Mga Kawikaan 9

Mga Kawikaan 9

Ang malaking larawan

Nagbubukas ang Mga Kawikaan 9 sa “Wisdom hath builded her house, she hath hewn out her seven pillars:”, nagbabago malapit sa talata 9 sa “Give instruction to a wise man, and he will be yet wiser: teach a just man, and he will…”, at nagtatapos sa “But he knoweth not that the dead are there; and that her guests are in the depths of…”. Sinusundan ng mga puntong ito ang sariling galaw ng kabanata mula simula hanggang wakas.

Kasulatan sa tabi ng buod

Mga Kawikaan · Bersiyong King James · 18

Mga Kawikaan 9:1-6

Mga talata 1–6: Wisdom hath builded her house, she hath hewn out her seven pillars:

Nagbubukas ang Mga Kawikaan 9:1–6 sa “Wisdom hath builded her house, she hath hewn out her seven pillars:” at umaabot sa “Forsake the foolish, and live; and go in the way of understanding.” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Sundan ang mga larawan, pangangatwiran, panalangin, at pagmamasid na ginagamit ng Mga Kawikaan sa pagharap sa buhay sa harap ng Diyos.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Mga Kawikaan 9:1–6. Nagbubukas ito sa “Wisdom hath builded her house, she hath hewn out her seven pillars:”, nagbabago malapit sa talata 3 sa “She hath sent forth her maidens: she crieth upon the highest places of the city,”, at umaabot sa “Forsake the foolish, and live; and go in the way of understanding.”. Ang nagsasalita, magkatulad na linya, mga larawan, galaw ng damdamin, at pagbabago ng tinig ang nagdadala sa argumento. Mas malalim ang karunungan kaysa sa awtomatikong pangako. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 0 palatandaan ng pananalita, 0 tanong, 0 paghahambing, at 0 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Sundan ang mga larawan, pangangatwiran, panalangin, at pagmamasid na ginagamit ng Mga Kawikaan sa pagharap sa buhay sa harap ng Diyos. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang She, Come, Forsake, Whoso, Wisdom. Kasama sa wikang bilang ang seven. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 3: “She hath sent forth her maidens: she crieth upon the highest places of the city,” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Proverbs 9:1

    “Wisdom hath builded her house, she hath hewn out her seven pillars:” Ginagawang kongkreto ng bilang na seven ang ulat. Bago tukuyin ang bigat nito, pansinin kung sinusukat nito ang oras, tao, layo, pag-uulit, o kabuuan.

  2. Proverbs 9:2

    “She hath killed her beasts; she hath mingled her wine; she hath also furnished her table.” Ang pagbanggit sa She ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  3. Proverbs 9:3

    “She hath sent forth her maidens: she crieth upon the highest places of the city,” Ang pagbanggit sa She ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  4. Proverbs 9:4

    “Whoso is simple, let him turn in hither: as for him that wanteth understanding, she saith to him,” Ang pagbanggit sa Whoso ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  5. Proverbs 9:5

    “Come, eat of my bread, and drink of the wine which I have mingled.” Ang pagbanggit sa Come ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  6. Proverbs 9:6

    “Forsake the foolish, and live; and go in the way of understanding.” Ang pagbanggit sa Forsake ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

Mga Kawikaan 9:1-6

Bersiyong King James

1Wisdom hath builded her house, she hath hewn out her seven pillars:

2She hath killed her beasts; she hath mingled her wine; she hath also furnished her table.

3She hath sent forth her maidens: she crieth upon the highest places of the city,

4Whoso is simple, let him turn in hither: as for him that wanteth understanding, she saith to him,

5Come, eat of my bread, and drink of the wine which I have mingled.

6Forsake the foolish, and live; and go in the way of understanding.

