Mga Sinematikong Awit ng Bibliya
Makinig NgayonSuporta
ENESBRPH
ENESBRPH
MaghanapSuportaMakinig ngayon

Genesis 16

Genesis 16

Ang malaking larawan

Nagbubukas ang Genesis 16 sa “Now Sarai Abram’s wife bare him no children: and she had an handmaid, an Egyptian, whose…”, nagbabago malapit sa talata 8 sa “And he said, Hagar, Sarai’s maid, whence camest thou? and whither wilt thou go? And she…”, at nagtatapos sa “And Abram was fourscore and six years old, when Hagar bare Ishmael to Abram.”. Sinusundan ng mga puntong ito ang sariling galaw ng kabanata mula simula hanggang wakas.

Kasulatan sa tabi ng buod

Genesis · Bersiyong King James · 16

Genesis 16:1-8

Mga talata 1–8: Sarai Abram’s wife bare him no children: and she had an handmaid, an…

Nagbubukas ang Genesis 16:1–8 sa “Now Sarai Abram’s wife bare him no children: and she had an handmaid, an Egyptian, whose name…” at umaabot sa “And he said, Hagar, Sarai’s maid, whence camest thou? and whither wilt thou go? And she said, I…” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Tinawag ng Diyos si Abraham mula sa nakasanayan tungo sa buhay ng pananampalataya, tipan, kabiguan, pagliligtas, at isang ipinangakong anak na magiging pagpapala sa mga bansa.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Genesis 16:1–8. Nagbubukas ito sa “Now Sarai Abram’s wife bare him no children: and she had an handmaid, an Egyptian, whose…”, nagbabago malapit sa talata 4 sa “And he went in unto Hagar, and she conceived: and when she saw that she had conceived, her…”, at umaabot sa “And he said, Hagar, Sarai’s maid, whence camest thou? and whither wilt thou go? And she…”. Lumilikha ng kahulugan ang tagapagsalaysay sa pamamagitan ng unang kumikilos, tumutugon, nagbabago, at ng mga bungang nananatili. Ang isinalaysay na kilos ay hindi awtomatikong sinasang-ayunan. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 4 palatandaan ng pananalita, 1 tanong, 1 paghahambing, at 3 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Tinawag ng Diyos si Abraham mula sa nakasanayan tungo sa buhay ng pananampalataya, tipan, kabiguan, pagliligtas, at isang ipinangakong anak na magiging pagpapala sa mga bansa. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang Sarai, Abram, Hagar, Egyptian, Canaan, Shur. Kasama sa wikang bilang ang ten. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 6: “But Abram said unto Sarai, Behold, thy maid is in thy hand; do to her as it pleaseth thee. And when Sarai dealt hardly with her…” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Genesis 16:1

    “Now Sarai Abram’s wife bare him no children: and she had an handmaid, an Egyptian, whose name was Hagar.” Ang pagbanggit sa Abram at Egyptian ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  2. Genesis 16:2

    “And Sarai said unto Abram, Behold now, the LORD hath restrained me from bearing: I pray thee, go in unto my maid; it…” Ang pagbanggit sa Abram at Sarai ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  3. Genesis 16:3

    “And Sarai Abram’s wife took Hagar her maid the Egyptian, after Abram had dwelt ten years in the land of Canaan, and…” Ginagawang kongkreto ng bilang na ten ang ulat. Bago tukuyin ang bigat nito, pansinin kung sinusukat nito ang oras, tao, layo, pag-uulit, o kabuuan.

  4. Genesis 16:4

    “And he went in unto Hagar, and she conceived: and when she saw that she had conceived, her mistress was despised in…” Ang pagbanggit sa Hagar ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  5. Genesis 16:5

    “And Sarai said unto Abram, My wrong be upon thee: I have given my maid into thy bosom; and when she saw that she had…” Ang pagbanggit sa Abram at Sarai ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  6. Genesis 16:6

    “But Abram said unto Sarai, Behold, thy maid is in thy hand; do to her as it pleaseth thee. And when Sarai dealt hardly…” Ang pagbanggit sa Sarai at Abram ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  7. Genesis 16:7

    “And the angel of the LORD found her by a fountain of water in the wilderness, by the fountain in the way to Shur.” Ang pagbanggit sa Shur ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  8. Genesis 16:8

    “And he said, Hagar, Sarai’s maid, whence camest thou? and whither wilt thou go? And she said, I flee from the face of…” Pinababagal ng tanong ang sipi. Pansinin kung sino ang kailangang sumagot, ano ang ipinapalagay nito, at kung may tugon sa mga susunod na linya.

