Ang daing na umaabot sa kapulungan at higit pa

Inilalagay ito ng pamagat sa Aijeleth Shahar, ang usa ng bukang-liwayway, marahil isang himig. Salita para sa ungal ng leon ang “pagangal”, ginamit sa daing ng tao sa Job 3:24, kung saan ibinubuhos na parang tubig ang mga pag-angal ni Job. Sa literal, ang “napaka layo sa pagtulong sa akin” ay malayo sa aking kaligtasan.

Sa literal, walang katahimikan para sa akin ang diwa ng “hindi ako tahimik”: walang pahinga, walang hinto, araw man o gabi. Ang salita ring iyon para sa katahimikan ang nagbubukas sa 62:1, ang tahimik na paghihintay ng kaluluwa sa Dios, ang katahimikan ng pagtitiwalang hindi maabot ng nagsasalitang ito.

Pandiwa ng pagkakaluklok ang “tumatahan”, ang pandiwa ng Mga Awit 80:1 sa Dios na nauupo sa pagitan ng mga querubin. Kapalit ng mga querubin, inilalarawan ang Dios na nakaluklok sa mga pagpuri ng Israel. Nakaupo ang Banal sa mga awit na inawit ng kaniyang bayan.

Tatlong ulit sa dalawang talata lumilitaw ang pagtitiwala: nagsitiwala, nagsitiwala, nagsitiwala. Itinatayo ng pag-uulit ang usaping inihaharap ng nagsasalita. Ang naging mabisa para sa mga magulang ay tila hindi gumagana para sa kaniya.

Ipinaaalala ng daing ng mga magulang ang Egipto, kung saan dumaing ang mga anak ni Israel dahil sa pagkaalipin at umakyat ang kanilang daing sa Dios (Exodo 2:23). Ang “nangapahiya” ay nabigo sa inaasahan, napahiya sa pinag-asahan.

Ganito ring salita ang ginamit ng Isaias sa Israel sa pagkatapon, nang tawagin itong uod na Jacob na hindi dapat matakot (Isaias 41:14). Ang “hindi tao” ay hindi ish, hindi man lamang taong karapat-dapat sa pangalan. May diin ang panghalip na ako: nagtiwala ang mga magulang at naligtas; ngunit ako.

Pandiwa ng 2:4 ang “tinatawanang mainam”, kung saan ang Panginoon ang tumatawa: bumaligtad ang panunuya. Ang “inilalawit nila ang labi” ay pagbuka ng labi sa pag-ismid. Kilos ng paghamak sa nasirang bagay ang pag-iling ng ulo, na sinisitsitan at iniilingan ayon sa Mga Panaghoy 2:15.

Pautos sa Hebreo ang “Magpakatiwala ka sa Panginoon”, sa literal ay igulong mo sa Panginoon, ang pandiwa ng Mga Awit 37:5 tungkol sa pagtatagubilin ng daan sa Panginoon. Ibinabalik ng mga manunuya sa kaniya ang isang banal na kasabihan. Halos ganitong mga salita ang inilalagay ng Mateo 27:43 sa bibig ng mga pangulong saserdote.

Pandiwa ng hilot ang “naglabas”, ang paghugot sa pagsilang. Inilalarawan ang Dios bilang ang nagpaanak sa kaniya. Ang “Pinatiwala mo ako” ay iningatan, pinagtiwala, habang nasa suso pa: pagtitiwalang mas matanda pa kaysa alaala.

Maaaring sumasalamin ang “nahagis sa iyo” sa kaugaliang ilagay ang bagong silang sa tuhod ng ama bilang tanda ng pagkilala sa anak; ang mga apo sa tuhod ni Jose ay inaruga sa kaniyang mga tuhod (Genesis 50:23). Ang Dios ang tumanggap sa kaniya sa pagsilang.

Laro ng salita sa Hebreo: malayo ang Dios, malapit ang kabagabagan, gamit ang magkapares na salita ng layo at lapit. Inilalarawan ng “walang tumulong” ang bakanteng bilog sa paligid niya, na pinupuno ng mga talatang 12 hanggang 18 ng mga hayop at kaaway.

Ang Basan, sa silangan ng dagat ng Galilea sa talampas ng Golan, ang may pinakamayamang pastulan sa lupain at tanyag sa matatabang baka. Tinatawag ng Amos na mga baka ng Basan ang mga layaw na babae ng Samaria (Amos 4:1). Busog, mabibigat at paikot-ikot ang mga toro.

Ang ungal na tinutukoy ng “umuungal” ay siya ring salitang ginamit ng nagsasalita sa sarili niyang daing sa talatang 1. Umuungal siya sa Dios; umuungal sa kaniya ang leon. Ang “sumasakmal” ay nanlalapa, ang leon kasama ang huli nito. Inilalarawan ang mga nakabukang bibig na sapat ang lapit upang matanaw ang loob.

Hindi na matitipon ang tubig na nabuhos sa lupa, gaya ng sabi ng babae ng Tecoa (2 Samuel 14:14). Ang pusong natutunaw ay pusong nawalan ng tapang, gaya ng mga Cananeo nang mabalitaan ang Israel (Josue 2:11).

Pandiwa ng pagsasalang ng palayok sa apoy ang “dinala mo ako”, gaya ng pagsasalang ng malaking palayok sa 2 Mga Hari 4:38. Sa tabi ng natuyong “bibinga”, ang larawan ay luwad na lutong-luto at tumigas. May bumabasa sa “kalakasan” bilang ngalangala, isang titik lamang ang pagbabago, na ipinapares ito sa dila.