Mga Kawikaan 9:7-12

Mga talata 7–12: He that reproveth a scorner getteth to himself shame: and he that…

Nagbubukas ang Mga Kawikaan 9:7–12 sa “He that reproveth a scorner getteth to himself shame: and he that rebuketh a wicked man getteth…” at umaabot sa “If thou be wise, thou shalt be wise for thyself: but if thou scornest, thou alone shalt bear it.” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Sundan ang mga larawan, pangangatwiran, panalangin, at pagmamasid na ginagamit ng Mga Kawikaan sa pagharap sa buhay sa harap ng Diyos.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Mga Kawikaan 9:7–12. Nagbubukas ito sa “He that reproveth a scorner getteth to himself shame: and he that rebuketh a wicked man…”, nagbabago malapit sa talata 9 sa “Give instruction to a wise man, and he will be yet wiser: teach a just man, and he will…”, at umaabot sa “If thou be wise, thou shalt be wise for thyself: but if thou scornest, thou alone shalt bear…”. Ang nagsasalita, magkatulad na linya, mga larawan, galaw ng damdamin, at pagbabago ng tinig ang nagdadala sa argumento. Mas malalim ang karunungan kaysa sa awtomatikong pangako. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 0 palatandaan ng pananalita, 0 tanong, 1 paghahambing, at 1 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Sundan ang mga larawan, pangangatwiran, panalangin, at pagmamasid na ginagamit ng Mga Kawikaan sa pagharap sa buhay sa harap ng Diyos. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang Give, Reprove. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 9: “Give instruction to a wise man, and he will be yet wiser: teach a just man, and he will increase in learning.” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Proverbs 9:7

    “He that reproveth a scorner getteth to himself shame: and he that rebuketh a wicked man getteth himself a blot.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang getteth, blot, rebuketh. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 8.

  2. Proverbs 9:8

    “Reprove not a scorner, lest he hate thee: rebuke a wise man, and he will love thee.” Ang pagbanggit sa Reprove ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  3. Proverbs 9:9

    “Give instruction to a wise man, and he will be yet wiser: teach a just man, and he will increase in learning.” Ang pagbanggit sa Give ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  4. Proverbs 9:10

    “The fear of the LORD is the beginning of wisdom: and the knowledge of the holy is understanding.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang beginning, fear, holy. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 9 at 11.

  5. Proverbs 9:11

    “For by me thy days shall be multiplied, and the years of thy life shall be increased.” Nagbibigay ang linyang ito ng dahilan, bunga, o konklusyon. Dapat itong manatiling kaugnay ng pahayag o kilos na nagbibigay rito ng kahulugan.

  6. Proverbs 9:12

    “If thou be wise, thou shalt be wise for thyself: but if thou scornest, thou alone shalt bear it.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang wise, bear, scornest. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 11.

Mga Kawikaan 9:7-12

Bersiyong King James

7He that reproveth a scorner getteth to himself shame: and he that rebuketh a wicked man getteth himself a blot.

8Reprove not a scorner, lest he hate thee: rebuke a wise man, and he will love thee.

9Give instruction to a wise man, and he will be yet wiser: teach a just man, and he will increase in learning.

10The fear of the LORD is the beginning of wisdom: and the knowledge of the holy is understanding.

11For by me thy days shall be multiplied, and the years of thy life shall be increased.

12If thou be wise, thou shalt be wise for thyself: but if thou scornest, thou alone shalt bear it.

Mga Kawikaan 9:13-18

Mga talata 13–18: A foolish woman is clamorous: she is simple, and knoweth nothing.

Nagbubukas ang Mga Kawikaan 9:13–18 sa “A foolish woman is clamorous: she is simple, and knoweth nothing.” at umaabot sa “But he knoweth not that the dead are there; and that her guests are in the depths of hell.” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Sundan ang mga larawan, pangangatwiran, panalangin, at pagmamasid na ginagamit ng Mga Kawikaan sa pagharap sa buhay sa harap ng Diyos.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Mga Kawikaan 9:13–18. Nagbubukas ito sa “A foolish woman is clamorous: she is simple, and knoweth nothing.”, nagbabago malapit sa talata 15 sa “To call passengers who go right on their ways:”, at umaabot sa “But he knoweth not that the dead are there; and that her guests are in the depths of hell.”. Ang nagsasalita, magkatulad na linya, mga larawan, galaw ng damdamin, at pagbabago ng tinig ang nagdadala sa argumento. Mas malalim ang karunungan kaysa sa awtomatikong pangako. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 0 palatandaan ng pananalita, 0 tanong, 1 paghahambing, at 0 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Sundan ang mga larawan, pangangatwiran, panalangin, at pagmamasid na ginagamit ng Mga Kawikaan sa pagharap sa buhay sa harap ng Diyos. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang Stolen, Whoso. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 18: “But he knoweth not that the dead are there; and that her guests are in the depths of hell.” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Proverbs 9:13

    “A foolish woman is clamorous: she is simple, and knoweth nothing.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang clamorous, foolish, knoweth. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 14.

