Ang timbangan, lungsod, at bukas na kamay

Literal na ‘buong bato’ ang “ganap na timbangan,” even shelemah; mga bato ang panimbang na dala sa supot at itinatapat sa kalakal sa timbangan. Ipinagbabawal ng Deuteronomio 25:13–16 ang “iba't ibang panimbang, ng isang malaki at ng isang maliit,” at tinatawag na “kasuklamsuklam” ang gumagamit nito, ang salita ring nasa talatang ito.

Magkatunog na pares ang zadon at qalon, “kapalaluan” at “kahihiyan”: dumarating ang kapangahasan at kasabay nitong dumarating ang kahihiyan. Tsenu'im ang “mababa,” ang mahinhin, salitang sa ibang dako ay lumilitaw lamang bilang pandiwa ng Mikas 6:8, “lumakad na may kababaan na kasama ng iyong Dios.”

Tummah ang “pagtatapat,” ang salitang ginamit ng Diyos kay Job, “siya'y namamalagi sa kaniyang pagtatapat” (Job 2:3), at ibinato sa kaniya ng kaniyang asawa sa 2:9, na iisa ang salin ng Ang Dating Biblia sa lahat ng dako. Selef ang “kasuwailan,” pagpilipit, ang pandiwa sa ginagawa ng suhol sa Exodo 23:8, “sinisira ang mga salita ng mga banal.”

Ginagamit ng Sofonias 1:18 ang gayunding araw ng poot sa gayunding punto: “Kahit ang kanilang pilak o ang kanilang ginto man ay hindi makapagliligtas sa kanila sa kaarawan ng kapootan ng Panginoon.” Ang ikalawang kalahati ay ang 10:2 muli, salita por salita, na itinatapat ngayon sa kayamanan sa halip na sa kayamanang nakuha sa masama.

Yashar ang “magtuturo,” pagtutuwid o pagpapatag, ang pangako ng 3:6, “kaniyang ituturo ang iyong mga landas,” na ikinakabit ngayon sa katuwiran mismo. Tamim ang “sakdal,” ang buo o walang kapintasang tao. Hinihingi ng Mga Awit 5:10 ang gayunding kahihinatnan para sa masama: “ibuwal mo sila sa kanilang sariling mga payo.”

Lakad ang “madadakip,” nahuli na gaya sa bitag. Hawwah ang Hebreo sa likod ng “kasamaan” sa ikalawang kalahati, pananabik, ang salitang isinalin na “nasa” sa 10:3: nahuhuli ang mga taksil ng sarili nilang pagnanasa, gaya ng hayop na nahuhuli ng paing kaniyang ninanais.

Tiqvah na naman ang “pag-asa,” ang lubid ng pag-asa ng 10:28, at napapahamak ito sa kamatayan. Maaari ding basahin ang “pagasa ng masama” na ‘pag-asang inilagak sa lakas’ o ‘sa kayamanan’, sapagkat ang onim ay maaaring mangahulugan ng sigla o kayamanan bukod sa kasamaan.

Tachtav ang “kahalili niya,” sa kaniyang lugar, isang palitan ng puwesto. Binitay si Aman “sa bibitayan na inihanda niya ukol kay Mardocheo” (Esther 7:10), at inihagis ang mga nagsumbong kay Daniel sa yungib na pinag-ahunan kay Daniel (Daniel 6:24).

Chanef ang salitang Hebreo sa likod ng “masama” rito, ang di-maka-Diyos o lapastangan, mula sa pandiwa ng pagpaparumi; ito ang dumudungis sa lupain sa Mga Bilang 35:33, “huwag ninyong dudumhan ang lupain.” Yashchit ang “Pinapatay,” ang pandiwang ginamit ng Diyos sa baha sa Genesis 6:13: pananalitang nakapipinsala nang kasing-lubos ng tubig.

Rinnah ang “hiyawan,” matunog na sigaw ng kagalakan, ang ranan ng Mga Awit 145:7. Nang lumabas si Mardocheo na nakadamit-hari, “ang bayan ng Susan ay humiyaw at natuwa” (Esther 8:15). Nagdiriwang ang lungsod sa dalawang pangyayari, sa pagtaas ng isa at sa pagbagsak ng isa pa.

