Mga walang-lamang sisidlan at hindi sinagot na mga apela

Maramihan sa Hebreo ang salitang isinaling “pagkakatuyo,” mga tagtuyot, na maaaring tumukoy sa sunod-sunod na bigong tag-ulan sa halip na iisang masamang taon. Hindi karaniwan ang pamagat: isang paksa ang pinangangalanan nito, hindi petsa o lugar, na para bang kilala na ng lahat ang tagtuyot at hindi na kailangang ipakilala.

Sa mga pintuang-bayan nagtitipon, nangangalakal at naghuhukom ang mga taga-bayan, kaya ang mga pintuang “nagsisihapay” ay larawan ng lungsod na huminto ang buhay-bayan. Qadar sa Hebreo ang “nangingitim,” ang dilim ng damit-panluksa at ng mukhang hindi hinuhugasan, at nakasadlak sa lupa ang mga nagluluksa. Ang daing na “umilanglang” ay ang sigaw ng mga nagigipit.

Ang “mga bata” ay ang mga nakabababa, mga alila o kabataang inutusan sa lakad. Ang “mga balon” ay mga imbakang inukit sa bato upang saluhin ang ulan ng taglamig. Ang pagtatakip ng ulo ay ang kilos ni David habang inaahon ang bundok ng mga Olibo sa pagtakas kay Absalom (2 Samuel 15:30), dalamhating napakalalim upang ipakita pa ang mukha.

Chattah sa Hebreo ang pandiwang nasa likod ng “pumuputok,” na nangangahulugang madurog o manlupaypay; ito ang salitang ginamit ng Dios sa 1:17 nang sabihin kay Jeremias, “huwag kang manglupaypay sa kanila.” Kaya inilalarawan ang lupa mismo na parang nawalan ng loob. Katabi nito, nagtatakip din ng ulo ang mga magbubukid, gaya ng mga mahal na tao sa talatang 3.

Kilala sa kasabihan ang usang babae sa malumanay na pag-aalaga sa kaniyang anak; namamangha ang Job 39:1–4 sa kaniyang panganganak. Nagsisimula ang Hebreo sa ‘maging’: maging ang usa, sa lahat ng nilalang, ay nanganganak at iniiwan ang anak, sapagka't nangangailangan ng damo ang gatas at wala nang damo.

Ang “mga chakal” ay tannim sa Hebreo, ang mga hayop na umaalulong sa mga guho (9:11). Sa 2:24, ang mailap na asno ay “sumisingasing sa kaniyang nais,” sumisinghot ng hangin sa paghahanap ng kapareha; ang nilalang ding iyon ngayon ay humihingal sa kalbong kaitaasan, at hinahayaan ng aklat na magkatabi ang dalawang larawan kahit may isang dosenang kabanata ang pagitan.

Wika ng hukuman ang “sumasaksi”: ang sariling mga kasalanan ng bayan ang tumatayong saksi laban sa kanila. Kaya binibitiwan ng pakiusap ang anumang paghahabol ng karapatan at nakasandig lamang sa pangalan ng Dios. Meshuvah ang “mga pagtalikod,” isa sa mga sariling salita ng aklat para sa paglayo, narinig na sa 2:19 at 3:22.

Miqweh sa Hebreo ang “pagasa ng Israel,” salitang maaari ring mangahulugang tipunan ng tubig, gaya ng “kapisanan ng tubig” sa Genesis 1:10. Pinagtatagpo ng aklat ang dalawang kahulugan sa 17:13, kung saan tinawag ang Panginoon na pag-asa ng Israel at “bukal ng buhay na tubig.” Sa gitna ng tagtuyot, may dalang sariling kabalintunaan ang titulo.

Ang “natigilan” ay pagkatulala hanggang mawalan ng magagawa; minsan lamang lumitaw ang salitang Hebreong ito sa buong Lumang Tipan. Ang “kami ay tinatawag sa iyong pangalan” ay literal na ‘ang pangalan mo ay itinatawag sa ibabaw namin,’ ang pananalita ng pag-aari na ginamit para sa templo sa 7:10 at 7:11, ang bahay “na tinatawag sa aking pangalan.”

Sumasagot ang Dios sa ikatlong panauhan, nagsasalita tungkol sa bayan at hindi sa kanila. Nua ang pandiwang nasa “paglaboy,” ang salitang walang pahinga sa hatol kay Cain, na siya'y magiging “palaboy at hampas-lupa” (Genesis 4:12). Salita por salitang nasa Oseas 8:13 ang huling sugnay: “ngayo'y aalalahanin niya ang kanilang kasamaan, at dadalawin ang kanilang mga kasalanan.”

Ikatlong ulit na ngayong ibinibigay ang pagbabawal (7:16, 11:14). Makitid ang pagkakasabi nito: hindi pagbabawal sa panalangin mismo, kundi sa pananalangin “sa kanilang ikabubuti,” ang paghiling na ilihis ang sakuna habang walang anumang nagbabago.