  2. Proverbs 9:14

    “For she sitteth at the door of her house, on a seat in the high places of the city,” Nagbibigay ang linyang ito ng dahilan, bunga, o konklusyon. Dapat itong manatiling kaugnay ng pahayag o kilos na nagbibigay rito ng kahulugan.

  3. Proverbs 9:15

    “To call passengers who go right on their ways:” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang call, passengers, right. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 14 at 16.

  4. Proverbs 9:16

    “Whoso is simple, let him turn in hither: and as for him that wanteth understanding, she saith to him,” Ang pagbanggit sa Whoso ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  5. Proverbs 9:17

    “Stolen waters are sweet, and bread eaten in secret is pleasant.” Ang pagbanggit sa Stolen ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  6. Proverbs 9:18

    “But he knoweth not that the dead are there; and that her guests are in the depths of hell.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang dead, depths, guests. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 17.

Mga Kawikaan 9:13-18

Bersiyong King James

13A foolish woman is clamorous: she is simple, and knoweth nothing.

14For she sitteth at the door of her house, on a seat in the high places of the city,

15To call passengers who go right on their ways:

16Whoso is simple, let him turn in hither: and as for him that wanteth understanding, she saith to him,

17Stolen waters are sweet, and bread eaten in secret is pleasant.

18But he knoweth not that the dead are there; and that her guests are in the depths of hell.

Mga sanggunian para sa kabanatang ito

Magkahiwalay na sanggunian ang mapa ng kuwento at malalim na pagninilay kasama ng planong ito. Bawat isa ay may sariling pahina.

Kuwentong sanggunian sa Antas 1Para sa mausisang kabataan at bagong mambabasa. Pinananatiling buhay ang bawat kabanata sa pamamagitan ng galaw ng kuwento, malinaw na larawan, paliwanag sa mahirap na salitang KJV, at nakakagulat na detalye.Malalim na sanggunian sa Antas 2Nakasalig sa tekstong KJV, na may pilosopikal at teolohikal na lalim at maingat na pagtukoy sa pananaw ng Katoliko, Protestante, Eastern Orthodox, Hudyo, at Messianic Jewish kapag mahalaga ang kanilang pagkakaiba.

Gabay sa pagtuturo para sa mismong kabanata

Mula mismo sa kabanata ang mga panandang ito. Pinagdurugtong nila ang mapa ng kuwento sa Antas 1, pagsusuri sa Antas 2, at teksto ng Kasulatan sa iisang aralin.

1

Magsimula sa unang larawan ng kabanata

Proverbs 9:1: “Wisdom hath builded her house, she hath hewn out her seven pillars:”

2

Maglaan ng oras sa punto ng pagbabago

Proverbs 9:18: “But he knoweth not that the dead are there; and that her guests are in the depths of hell.”

3

Panatilihing nakikita ang landas ng mga salita

understanding, wise, simple, bread, city, foolish

Obserbasyon at gabay sa pagtuturo

  1. Sundan ang nagsasalita, mga larawan, magkatulad na linya, tanong, at kilos ng damdamin.
  2. Pansinin kung saan hindi pinapayagan ng pagdurusa o tensyon ang madaling sagot.
  3. Basahin ang kasabihan bilang karunungan sa pagkilatis at hindi mekanikal na pangakong hiwalay sa konteksto.

Unahin ang teksto

Kung saan nagkakaiba ang mga mambabasa

Nagsisimula ang buod sa sinasabi ng sipi at sa ugnayan ng mga bahagi nito. Hindi nito ipinapalagay na nalutas na ng isang denominasyon ang lahat ng tanong. Malinaw na tinutukoy kung ang konklusyon ay nakasalalay sa tradisyon, teoryang pampanitikan, o rekonstruksiyong pangkasaysayan.

