Maaari pang gawing iba ang sisidlan

Nagbubukas ang pamagat ng bagong bahagi ng tuluyang pananalita, gaya ng nasa 7:1 at 11:1. Magkapares ang kabanata 18 at 19: dito ay malambot pa ang putik sa gulong at maaari pang hubuging muli; sa kasunod na kabanata, bibili si Jeremias ng yari na at lutong banga at babasagin ito.

Angkop ang “bumaba” sa ayos ng lungsod: sa ibaba ng burol ng templo gumagawa ang mga magpapalyok, malamang na malapit sa libis ni Hinnom at sa “pintuang-bayan ng Harsit,” ang pintuan ng mga bibinga, sa 19:2. Sinasabi ng Dios na “iparirinig” niya kay Jeremias ang kaniyang mga salita sa dakong ang una niyang gagawin ay manood.

Ovnayim sa Hebreo ang “mga gulong,” anyong dalawahan, literal na ‘ang dalawang bato’: isang pang-ibabang disko na pinaiikot ng paa at isang pang-itaas na pinagbabagsakan ng putik. Sa ibang dako ay minsan lamang lumitaw ang salita, sa Exodo 1:16, para sa upuan ng panganganak na binabantayan ng mga hilot na Hebrea, “sa dakong panganganakan.”

Ang “gumawa siya uli” ay literal na ‘bumalik siya at ginawa ito,’ gamit ang shuv, ang pandiwa ng pagbabalik na idiriin ng kabanata sa Juda sa mga talatang 8 at 11. Literal na ‘gaya ng matuwid sa kaniyang paningin’ ang “minagaling na gawin ng magpapalyok”; kaniya lamang ang pasiya.

Bumabalik sa 24:1–3 ang padron ng pagkakita sa isang karaniwang bagay at saka pagsasabi kung ano ang kahulugan nito, doon ay “dalawang bakol na igos” sa harap ng templo. Maaaring kahit anong pagawaan ang pagawaang ito; walang anumang naroroon ang nagiging mensahe hanggang dumating ang salita.

Yotser sa Hebreo ang magpapalyok, pandiwaring anyo ng yatsar, ang pandiwang ginamit ng Genesis 2:7 nang “nilalang ng Panginoong Dios ang tao sa alabok ng lupa.” Ginamit na ni Isaias ang ganito ring larawan (Isaias 29:16, 45:9, 64:8): “kami ang malagkit na putik, at ikaw ay magpapalyok sa amin.” Ang “Oh sangbahayan ni Israel” ang nagbubukas at nagsasara ng talata.

Rega', isang saglit, ang nasa likod ng “Sa anomang sandali”: sa tuwing magsasalita ang Dios tungkol sa alinmang bansa sa anumang oras. Ipinahahayag ang simulain para sa mga bansa sa pangkalahatan, hindi lamang para sa Israel. Ang Jonas 3:10 ang pinakamalinaw na halimbawa sa Kasulatan, kung saan nagsihiwalay ang Ninive sa masamang lakad at “nagsisi ang Dios sa kasamaan.”

Dalawang tungkulin ang ginagampanan ng iisang salitang Hebreo, ra'ah: kung humiwalay ang bansa sa kaniyang kasamaan, magsisisi ang Dios sa kasamaang inisip niyang gawin. Sakop ng iisang salita ang kasamaang ginawa at ang sakunang ipinadala, kaya tinitimbang ng pangungusap ang dalawa sa iisang salita.

Dalawa lamang ang pandiwa ng pagtatayo laban sa tatlong pandiwa ng paggiba sa talatang 7, katugma ng sukat ng 1:10, kung saan apat na pandiwa ang gumigiba at dalawa ang nagtatayo, “upang magtayo at magtatag.” Binibigkas ang pangako ng pagtatanim sa iisang “sa anomang sangdali” ng banta.

Ang sambahayan ni Eli ang naunang halimbawa ng ipinangakong kabutihang binawi: “Aking sinabi nga na ang iyong sangbahayan” at ang sa iyong ama “ay lalakad sa harap ko magpakailan man: nguni't sinasabi ngayon ng Panginoon, Malayo sa akin” (1 Samuel 2:30). Hindi hiwalay ang pangakong ibinigay sa isang bayan sa ginagawa pagkatapos ng bayang iyon.

Yotser muli ang “humahaka,” ang mismong pandiwa ng magpapalyok: hinuhubog ng Dios ang sakuna gaya ng paghubog ng manggagawa sa palayok. Dobleng pananalita ang “kumatha ng katha-katha,” pagbabalak ng balak, at dalawang ulit itong ibabato pabalik sa kabanata, ng bayan sa talatang 12 at ng mga nagbabalak sa talatang 18.

Iisang salitang Hebreo ang “Walang pagasa,” no'ash, at nagamit na ito ng Juda sa 2:25, na doon ay isinalin ng Ang Dating Biblia na “Walang kabuluhan; hindi, sapagka't ako'y umibig sa mga taga ibang lupa.” Dito ay sinusundan ito ng “aming sariling mga katha-katha,” itinatapat sa katha ng Dios sa sinundang talata ang sarili nilang balak.

