Nagkakaanyo ang kalayaan sa pag-ibig, hindi sa pagpapakasasa sa sarili

Enecho ang “pasakop”, mahawakan nang mahigpit o mabitag. Magiliw na binabanggit ng mga gurong Judio ang pagpasan sa pamatok ng Torah bilang pribilehiyo; tinawag na ito ni Pedro sa Mga Gawa 15:10 na pamatok na hindi mabata ng kanilang mga ninuno o nila. Umaabot ang “muli” pabalik sa paganong pagkaalipin ng 4:8.

Inilalagay ng “akong si Pablo” ang sarili niyang pangalan sa likod ng pangungusap, bagay na ginagawa lamang niya sa pinakamatalas na sandali ng kaniyang mga sulat (2 Mga Taga-Corinto 10:1). Pangkasalukuyan ang “tinatanggap ang pagtutuli”: kung itutuloy nilang ipagawa ito. Hindi pa nagagawa ang hakbang, at isinulat ang sulat upang pigilan ito.

Martyromai ang “pinatotohanan”, taimtim na pagtitiyak, na para bang nanunumpa. Opheiletes ang “may kautangan”, isang may utang: itinatala ng tanda ang lalaki sa buong talaan ng kuwenta, hindi sa iisang linya nito. Malamang na tumuturo ang “muli” sa 3:10, na sumipi sa Deuteronomio 27:26 tungkol sa bawat hindi nananatili sa lahat ng bagay.

Katargeo ang “hiwalay”, maputol o mawalan ng bisa, ang pandiwang ginagamit ng Mga Taga-Roma 7:2 sa balong nakalag sa kautusan ng kaniyang asawa. Pangkasalukuyan ng pagtatangka ang “nangagiibig na ariing-ganap”, mga nagsisikap na maaring-ganap. Ekpipto ang “nangahulog”, ginagamit sa bulaklak na nalalaglag sa tangkay nito.

Inuuna ng Griego ang “tayo” upang idiin, laban sa mga kayo ng talatang 4. Apekdechomai ang “naghihintay”, maghintay nang sabik at may pag-asa, ang pandiwang ginagamit ni Pablo sa paghihintay sa Tagapagligtas (Mga Taga-Filipos 3:20). Binabasa sa dalawang paraan kung ang katuwiran ang inaasahan o ang saligang pinagmumulan ng pag-asa.

Ischuo ang “may kabuluhan”, magkaroon ng lakas o bisa. Energeo ang “gumagawa”, ang pananampalatayang nagiging mabisa sa pamamagitan ng pag-ibig. Binasa ng teolohiyang medyebal ang parirala bilang pananampalatayang binibigyang-anyo ng pag-ibig; binasa naman ni Luther ang pag-ibig bilang bungang iniluluwal ng pananampalataya. Naging mainit na usapin ng Repormasyon ang parirala dahil mismo roon.

Ipinaaalala ng larawan ng takbuhan ang 2:2, kung saan natakot si Pablo na tumakbo siya nang walang kabuluhan. Enkopto ang “gumambala”, humarang, ang galaw ng mananakbong pumapasok sa linya ng iba, o ng daang sinira upang pigilan ang hukbo. Peitho ang “magsisunod”, na naghahanda sa laro ng salita sa susunod na talata.

Peismone ang “paghikayat”, na hindi matatagpuan saanman sa Bagong Tipan at halos wala sa Griego bago si Pablo, pinili upang umalingawngaw sa pagsunod (peithesthai) ng talatang 7. Pangkasalukuyan ang “tumawag” sa Griego: patuloy pa silang tinatawag ng Dios, ang parehong Dios ng 1:6 na kanilang iniiwan.

Lumilitaw ang kawikaan salita por salita sa 1 Mga Taga-Corinto 5:6. Isang bukol ng lumang umasim na masa ang lebadura na itinabi at inihalo sa bagong masa, at kailangang malinis dito ang bawat bahay ng Israelita bago ang Paskua (Exodo 12:15), na nagbigay dito ng mahabang kaugnayan sa kabulukan.

Nasa Panginoon ang pagkakatiwala, doon nakasandal at hindi sa mga taga-Galacia. Isahan at walang pangalan ang gumagambala, “maging sinoman siya”, samantalang ilan ang binanggit ng 1:7. Bastazo ang “magtataglay”, pasanin bilang dala, ang pandiwang bumabalik sa 6:2, 6:5 at 6:17.

Waring may nagsasabing ipinangangaral ni Pablo ang pagtutuli kapag kapaki-pakinabang sa kaniya, marahil itinuturo si Timoteo, isang taga-Listra sa Galacia na tinuli ni Pablo (Mga Gawa 16:3). Ang pag-uugnay kay Timoteo ay hula lamang ng mga mambabasa. Skandalon ang “katitisuran”, ang gatilyo ng bitag, ang katitisuran ng 1 Mga Taga-Corinto 1:23.

Ibang pandiwa sa talatang 10 ang pagsisigulo rito: anastatoo, guluhin o baligtarin, ginamit sa Mga Gawa 17:6 sa mga taong bumaligtad sa sanglibutan. Tahanan ang Galacia ng kulto ni Cibeles sa Pesinunte, na ang mga saserdote ay nagkakapon ng sarili, kaya may lokal na talas ang malupit na hangad.

Aphorme ang “kadahilanan”, salitang pangmilitar para sa himpilang pinagmumulan ng pagsalakay. Walang anumang pandiwa ang sugnay na Griego pagkatapos ng “lamang”, sa literal lamang hindi ang kalayaan bilang kadahilanan sa laman, na para bang naputol si Pablo sa pagmamadaling isara ang pinto.