Mga palaboy na kumakain ng basura sa lansangan ang mga aso sa Israel, hindi alaga; kinain nila si Jezabel (1 Mga Hari 21:23). ‘Edah ang salita sa likod ng “pulutong”, ang salita para sa sariling kapisanan ng Israel: bumuo ang masasama ng sarili nilang kapisanan, at kinulong siya nito.

Bilangin ang diwa ng Hebreo sa likod ng “maisasaysay”: mabibilang niya ang sarili niyang mga buto, ang katawang pumayat at lantad. Ang “minamasdan” at “pinapansin” ay dalawang pandiwa ng panonood; ginagawa siyang panoorin ng mga nakatingin.

Dalawang magkaibang salitang Hebreo ang “mga kasuutan” at “kasuutan”, sa karaniwang pagpapares sa tula. Binabasa ito ng Juan 19:23–24 bilang dalawang gawa sa krus: hinati ng mga kawal ang mga damit sa apat na bahagi at nagsapalaran sa tunikang walang tahi. Kaugalian ng mga berdugo na kunin ang damit ng pinarurusahan.

Salitang dito lamang matatagpuan sa Biblia ang “aking saklolo”, kaugnay ng salita para sa usa, iyon ding Aijeleth sa pamagat. Kung sinadya, ang usa ng bukang-liwayway ay naging pangalan ng nagsasalita para sa Dios. Ang “magmadali” ay bilisan.

Sa literal, aking nag-iisa ang “aking minamahal”, ang salitang ginamit kay Isaac bilang bugtong na anak (Genesis 22:2). Hindi mapapalitan ang buhay na ipinagsusumamo, iisa at bugtong. Ang “kapangyarihan ng aso” ay ang paa ng aso, sa literal ay ang kamay nito.

Binasa ng sinaunang Griego ang dulo ng linya bilang pagpapatuloy ng pakiusap, na iligtas ang kaniyang kababaan mula sa mga sungay. Pinuputol ng Hebreo sa iisang salita, “sinagot mo ako”, at dito umiikot ang buong awit.

Qahal ang “kapulungan” dito, ang kapulungang tinipon para sa pagsamba, hindi ang ‘edah ng masasama sa talatang 16. Iniiwan ng nagsasalita ang isang pagtitipon at tumatayo sa iba. Sinisipi ng Mga Hebreo 2:12 ang linyang ito bilang mga salita ni Cristo sa kaniyang mga kapatid.

Pinangangalanan ng “Kayong nangatatakot sa Panginoon” ang mga mananamba, at ang “magsitayong may takot sa kaniya” ay nag-uutos ng gayon ding bagay: nagiging tagubilin ang titulo. Ang “lumuwalhati” ay bigyan ng bigat, ituring na mabigat sa karangalan.

Pandiwa ng pagkasuklam sa maruruming hayop sa mga batas sa pagkain ang “pinagtaniman” (Levitico 11:11). Tinawag ng nagsasalita ang sarili na uod; hindi siya itinuring ng Dios na gayon. Bihirang salita ang “kadalamhatian” para sa paghihirap ng dukha; panalangin ang basa ng sinaunang Griego.

Binabayaran ng handog tungkol sa kapayapaan ang mga panatang ginawa sa kagipitan, at kailangang kainin ang karne nito sa araw ding iyon o kinabukasan (Levitico 7:16), kaya nag-aanyaya ng panauhin ang mananamba. Iyon ang dahilan kung bakit inilalagay ng susunod na talata ang dukha sa isang hapag.

Tunog ng basbas ng punong-abala sa kaniyang mga panauhin sa hapag ng panata ang “mabuhay nawa ang iyong puso magpakailan man”, isang pagtagay. Ang “maamo” ay ang mapagpakumbabang dukha, ang mga bihirang makakain nang busog.

Ipinahihiwatig ng “makakaalaala” na nakalimot sila, bilang sagot sa 9:17 tungkol sa mga bansang lumilimot sa Dios. Mishpachot ang “mga angkan”, mga sangbahayan, ang salita sa pangako kay Abraham na sa kaniya pagpapalain ang lahat ng angkan sa lupa (Genesis 12:3).

Nagtatapos ang aklat ng Abdias sa ganito ring mga salita, na ang kaharian ay magiging sa Panginoon (Abdias 21). Pinuno ang “puno”; ang pandiwa ay ginamit sa pamamahala ng tao sa 8:6, na ngayon ay iniuukol sa Dios sa ibabaw ng mga bansa.

Ang “matataba sa lupa” ay ang masasagana; ang “nagsisibaba sa alabok” ay ang naghihingalo. May mga iskolar na bumabasa ng mga natutulog sa lupa sa unang hati, isang maliit na pagbabago na magdadala sa mga patay sa pagsamba; mungkahing pagwawasto iyon, hindi ang tinanggap na teksto.

Isasaysay tungkol sa Panginoon ang payak na diwa ng “sasaysayin ang Panginoon”. Ang pandiwa ay iyon ding ginamit sa pagsasalaysay ng paglabas sa Egipto sa mga anak, upang isaysay sa pakinig ng anak (Exodo 10:2). Isang binhing darating pa ang sasabihan.

Wala pang buhay ang “bayan na ipanganganak”. Nagtatapos ang awit sa iisang pandiwa sa Hebreo, ginawa niya, na walang layon: ang buong salaysay ang bagay na ginawa. Itinatabi ito ng maraming Kristiyanong mambabasa sa salitang naganap na sa Juan 19:30, isang paghahambing na huli na, hindi pagsipi.