Pamatok na nagpapanatiling buhay sa isang bansa

Walang talatang 1 ang Septuagint na Griego, at “Sedechias” ang basa ng ilang manuskritong Hebreo at ng Siriako sa halip na “Joacim.” Ipinepetsa ng kasunod na kabanata ang karugtong nito sa “taon ding yaon sa pasimula ng paghahari ni Sedechias na hari sa Juda, sa ikaapat na taon” (28:1), kaya si Sedechias ang hinihingi ng mga talatang 3 at 12.

Ang “mga panali at mga pamatok” ay ang mga strap na katad at ang mga kahoy na barakilan ng pamatok ng baka; ang barakilan, motah, ang mismong pirasong aagawin ni Hananias sa batok ni Jeremias at babaliin sa 28:10. Ang propeta mismo ang gumagawa ng singkaw at isinusuot ito sa harap ng madla.

Taong 594–593 B.C. ang ikaapat na taon ni Sedechias, di-nagtagal pagkatapos ng isang paghihimagsik sa loob mismo ng Babilonia na itinatala ng Kronika ng Babilonia. Ang mga sugo ng limang kaharian sa kanluran na nasa Jerusalem sa sandaling iyon ay mukhang isang sangguniang nagbabalak mag-alsa. Ipinadadala sa kanila pabalik sa kanilang mga hari ang mga pamatok.

Ang “Ganito ang inyong sasabihin sa inyong mga panginoon” ay pormula ng sulat-diplomatiko, ang paraan ng pagdidikta ng mensahe ng hari para sa kaniyang sugo. Kinakausap ng Dios ng Israel ang mga dayuhang hari sa idyoma ng kanilang sariling mga tanggapan ng kalihim.

Inuulit sa sariling panalangin ni Jeremias sa 32:17 ang “sa pamamagitan ng aking dakilang kapangyarihan, at sa pamamagitan ng aking unat na bisig”: “iyong ginawa ang langit at ang lupa sa pamamagitan ng iyong malaking kapangyarihan.” Inaasahan ng “sa minamarapat ko” ang Daniel 4:17, na sinabi kay Nabucodonosor mismo: ibinibigay ng Kataastaasan ang kaharian “sa kanino mang kaniyang ibigin.”

Halos ganito rin ang sinasabi ng Daniel 2:38 kay Nabucodonosor: “ng mga hayop sa parang at ng mga ibon sa himpapawid ay ibinigay sa iyong kamay.” Kasama pati ang maiilap na hayop, kaya walang anumang nasa lupa ang naiiwan sa labas ng pagkakaloob.

May hangganan ang tatlong salinlahi. Sinundan si Nabucodonosor ng kaniyang anak na si Evil-merodach (52:31), nguni't sa loob ng ilang taon ay lumabas sa kaniyang linya ang luklukan, at bumagsak ang Babilonia noong 539 B.C. Ang “paglilingkuran siya” ay pananalita ng 25:14: ang panginoon ay nagiging alipin.

Sa 2:20 at 5:5, “nagkaiisang magalis ng pamatok” ang Juda, ang pamatok ng Dios, at nilagot ang kaniyang mga panali. Ang salita ring iyon ngayon ang naglalarawan sa pamatok ng Babilonia, na iniuutos sa Juda na tanggapin. Ang bayang ayaw magpasan ng isang pamatok ay binibigyan ng iba.

Nagkakapatong ang talaan at ang Deuteronomio 18:10–11, na nagbabawal sa Israel sa manghuhula, enkantador at manggagaway. Literal ang pagkakasalin ng Ang Dating Biblia sa “ang inyong mga panaginip,” na sa Hebreo ay tumutukoy sa mga nananaginip. Nakatutok ang mga salita sa mga dayuhang sugo, na sumasangguni ang mga hari sa limang uring ito; may sariling mga propeta ang Juda na nagsasabi ng gayon din.

Sinasabi ng Hebreo na nanghuhula sila ng kasinungalingan “upang ilayo kayo sa inyong lupain.” Inihahayag ang kahihinatnan na para bang ito ang layunin, isang karaniwang paraan ng Hebreo sa pagsasabing wala nang ibang patutunguhan ang kasinungalingan.

Umiikot ang talata sa iisang pandiwa. Ang avad ay nangangahulugang kapuwa maglingkod at magbungkal: ang mga bansang maglilingkod sa hari sa Babilonia ay iiwang maglingkod sa sarili nilang lupa, bubukirin at tatahanan ito. Literal na ‘pagpapahingahin’ ang “aking ilalabi.”