Unang inihaharap ang tekstong KJV. Nilalagyan ng malinaw na pangalan ang mga interpretasyon, at ipinapakita lamang ang mga pagkakaiba kapag nakatutulong ang mga ito upang maunawaan kung bakit hindi palaging iisa ang sagot ng mga seryosong komunidad.

Inihahanda pa ang paghahambing ng mga interpretasyon para sa kabanatang ito. Habang wala pa ang mga nasuring tala, malinaw na pinaghihiwalay ng pahinang ito ang teksto ng KJV, buod, at aplikasyon nang hindi sinasabing nagkakasundo ang lahat ng responsableng mambabasa sa bawat tanong.

Mga layunin sa pagkatuto

  1. Ilagay ang Mga Kawikaan 9 sa loob ng Mga Kawikaan 9 at ipaliwanag ang tungkulin nito sa Mga Kawikaan.
  2. Ilarawan mula sa ebidensiya kung paano binubuo ng sipi ang pokus na ito: Sundan ang mga larawan, pangangatwiran, panalangin, at pagmamasid na ginagamit ng Mga Kawikaan sa pagharap sa buhay sa harap ng Diyos..
  3. Ihiwalay ang tahasang pahayag, konklusyong suportado ng Kasulatan, at interpretasyon.
  4. Ipaliwanag kung paano ginagabayan ng uring tula at karunungan ang responsableng pagbasa.
  5. Ihambing ang kaugnay na awit o video sa sipi at bumalik sa teksto para suriin ito.
  6. Bumuo ng personal at pampamayanang tugon na hindi lumalampas sa ebidensiya ng Kasulatan.

Paghahanda ng guro

  1. Basahin nang dalawang ulit ang Mga Kawikaan 9, pati ang agad na nauuna at sumusunod dito.
  2. Balikan ang bahagi ng aklat: Mga Kawikaan 9 (Mga Kawikaan 9).
  3. Markahan ang nagsasalita, kilos, nauulit na salita, utos, paghahambing, pangako, at bunga.
  4. Pakinggan o panoorin muna ang kaugnay na media at itala kung saan ito nagpapaikli, nagbibigay-kahulugan, o nagsasadula.
  5. Maghanda ng paraang makakasagot ang mga kalahok nang hindi sila pinipilit magbahagi ng personal na karanasan.

Pagsuri sa ebidensiya at interpretasyon

Tahasang pahayag

Magtala ng dalawang pahayag na tuwirang sinasabi ng Mga Kawikaan 9 at banggitin ang mga talata.

Suportado ng Kasulatan

Bumuo ng konklusyon mula sa ilang bahagi ng Mga Kawikaan 9. Ipaliwanag ang bawat hakbang.

Matibay na hinuha

Tukuyin ang konklusyong malapit na sumusunod sa teksto kahit hindi ito nakasaad sa iisang pangungusap.

Posible o tradisyonal na pagbasa

Kung may magkakaibang responsableng pagbasa, ipakita ang kaibahan at huwag itong ituring na katiyakan.

Hangganan

Huwag gawing konklusyon sa pagtuturo ang haka-haka.

Talakayan na may gabay sa sagot

1. Ano ang tuwirang sinasabi ng Mga Kawikaan 9 tungkol sa Diyos, mga tao, o kalagayan?

Ipakita ang gabay ng guro

Magsimula sa mga salita at kilos sa sipi. Humingi ng eksaktong talata bago tanggapin ang konklusyon.

2. Paano binubuo ng sipi ang pokus na ito: Sundan ang mga larawan, pangangatwiran, panalangin, at pagmamasid na ginagamit ng Mga Kawikaan sa pagharap sa buhay sa harap ng Diyos.?

Ipakita ang gabay ng guro

Sundan ang simula, pagbabago, at kinalabasan. Huwag umasa sa isang pangungusap kung may malinaw na pagkakasunod ang yunit.

3. Anong salita, kilos, paghahambing, o tugon ang nauulit, at ano ang tungkulin nito?

Ipakita ang gabay ng guro

Maaaring ipakita ng pag-uulit ang balangkas o diin, ngunit ipaliwanag ang kahulugan nito sa konteksto.