Ang “pagpapala ng matuwid” ay maaaring ang mga pagpapalang binibigkas nila, ang kanilang mga dalangin para sa lungsod, kaya nagiging paligsahan ng mga bibig ang dalawang kalahati. Tehares ang “napapahamak,” iginigiba, ang salita para sa pader o dambanang winawasak (Mga Hukom 6:25).

Nang unang gawing hari si Saul, “niwalang kabuluhan” siya ng ilang hamak na tao, “Nguni't siya'y hindi umimik” (1 Samuel 10:27), ang gayunding dalawang pandiwa sa Hebreo. Chasar lev ang “walang karunungan,” kulang sa puso. Sinasarili ng taong may bait ang kaniyang paghamak, kung mayroon man.

Holech rakhil ang “yumayaong mapaghatid dumapit,” ang taong naglilibot na nangangalakal ng tsismis; kaugnay ang rakhil ng salita para sa naglalakbay na mangangalakal. Ipinagbabawal ito ng Levitico 19:16 sa gayunding pananalita: “Huwag kayong maghahatid dumapit sa inyong bayan.” Mekhasseh ang “nagtatakip,” ang pagtatakip ng 10:12.

Tachbulot ang “pantas na pamamahala,” ang mga lubid ng timon ng 1:5: ‘kung saan walang timonel, nababagsak ang bayan’. Inuulit ang ikalawang kalahati sa 24:6 tungkol sa digmaan, at ginagawa ng 15:22 ang gayunding punto tungkol sa mga panukala: “sa karamihan ng mga tagapayo ay nangatatatag.”

Ra yeroa ang “mapapariwara,” ‘masama, masama ang sasapit’, pinagdobleng pandiwa para sa tiyak na pinsala. Toqe'im ang “pananagot,” ang pakikipagkamay ng 6:1, kaya ang taong namumuhi sa pakikipagkamay ang siyang nananatiling panatag, boteach, “tiwasay.”

Aritsim ang “marahas na lalake,” ang mga walang awa, ang salita ng Mga Awit 37:35, “ang masama sa malaking kapangyarihan.” Sinasamsam at pinananatili ng mga walang awa ang yaman; iba ang iniingatan ng mapagbiyayang babae, ang karangalan. Nagdaragdag dito ang Griego ng mga linya tungkol sa babaing namumuhi sa katuwiran bilang ‘trono ng kawalang-dangal’.

Gomel ang “gumagawa ng mabuti,” ang pagbibigay nang buo, ang pagganti. Okher ang “bumabagabag,” ang pandiwang ginamit ni Josue kay Achan, “Bakit mo kami binagabag?” (Josue 7:25), na pinagmulan ng pangalan ng libis ng Achor, at iisa pa ang salin ng Ang Dating Biblia. Ang malupit mismo ang unang binabagabag ng kalupitan.

Pe'ullat shaqer ang “marayang sahod,” literal na ‘upa ng kasinungalingan’, ang pe'ullah ng 10:16. Tumutugma sa Hebreo ang linya: sheqer, kasinungalingan, laban sa sekher, gantimpala. Binabayaran ang masama sa salaping huwad pala; binabayaran ang naghahasik ng katuwiran sa tunay na barya.

Maaari ding basahin ang unang kalahati na ‘kaya ang matatag na katuwiran ay patungo sa buhay’, na itinuturing ang ken na pangngalang nangangahulugang matatag o tapat, at ganito ang tinatahak ng Ang Dating Biblia. Rodef ang “humahabol,” ang paghabol: tumatakbo tungo sa sarili niyang kamatayan ang humahabol sa kasamaan, hindi sa isang gantimpala.

Bumabalik ang “kasuklamsuklam” at “kaluguran” ng talatang 1, ngunit mga puso na, hindi mga panimbang, ang nasa timbangan. Iqqeshei lev ang “suwail sa puso,” pilipit ang puso. Temimei derek ang “sakdal sa kanilang lakad,” buo sa kanilang daan, ang tamim ng talatang 5.

Yad leyad ang “ang kamay ay makikikamay,” ‘kamay sa kamay’, marahil ang pakikipagkamay sa isang pangako: makipagkamay ka man, tiyak iyon. Ganito ang basa ng Ang Dating Biblia; binabasa naman ito ng iba na pagsasanib ng lakas ng masasama, na hindi pa rin makapagliligtas sa kanila. Ang “binhi” ay ang mga inapo: umaabot sa kasunod na salinlahi ang pangako.