Genesis 16:1-8

Bersiyong King James

1Now Sarai Abram’s wife bare him no children: and she had an handmaid, an Egyptian, whose name was Hagar.

2And Sarai said unto Abram, Behold now, the LORD hath restrained me from bearing: I pray thee, go in unto my maid; it may be that I may obtain children by her. And Abram hearkened to the voice of Sarai.

3And Sarai Abram’s wife took Hagar her maid the Egyptian, after Abram had dwelt ten years in the land of Canaan, and gave her to her husband Abram to be his wife.

4And he went in unto Hagar, and she conceived: and when she saw that she had conceived, her mistress was despised in her eyes.

5And Sarai said unto Abram, My wrong be upon thee: I have given my maid into thy bosom; and when she saw that she had conceived, I was despised in her eyes: the LORD judge between me and thee.

6But Abram said unto Sarai, Behold, thy maid is in thy hand; do to her as it pleaseth thee. And when Sarai dealt hardly with her, she fled from her face.

7And the angel of the LORD found her by a fountain of water in the wilderness, by the fountain in the way to Shur.

8And he said, Hagar, Sarai’s maid, whence camest thou? and whither wilt thou go? And she said, I flee from the face of my mistress Sarai.

Genesis 16:9-16

Mga talata 9–16: The angel of the LORD said unto her, Return to thy mistress, and submit…

Nagbubukas ang Genesis 16:9–16 sa “And the angel of the LORD said unto her, Return to thy mistress, and submit thyself under her…” at umaabot sa “And Abram was fourscore and six years old, when Hagar bare Ishmael to Abram.” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Tinawag ng Diyos si Abraham mula sa nakasanayan tungo sa buhay ng pananampalataya, tipan, kabiguan, pagliligtas, at isang ipinangakong anak na magiging pagpapala sa mga bansa.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Genesis 16:9–16. Nagbubukas ito sa “And the angel of the LORD said unto her, Return to thy mistress, and submit thyself under…”, nagbabago malapit sa talata 12 sa “And he will be a wild man; his hand will be against every man, and every man’s hand against…”, at umaabot sa “And Abram was fourscore and six years old, when Hagar bare Ishmael to Abram.”. Lumilikha ng kahulugan ang tagapagsalaysay sa pamamagitan ng unang kumikilos, tumutugon, nagbabago, at ng mga bungang nananatili. Ang isinalaysay na kilos ay hindi awtomatikong sinasang-ayunan. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 6 palatandaan ng pananalita, 1 tanong, 0 paghahambing, at 4 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Tinawag ng Diyos si Abraham mula sa nakasanayan tungo sa buhay ng pananampalataya, tipan, kabiguan, pagliligtas, at isang ipinangakong anak na magiging pagpapala sa mga bansa. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang Abram, Hagar, Ishmael, Beer, Bered, God. Kasama sa wikang bilang ang six. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 13: “And she called the name of the LORD that spake unto her, Thou God seest me: for she said, Have I also here looked after him that…” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Genesis 16:9

    “And the angel of the LORD said unto her, Return to thy mistress, and submit thyself under her hands.” Ang pagbanggit sa Return ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  2. Genesis 16:10

    “And the angel of the LORD said unto her, I will multiply thy seed exceedingly, that it shall not be numbered for…” Hindi mauunawaan ang utos sa pandiwa lamang. Ang tumatanggap, layunin, at lugar nito sa mas malaking tipan o pangangatwiran ang nagtatakda ng pananagutan.