4. Paano nakatutulong ang yunit sa bahaging Mga Kawikaan 9?

Ipakita ang gabay ng guro

Ihambing ang yunit sa nauuna at sumusunod dito sa parehong aklat.

5. Anong pag-iingat ang kailangan dahil sa uring tula at karunungan?

Ipakita ang gabay ng guro

Pansinin ang nagsasalita, larawan, magkatulad na linya, galaw ng damdamin, at kaibahan ng karunungan sa awtomatikong pangako.

6. Anong tapat na tugon ang hinihingi nito sa isang tao at sa pamayanan?

Ipakita ang gabay ng guro

Bumuo ng tiyak at angkop na kilos. Huwag gawing utos ang paglalarawan kung walang ebidensiya.

Responsableng pagsasabuhay

Puso at gawi

Tukuyin ang paniniwala, hangarin, o gawing itinutuwid, pinatitibay, o inililihis ng Mga Kawikaan 9.

Ugnayan at pamayanan

Bumuo ng kilos na mag-iingat sa dangal, katotohanan, katarungan, habag, o katapatan sa isang tunay na ugnayan.

Pagsamba at panalangin

Sumulat ng panalangin gamit ang mga salita at alalahanin ng sipi.

Paglilingkod at patotoo

Pumili ng nakikitang tugon para sa linggong ito at ng taong makakasama sa pananagutan.

Pag-angkop para sa tagapakinig

Mga bata

Gumamit ng maikling bahagi, mapa ng mga tao at kilos, at isang tiyak na tugon. Ipaliwanag muna ang mahihirap na salita.

Kabataan

Ipatukoy ang presyon, katapatan, kapangyarihan, at bunga. Payagang sumagot sa sulat nang hindi kailangang magbahagi sa lahat.

Matatanda

Magdagdag ng kontekstong pampanitikan at pangkasaysayan, ihambing ang responsableng pagbasa, at humingi ng ebidensiya sa bawat pahayag.

Iba-ibang edad

Pagpartnerin ang magkaibang edad, unahin ang obserbasyon bago interpretasyon, at magwakas sa sama-samang panalangin.

Online o sa tahanan

Ipadala nang maaga ang sipi, gamitin ang media bilang paghinto para magmasid, at tipunin ang sagot sa iisang dokumento.

Kumpletong 75-minutong daloy ng pagtuturo

Maaaring alisin ng grupong kulang sa oras ang pinalawak na talakayan, ngunit panatilihin ang pagbasa ng Kasulatan, pagsuri ng ebidensiya, at pangwakas na tugon.

5 min

Panimula

Ipakilala ang aklat, Mga Kawikaan 9, uri, at pangunahing tanong. Ipaliwanag na susuriin sa teksto ang bawat konklusyon.

15 min

Buong pagbasa

Basahin nang malakas o tahimik ang yunit. Markahan ang nagsasalita, pag-uulit, utos, paghahambing, at pagbabago.

15 min

Pagbasa bawat bahagi

Sundan ang ginabayang mga bahagi. Ibuod ang bawat isa sa isang pangungusap at itala ang talatang sumusuporta rito.

10 min

Awit o video

Gumamit ng kaugnay na media. Ihambing ang diin at hindi nito isinama sa sipi.

15 min

Talakayang may ebidensiya

Gamitin ang mga tanong at humingi ng talata para sa bawat mahalagang sagot.

10 min

Pagsasabuhay

Bumuo ng personal at pampamayanang tugon. Iwasan ang pangako o utos na hindi itinatakda ng teksto.

5 min

Buod at panalangin

Kumpletuhin ng bawat isa ang isang pangungusap tungkol sa sipi. Manalangin gamit ang mga salita at alalahanin nito.

Pag-aaral gamit ang awit at video

Gamitin ang media pagkatapos basahin ang sipi. Maaaring magbigay-kahulugan, magpaikli, o magsadula ang awit o video, kaya ihambing ito sa Kasulatan.

  1. Bago: basahin ang eksaktong sipi at tukuyin ang pangunahing galaw nito.
  2. Habang ginagamit: pansinin kung aling mga salita, tao, pangyayari, o damdamin ang binibigyang-diin.
  3. Pagkatapos: tukuyin kung ano ang nilinaw, ano ang hindi isinama, at ano ang dapat suriin sa teksto.