Maramihan ang “inyong ulo” sa pananalita: magkasamang pinapasan ng hari at ng kaniyang bayan ang pamatok. Nasa huling salita ang buong alok, “kayo'y mangabuhay.” Ihahain muli ni Jeremias kay Sedechias ang alok ding ito sa huling pagkakataon, nang lihim, sa 38:17: “mabubuhay ka nga.”

Ang “Bakit kayo'y mangamamatay” ay ang tanong ni Ezekiel sa sangbahayan ni Israel sa mga taon ding iyon, “bakit kayo mamamatay, Oh angkan ni Israel?” (Ezekiel 18:31, 33:11). Dito, hindi larawang moral ang kamatayan kundi ang literal na tabak, kagutom at salot ng isang bigong pag-aalsa.

Apat na ulit bumabalik sa kabanata ang paratang na nanghuhula sila ng kasinungalingan (mga talatang 10, 14, 15 at 16), ang koro ng buong talumpati; dito ay “kabulaanan” ang salitang pinili ng Ang Dating Biblia, sa iba ay “kasinungalingan.” Laging iisang pangungusap ang kasinungalingan: “Kayo'y hindi mangaglilingkod sa hari sa Babilonia.”

Ang “kayo, at ang mga propeta” ay nangangahulugang mamamatay ang mga propeta kasama ng bayang kanilang dinadaya. Pinangangalanan sila ng mga kabanata 28 at 29: namatay si Hananias sa loob ng taon (28:17), at sina Achab at Sedechias, na nanghuhula sa gitna ng mga bihag, ay “iniihaw sa apoy ng hari sa Babilonia” (29:21–22).

Kinakausap ang mga saserdote sapagka't nasa kanilang pag-iingat ang mga sisidlan. Nang sumuko si Jechonias noong 597, pinagputol-putol ni Nabucodonosor “ang lahat na kasangkapang ginto na ginawa ng haring Salomon” at dinala ang mga ito (2 Mga Hari 24:13). Nagiging “Sa loob ng dalawang buong taon” ni Hananias ang “madaling” dito (28:3).

Ang alok ding ibinigay sa hari sa talatang 12 ay ibinibigay sa lungsod: maglingkod at mabuhay. Ang “bakit nga ang bayang ito ay magiging sira?” ay tanong ng talatang 13 na itinatanong muli, ngayon tungkol sa mga bato ng lungsod sa halip na sa mga tao nito.

Inaasahang mananalangin ang propeta para sa iba: sinasabi ng Dios kay Abimelech tungkol kay Abraham, “siya'y profeta, at ikaw ay ipananalangin niya” (Genesis 20:7). Nagmumungkahi si Jeremias ng isang panukat sa diwang iyon. Hayaang ipanalangin ng mga propeta ng mabilis na pagbabalik ang naririto pa, at tingnan kung sasang-ayon sa kanila ang langit.

Ang mga haligi ay ang Jachin at Boaz, mga haliging tansong binubo na labing walong siko ang taas sa portiko ng templo (1 Mga Hari 7:15–22). Ang “dagatdagatan” ay palangganang tanso na may lamang dalawang libong bath, nakapatong sa labindalawang torong tanso (1 Mga Hari 7:23–26). Ang “mga tungtungan” ay sampung patungang tansong may gulong (1 Mga Hari 7:27–37).

Iniwan noong 597 ang mga bagay na napakalaki upang dalhing buo. Itinatala ng aklat sa 52:17–23 ang kinahinatnan ng mga ito: pinagputol-putol ng mga Caldeo ang mga haligi, tungtungan at dagatdagatan at dinala ang tanso sa Babilonia, na sa dami ay “walang timbang.” Chorim ang “mahal na tao,” ang malalayang angkang nangunguna.

Ikalawang ulit na isinusumpa at pinalalawak ang imbentaryo: ang mga sisidlan sa templo, sa palasyo, at sa Jerusalem. Kasama ng mga banal na kasangkapan ang mga pinggan ng hari at ang mga kayamanan ng malalaking bahay.

Ginagamit ng “hanggang sa araw na dalawin ko sila” ang paqad sa mabait nitong kahulugan, isang pagdalaw ng pagkalinga. Itinatala ng Ezra 1:7–11 ang pagsasauli ni Ciro ng mga sisidlang ginto at pilak na “limang libo at apat na raan” sa pamamagitan ni Sesbassar. Nagtatapos ang talata ng Septuagint sa “Mangadadala sa Babilonia” at walang pangako ng pagbabalik.