  3. Genesis 16:11

    “And the angel of the LORD said unto her, Behold, thou art with child, and shalt bear a son, and shalt call his name…” Ang pagbanggit sa Ishmael ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  4. Genesis 16:12

    “And he will be a wild man; his hand will be against every man, and every man’s hand against him; and he shall dwell in…” Hindi mauunawaan ang utos sa pandiwa lamang. Ang tumatanggap, layunin, at lugar nito sa mas malaking tipan o pangangatwiran ang nagtatakda ng pananagutan.

  5. Genesis 16:13

    “And she called the name of the LORD that spake unto her, Thou God seest me: for she said, Have I also here looked…” Pinababagal ng tanong ang sipi. Pansinin kung sino ang kailangang sumagot, ano ang ipinapalagay nito, at kung may tugon sa mga susunod na linya.

  6. Genesis 16:14

    “Wherefore the well was called Beer-lahai-roi; behold, it is between Kadesh and Bered.” Nagbibigay ang linyang ito ng dahilan, bunga, o konklusyon. Dapat itong manatiling kaugnay ng pahayag o kilos na nagbibigay rito ng kahulugan.

  7. Genesis 16:15

    “And Hagar bare Abram a son: and Abram called his son’s name, which Hagar bare, Ishmael.” Ang pagbanggit sa Abram at Hagar ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  8. Genesis 16:16

    “And Abram was fourscore and six years old, when Hagar bare Ishmael to Abram.” Ginagawang kongkreto ng bilang na six ang ulat. Bago tukuyin ang bigat nito, pansinin kung sinusukat nito ang oras, tao, layo, pag-uulit, o kabuuan.

Genesis 16:9-16

Bersiyong King James

9And the angel of the LORD said unto her, Return to thy mistress, and submit thyself under her hands.

10And the angel of the LORD said unto her, I will multiply thy seed exceedingly, that it shall not be numbered for multitude.

11And the angel of the LORD said unto her, Behold, thou art with child, and shalt bear a son, and shalt call his name Ishmael; because the LORD hath heard thy affliction.

12And he will be a wild man; his hand will be against every man, and every man’s hand against him; and he shall dwell in the presence of all his brethren.

13And she called the name of the LORD that spake unto her, Thou God seest me: for she said, Have I also here looked after him that seeth me?

14Wherefore the well was called Beer-lahai-roi; behold, it is between Kadesh and Bered.

15And Hagar bare Abram a son: and Abram called his son’s name, which Hagar bare, Ishmael.

16And Abram was fourscore and six years old, when Hagar bare Ishmael to Abram.

Mga sanggunian para sa kabanatang ito

Magkahiwalay na sanggunian ang mapa ng kuwento at malalim na pagninilay kasama ng planong ito. Bawat isa ay may sariling pahina.

Kuwentong sanggunian sa Antas 1Para sa mausisang kabataan at bagong mambabasa. Pinananatiling buhay ang bawat kabanata sa pamamagitan ng galaw ng kuwento, malinaw na larawan, paliwanag sa mahirap na salitang KJV, at nakakagulat na detalye.Malalim na sanggunian sa Antas 2Nakasalig sa tekstong KJV, na may pilosopikal at teolohikal na lalim at maingat na pagtukoy sa pananaw ng Katoliko, Protestante, Eastern Orthodox, Hudyo, at Messianic Jewish kapag mahalaga ang kanilang pagkakaiba.

Gabay sa pagtuturo para sa mismong kabanata

Mula mismo sa kabanata ang mga panandang ito. Pinagdurugtong nila ang mapa ng kuwento sa Antas 1, pagsusuri sa Antas 2, at teksto ng Kasulatan sa iisang aralin.

1

Magsimula sa unang larawan ng kabanata

Genesis 16:1: “Now Sarai Abram’s wife bare him no children: and she had an handmaid, an Egyptian, whose name was Hagar.”

2

Maglaan ng oras sa punto ng pagbabago

Genesis 16:8: “And he said, Hagar, Sarai’s maid, whence camest thou? and whither wilt thou go? And she said, I flee from the face of my mistress Sarai.”

