egipto. Alinman dito, ang mapangahas na pagtatayo ay nagwawakas din sa iisang katahimikan ng lahat.

Ang mga bahay na pinuno ng pilak ay maaaring ang kanilang mga libingan, na nilagyan ng mga kayamanan para sa patay. Hawak ng mga pangulo ang kanilang ginto hanggang wakas, at ang tanging nabili nito ay ang kapahingahang kinaiinggitan ngayon ni Job.

Ang nalagas, nephel, ay sanggol na patay nang isilang at inilibing nang lingid sa paningin, ang larawan sa Mga Awit 58:8 at Mangangaral 6:3. Pinuputol ng talatang ito ang listahan ng mga hari at pangulo, at inililipat ito ng ilang tagasalin sa kasunod ng talatang 12.

Ang “pagbagabag” ay rogez, gulo o pagngangalit. Ito rin ang salitang nagsasara sa kabanata sa talatang 26, “kabagabagan ang dumarating”, kaya ang bagay na wala na sa mga patay ay siyang nasa kay Job. Ang “pagod” ay ang mga naubusan na ng lakas.

Inilalarawan ang mga bihag bilang pangkat ng mga manggagawa. Ang “nagpapaatag” ay noges, ang tagapagpatrabaho, ang salitang ginamit sa mga tagapagpahirap ni Faraon sa Exodo 3:7 at 5:6. Sa libingan ay hindi na sila maaabot ng mga isinisigaw na utos.

Paulit-ulit na ang “doo'y” sa talatang 17 at 18, at dito naman ang “nangaroon”. Ang “laya” ay hophshi, ang katagang legal para sa paglaya ng alipin sa ikapitong taon sa Exodo 21:2, na dito'y ikinakapit sa paglayang dulot ng kamatayan.

Nagiging pangkalahatan ang hinaing, “ang nasa karalitaan”. Ang “kaluluwang nasa kahirapan” ay katulad ng pananalitang ginamit kay Ana na umiiyak sa Silo (1 Samuel 1:10), kaluluwang may kapaitan. Hindi pinangalanan ang nagbibigay ng liwanag, bagaman malinaw kung kanino nakatuon ang tanong.

Ang “naghihintay” ay pandiwa ng paghihintay na ginagamit din sa paghihintay sa Dios. Ipinaaalala ng paghahangad na higit sa nakatagong kayamanan ang mga minerong naghuhukay ng nakatagong mina, larawang pinalalawak ng aklat sa kabanata 28.

Tatlong salita ng galak ang nagsisiksikan sa unang taludtod. May mga iskolar na bumabasa sa Hebreong gil, galak, bilang gal, bunton ng bato, kaya magiging pagsasaya sa bunton na libingan, bagaman makatwiran din ang karaniwang pagbasa ayon sa pagkakasulat.

Dalawang beses lamang pinangalanan ang Dios sa buong panaghoy, dito at sa talatang 4, na parang dalawang dulo nito. Muling tinawag ni Job ang sarili na geber, gaya ng sa paglilihi sa talatang 3. Hindi dilim ang hinaing niya kundi liwanag na walang ipinakikitang daan.

Maaaring basahin ang “bago ako kumain” bilang “gaya ng aking tinapay”: buntong-hininga ang ikinabubuhay niya, gaya ng luha na pagkain ng mang-aawit sa Mga Awit 42:3. Ang “mga angal” ay salita para sa atungal ng leon, na ginamit sa Mga Awit 22:1 sa mga salita ng nagdurusa.

Dinodoble ng Hebreo ang ugat: “natakot ako ng isang takot”. Mababasa rin sa kasalukuyang panahunan ang mga pandiwa, ang kinatatakutan ko ay dumarating sa akin, kaya paglalarawan ito ng patuloy na sindak at hindi pag-amin ng lumang kutob.

Tatlong pagtanggi, saka ang hatol. Ang “napapahinga” ay nuach, ang kapahingahang hinahangad niya sa talatang 13 at 17, kaya ipinaliliwanag ng panaghoy ang sarili: hinahangad niya ang pahinga ng mga patay sapagkat wala siyang pahinga sa gitna ng mga buhay.