Ipinapaalala ng pagsangguni sa mga bansa ang 2:10–11, kung saan hinahamon ni Jeremias ang mga nakikinig na libutin ang “mga pulo ng Chittim” at ang Cedar upang humanap ng bayang nagpalit ng kaniyang mga dios. Sha'arurit ang “totoong kakilakilabot na bagay,” salitang nakapangingilabot na ginamit din sa 5:30 at 23:14. Bumabalik ang “dalaga ng Israel” sa 31:4 sa isang pangako ng muling pagtatayo.

Mula sa lavan, puti, ang pangalang Lebano, dahil sa niebeng nananatili sa mga taluktok nito hanggang tag-araw at nagpapaagos sa mga bukal ng Jordan. Mahirap ang Hebreo ng talata, nguni't malinaw ang pagtutulad: tubig na hindi natutuyo, laban sa bayang tumalikod sa sarili nitong pinagmumulan.

Shav', kawalan, ang nasa likod ng “mga diosdiosan,” ang salita ng ikatlong utos, na huwag banggitin ang pangalan ng Panginoon “sa walang kabuluhan” (Exodo 20:7). Umaalingawngaw ang “mga dating landas” sa 6:16, “ipagtanong ninyo ang mga dating landas.” Ang “daan na hindi patag” ay landas na hindi ginawa, hindi itinaas sa pilapil gaya ng lansangang pinapatag (Isaias 62:10).

Sipol ng pagkagitla sa harap ng guho ang “kasutsutan.” Inihula na ng 1 Mga Hari 9:8 na ang bawa't dumaraan sa gibang templo ay “magtataka at susutsot.” Ang paggalaw ng ulo ay kilos ng mga nagdaraan sa Mga Panaghoy 2:15, kung saan nakatutok ito sa Jerusalem mismo.

Isang “malakas na hanging silanganan” ang nagpaurong sa Dagat na Mapula para sa Israel sa Exodo 14:21; ang hangin ding iyon ngayon ang nagpapangalat sa kanila. Hiniling ng pagpapala ng saserdote na paliwanagin ng Panginoon ang kaniyang mukha at ilingap ito sa bayan (Mga Bilang 6:25–26). Ang ibinabanta ay ang pagpapalang binawi: likod, hindi mukha.

Hinihiram ng mga nagbabalak ang pananalita ng Dios sa talatang 11, ang pagkatha ng katha-katha. Ang kanilang tatlong pinagmumulan ng patnubay, kautusan mula sa saserdote, payo mula sa pantas at salita mula sa propeta, ay lumilitaw nang baligtad sa Ezekiel 7:26, kung saan “ang kautusa'y mawawala sa saserdote.” Ang “saktan siya ng dila” ay nangangahulugang mga paratang o paninirang-puri.

Tumutugon ang “ulinigin mo” sa sinabi ng mga nagbabalak sa talatang 18: hindi nila papansinin ang kaniyang mga salita, kaya hinihiling ni Jeremias sa Dios na pansinin siya. Mula sa riv, usapin sa hukuman, ang “nakikipagtalo sa akin”; inilalagay niya ang kanilang kaso sa harap ng hukom na makikinig sa magkabilang panig.

Larawan ng mangangaso ang “nagsihukay ng hukay” dito, nguni't magiging literal ito sa bandang huli: sa 38:6 ay inihugos si Jeremias “sa pamamagitan ng mga lubid” sa hukay ni Malchias at lumubog sa burak. Ang “kasamaan sa kabutihan” ay ang daing ng Mga Awit 35:12 at 109:5.

Ang “ibigay mo sila sa kapangyarihan ng tabak” ay literal na ‘ibuhos mo sila sa mga kamay ng tabak,’ at ganito ring pananalita ang nasa Mga Awit 63:10, na sa Ang Dating Biblia ay “mangahuhulog sa kapangyarihan ng tabak.” Ang mga anak, asawa, lalake at binata ay ang mga hanay ding ito ng sambahayan na sabay na babagsak sa 6:11.

Gedud sa Hebreo ang “hukbo,” isang pangkat na mananalakay. Ginagamit ng 2 Mga Hari 24:2 ang salita ring ito para sa “mga pulutong ng mga Caldeo” at ng mga taga Siria, Moabita at Ammonita na isinugo laban sa Juda noong paghahari ni Joacim. Mga bitag ng ibon ang “mga silo,” ikalawang larawan ng pangangaso katabi ng hukay.

Ang pandiwa sa “pawiin” ay machah, ang ginamit ni Moises nang ialok niyang alisin siya sa aklat ng Dios alang-alang sa bayan (Exodo 32:32). Halos ganito ring mga salita ang panalangin ni Nehemias laban sa kaniyang mga kaaway: “huwag mong pawiin ang kanilang kasalanan sa harap mo” (Nehemias 4:5). Ang “mangatisod” ay tumutugon sa pagkatisod ng talatang 15.