Nezem ang “hiyas na ginto,” isang singsing sa ilong, ang ginamit ng lingkod ni Abraham: “inilagay ko ang hikaw sa kaniyang ilong” (Genesis 24:47). Ta'am ang “bait,” lasa o mabuting pagpapasiya, ang salitang ginamit ni David sa matinong payo ni Abigail, “purihin nawa ang iyong kabaitan” (1 Samuel 25:33), isang magandang babaing sagana rito.

Ach tov ang “buti lamang,” wala kundi mabuti. Evrah ang “poot,” ang “kaarawan ng poot” ng talatang 4. Hindi lamang nabibigo ang hinihintay ng masama: poot ang tunay nilang hinihintay, alam man nila o hindi.

Mefazzer ang “nagsasabog,” ang pandiwa ng Mga Awit 112:9, “Kaniyang pinanabog, kaniyang ibinigay sa mapagkailangan,” na sinisipi ni Pablo sa 2 Mga Taga-Corinto 9:9, “Siyang nagsabog, siyang nagbigay sa mga dukha,” habang hinihikayat ang ambagan para sa Jerusalem. Literal na ‘higit sa matuwid’ ang “higit kay sa karampatan,” pagpipigil nang lampas sa pinahihintulutan ng katapatan.

Nefesh berakhah ang “kaluluwang mapagbigay,” ‘kaluluwa ng pagpapala’. Ang “tataba” ay pandiwa ng Mga Awit 23:5, “iyong pinahiran ang aking ulo ng langis,” literal na ‘iyong pinataba’, ang katabaan ay larawan ng kasaganaan. Ang nagbibigay ng tubig ay nagiging tumatanggap nito.

Ang pagpipigil ng butil sa panahon ng taggutom upang pataasin ang presyo ay ang pakanang binabatikos ng Amos 8:5. Sa taggutom, “binuksan ni Jose ang lahat ng kamalig at nagbili sa mga Egipcio” (Genesis 41:56). Naqav ang “susumpain” dito, salitang may kinalaman sa pagbutas, pagsumpang tumatatak sa isang tao.

Shocher ang “humahanap na masikap,” humahanap nang maaga, ang masigasig na paghahanap na ipinangakong gagantimpalaan ng Karunungan (8:17). Ratson ang hinahanap niya, ang “lingap.” Nasusumpungan ng taong naghahanap ng kapahamakan na dumarating ito sa sarili niyang pintuan, ang huwaran ng hukay sa 26:27.

Aleh ang “dahon,” ang mga dahon ng Mga Awit 1:3, “ang kaniyang dahon nama'y hindi malalanta,” at ng punong itinanim sa tabi ng tubig sa Jeremias 17:8, “ang kaniyang dahon ay magiging sariwa.” Ang kayamanan ay sinasandalan at kasamang nabubuwal; ang matuwid ay buháy, naglalabas ng mga dahon.

Okher ang “bumabagabag,” ang pandiwa ni Achan mula sa talatang 17, at nilipol ang buong sambahayan ni Achan dahil sa kabagabagang dinala niya (Josue 7:24–25). Ang ‘magmamana ng hangin’ ay naging pamagat ng isang dula noong 1955 tungkol sa paglilitis kay Scopes. Nauuwi ang mangmang na alipin sa bahay ng iba.

Ikalawa sa apat na paglitaw ng punong kahoy ng buhay (3:18). Loqeach nefashot ang “humihikayat ng mga kaluluwa,” ‘kumukuha ng mga buhay’, ang pariralang ginamit sa 1:19 sa kasakiman, “nagaalis ng buhay ng mga may-ari niyaon.” Doon, ang pagkuha ng buhay ay kamatayan; dito, kinukuha ng pantas ang mga buhay patungo sa buhay.

Yeshullam ang “gagantihin,” babayaran nang buo, mula sa ugat ng shalem, ang buong panimbang ng talatang 1. Sinisipi ng 1 Pedro 4:18 ang anyong Griego: “kung ang matuwid ay bahagya ng makaliligtas, ang masama at ang makasalanan ay saan kaya magsisiharap?” Nasa “lupa” ang pagtutuos, sa buhay na ito.