Minchah sa Hebreo ang “alay,” isang handog na butil. Magkakasamang nakatayo rito ang tabak, kagutom at salot bilang isang pangkat na tatlo, isang tatluhang uulitin ng Aklat ni Jeremias nang higit sa isang dosenang ulit sa mga kabanata ng pagkubkob hanggang kabanata 44.

Ang “Ah Panginoong Dios” ay ang daing ding binigkas ni Jeremias nang siya'y tawagin (1:6) at sa 4:10. Literal na ‘kapayapaan ng katotohanan,’ shalom emet, ang “talagang kapayapaan.” Ginagamit ng ibang mga propeta ang mismong salita para sa katotohanan upang panagutan ang isang pangakong tatawaging kasinungalingan ng kasunod na talata.

Qesem sa Hebreo ang “panghuhula,” isa sa mga gawaing tahasang ipinagbabawal ng Deuteronomio 18:10. Ang “bagay na wala” ay elil, salitang sa ibang dako ay ginagamit para sa mga diosdiosan, mga bagay na walang kabuluhan. Apat na bunga ang itinatala: sinungaling na pangitain, panghuhula, kawalan, at ang daya ng kanilang sariling puso.

Ibinabalik ng hatol ang huwad na pangako sa mga nagbitaw nito, salita por salita: sinabi nilang “Tabak at kagutom ay hindi sasapit,” at sa tabak at kagutom sila magwawakas. Si Hananias sa kabanata 28 ang halimbawang may pangalan sa aklat, at nakatala sa 28:17 ang kaniyang pagkamatay sa loob ng taon ding iyon.

Ang bangkay na hindi nailibing ang pinakamabigat na kahihiyang alam ng sinaunang daigdig. Isa-isang binabanggit ang mga asawa, anak na lalake at anak na babae, kaya walang kasambahay na nakaliligtaan. Inilalarawan ng “aking ibubuhos sa kanila ang kanilang kasamaan” ang kasalanan mismo na parang likido, sa isang kabanatang walang pumapatak na tubig.

Shever sa Hebreo ang “pagkasira,” isang pagkabali, ang salita sa 6:14 at 8:11 kung saan pinagaling ng mga huwad na propeta “ng kaunti ang sugat” ng bayan. Ang sugat na kanilang binendahan nang pahapyaw ay tuluyan nang bumuka. Ipinakikilala ang panaghoy bilang salitang sasabihin, kaya bahagi ng mensahe ang mga luha.

Ang parang at ang bayan ang dalawang mapupuntahan ng bayang kinukubkob o nagugutom, at kapuwa sarado. Sachar ang pandiwang nasa “lumilibot,” na ginagamit para sa mga mangangalakal na naglalakbay upang makipagkalakalan; may bumabasa rito na inilalako ng propeta at ng saserdote ang kanilang katungkulan sa lupaing hindi nila nauunawaan.

Halos inuulit ng daing ng bayan ang 8:15: “nangaghihintay ng kapayapaan, nguni't walang dumating na mabuti,” at ng panahon ng kagalingan, at pangingilabot ang natagpuan. Si Jeremias mismo ang naglagay ng mga salitang iyon sa kanilang bibig anim na kabanata na ang nakararaan. Ang “kinapootan baga ng iyong kaluluwa” ay nagsasaad ng pagkasuklam, pandiwang hindi inaasahang itatanong tungkol sa Dios.

Literal na ‘aming nalalaman’ ang “Aming kinikilala.” Pinagdurugtong ng pagtatapat ang kasalukuyang salinlahi at ang kanilang mga magulang, ang kaisipang pagtatalunan ng aklat sa bandang huli sa pamamagitan ng kasabihan tungkol sa maasim na ubas at sa ngipin ng mga bata (31:29–30).

Ang “luklukan ng iyong kaluwalhatian” ay ang Jerusalem, lalo na ang templo; tinatawag ng 17:12 ang santuario na “maluwalhating luklukan, na naitaas mula nang pasimula.” Parar ang pandiwa sa “huwag mong sirain ang iyong tipan,” ang pandiwang ginamit ng 11:10 para sa pagsira ng Juda sa tipan. Hinihiling ng bayan na huwag gawin ng Dios ang mismong ginawa nila.

Hevel, hininga, ang nasa likod ng “mga walang kabuluhan,” ang mapanghamak na salita ng aklat para sa mga diosdiosan (10:8, 10:15). Sinasamba si Baal bilang dios ng unos na nagpapaulan, gaya ng sinubok sa paligsahan ni Elias sa 1 Mga Hari 18. Qavah ang “mangaghihintay,” ang ugat ng “pagasa” sa talatang 8, kaya nagtatapos ang panalangin kung saan ito nagsimula.