Perpekto ang panahunan ng “natutupad”: nakatayong natupad. Ang mga salita ay Levitico 19:18. Naaalala si Hillel sa pagbubuod sa Torah sa negatibong anyo nito, at tinawag ni Rabbi Akiba ang talatang ito na dakilang simulain ng kautusan; ginagawa muli ni Pablo ang parehong hakbang sa Mga Taga-Roma 13:9.

Tatlong pandiwa ang umaakyat: kagatin, sakmalin, lipulin. Sa mababangis na hayop nauukol ang unang dalawa; ang ikatlo, analisko, ay ginagamit sa Lucas 9:54 sa apoy mula sa langit na tumutupok sa isang nayon. Nagtatapos ang larawan na wala nang natitirang pag-aawayan.

Peripateo ang “Magsilakad”, lumakad-lakad, ang pang-araw-araw na salitang hinubog ng Hebreo para sa paraan ng pamumuhay. Gumagamit ang “hindi ninyo gagawin” ng ou me na may subhuntibo, ang pinakamatinding negatibo sa Griego, kaya pangakong nakakabit sa utos ang ikalawang kalahati, hindi ikalawang utos.

Epithumeo ang “nagnanasa”, maghangad nang matindi, hindi lamang sa diwang sekswal; minsan lamang ibinibigay ng Griego ang pandiwa at hinahayaang ipalagay ito sa Espiritu. Maaaring basahin ang pangwakas na sugnay bilang layunin o bunga, at pinananatili ng pagkakahawig nito sa Mga Taga-Roma 7:15–19 ang pagtatalo ng mga tagapagpaliwanag kung kaninong pagkabigo ang inilalarawan.

Ago ang “pinapatnubayan”, akayin o gabayan. Sa 3:24, ang kautusan ang paidagogos, sa literal ang umaakay sa bata patungong paaralan; ngayon ang Espiritu ang umaakay. Ginagamit ng Mga Taga-Roma 8:14 ang parehong pandiwa: ang lahat ng pinapatnubayan ng Espiritu ng Dios ay mga anak ng Dios.

Malinaw na nakikita, hindi nakatago, ang kahulugan ng “hayag”. Nagbubukas ang listahan sa mga katawagang sekswal, bagaman wala sa pinakamatatandang manuskrito ang pangangalunya, at wala rin ito sa nakalimbag dito. Aselgeia ang “kalibugan”, hayag at walang-hiyang kalabisan na hindi na nag-aabalang magtago.

Pharmakeia ang “pangkukulam”, mula sa pharmakon, gamot, sapagkat gumagana ang panggagaway sa pamamagitan ng mga gayuma at lason. Zelos ang “mga paninibugho”, ang parehong ugat ng nanliligaw na sigasig sa 4:17. Dichostasiai ang “mga pagkakabahabahagi”, sa literal mga pagtayong hati sa dalawa. Sa siyam na bisyo sa talatang ito, pito ang naglalarawan ng sirang ugnayan.

Halos magkatugma sa Griego ang phthonoi, mga kapanaghilian, at phonoi, mga pagpatay. Wala sa pinakamatatandang manuskrito ang mga pagpatay, marahil idinagdag dahil magkatunog ang dalawang salita, at wala rin ito sa nakalimbag dito. Komoi ang “mga kalayawan”, lasing na prusisyon sa mga lansangan pagkatapos ng piging. Inuulit ng babala ang sinabi ni Pablo na itinuro niya sa kanila nang personal.

Isahan ang “bunga”, iisang ani ng siyam na katangian, laban sa maramihang mga gawa ng talatang 19. Makrothumia ang “pagpapahinuhod”, mahabang pasensiya, mabagal kumulo. Chrestotes ang “kagandahang-loob”, kabaitan, ang salitang ginagamit ng Mga Taga-Roma 2:4 para sa kabutihan ng Dios na umaakay sa pagsisisi.

Praotes ang “Kaamuan”, ginagamit sa Griego sa napaamong kabayo o nakapagpapaginhawang gamot; inilagay ito ni Aristoteles sa pagitan ng pagkamainitin ng ulo at ng kawalan ng gulugod. Enkrateia ang “pagpipigil”, pagpigil sa sarili, na ikinakapit ng 1 Mga Taga-Corinto 9:25 sa mga atletang nagsasanay. Maaaring mga bagay o mga tao ang tinutukoy ng “laban sa mga gayong bagay”.

Aktibo at nasa panahunang nakaraan ang “ipinako sa krus”: ginawa ito ng mga kay Cristo. Sa 2:20, balintiyak ang parehong pangyayari, ang pagkapako ni Pablo kasama ni Cristo. Pathemata ang “mga masasamang pita”, mga silakbo, ang parehong salitang ginagamit ni Pablo sa ibang dako para sa mga pagtitiis.

Hindi ang peripateo ng talatang 16 ang “mangagsilakad” dito kundi stoicheo, lumakad nang nakahanay o makisabay sa hakbang, salita para sa mga kawal sa hanay. Binuo ito sa parehong ugat ng stoicheia, ang mga pasimulang aral ng 4:3 at 4:9: ang hanay na pananatilihan nila ngayon ay sa Espiritu. Bumabalik ang pandiwa sa 6:16.

Kenodoxoi ang “mga palalo”, mga hungkag ang kaluwalhatian, mga taong gutom sa reputasyon. Prokaleomai ang “nangagmumungkahian”, hamunin sa away, gaya ng paghahamunan ng mga kampeon bago ang labanan. Pinansin ni J. B. Lightfoot ang pagpapares: hinahamon ng malalakas ang mga nasa ibaba nila, at kinaiinggitan ng mahihina ang mga nasa itaas.