3

Panatilihing nakikita ang landas ng mga salita

Abram, LORD, Sarai, Hagar, maid, angel

Obserbasyon at gabay sa pagtuturo

  1. Sundan kung sino ang kumikilos, nagsasalita, naaapektuhan, at kung ano ang nagbabago.
  2. Pansinin ang inuulit na pangako, kabiguan, pagliligtas, at bunga.
  3. Huwag ipalagay na sinasang-ayunan ng tagapagsalaysay ang bawat kilos na iniulat.

Unahin ang teksto

Kung saan nagkakaiba ang mga mambabasa

Nagsisimula ang buod sa sinasabi ng sipi at sa ugnayan ng mga bahagi nito. Hindi nito ipinapalagay na nalutas na ng isang denominasyon ang lahat ng tanong. Malinaw na tinutukoy kung ang konklusyon ay nakasalalay sa tradisyon, teoryang pampanitikan, o rekonstruksiyong pangkasaysayan.

Unang inihaharap ang tekstong KJV. Nilalagyan ng malinaw na pangalan ang mga interpretasyon, at ipinapakita lamang ang mga pagkakaiba kapag nakatutulong ang mga ito upang maunawaan kung bakit hindi palaging iisa ang sagot ng mga seryosong komunidad.

Responsableng paggamit

Para ba sa bawat inaabusong tao ang utos kay Hagar na bumalik?

Isinasalaysay ng Genesis 16 ang isang tiyak na pakikipagtagpo sa isang partikular na babae at isang pangako tungkol sa kanyang anak. Hindi ito pangkalahatang utos na bumalik sa panganib ang inaabusong tao. Ipinapakita rin ng Genesis 21 na iningatan sina Hagar at Ismael sa labas ng sambahayan ni Abraham. Hindi dapat gamitin ang sipi upang pagtakpan ang malupit na trato ni Sarai o ang pagtalikod ni Abram sa pananagutan.

Genesis 16:6-13 · Genesis 21:8-21

Paglalarawan at pag-apruba

Inaaprubahan ba ng Genesis ang bawat kaayusang pampamilya na inilalarawan nito?

Hindi. Isinasalaysay ang poligamya, pagkakaroon ng kinakasama, pang-aalipin, pagtatangi, at alitan sa mana kasama ng mga bunga nito. Hindi nagiging utos ang isang gawain dahil ginawa ito ng isang ninuno. Pinakikinggan ng kumpletong pagbasa sina Leah, Hagar, Rebekah, Tamar, at Dinah, at hindi ito nag-iimbento ng pagsang-ayon o isip na hindi itinala ng tagapagsalaysay.

Genesis 1:27 · Genesis 16:6 · Genesis 24:58 · Genesis 29:31-35 · Genesis 34:1-31 · Genesis 38:26

Mga layunin sa pagkatuto

  1. Ilagay ang Genesis 16 sa loob ng Genesis 16 at ipaliwanag ang tungkulin nito sa Genesis.
  2. Ilarawan mula sa ebidensiya kung paano binubuo ng sipi ang pokus na ito: Tinawag ng Diyos si Abraham mula sa nakasanayan tungo sa buhay ng pananampalataya, tipan, kabiguan, pagliligtas, at isang ipinangakong anak na magiging pagpapala sa mga bansa..
  3. Ihiwalay ang tahasang pahayag, konklusyong suportado ng Kasulatan, at interpretasyon.
  4. Ipaliwanag kung paano ginagabayan ng uring salaysay ang responsableng pagbasa.
  5. Ihambing ang kaugnay na awit o video sa sipi at bumalik sa teksto para suriin ito.
  6. Bumuo ng personal at pampamayanang tugon na hindi lumalampas sa ebidensiya ng Kasulatan.

Paghahanda ng guro

  1. Basahin nang dalawang ulit ang Genesis 16, pati ang agad na nauuna at sumusunod dito.
  2. Balikan ang bahagi ng aklat: Genesis 16 (Genesis 16).
  3. Markahan ang nagsasalita, kilos, nauulit na salita, utos, paghahambing, pangako, at bunga.
  4. Pakinggan o panoorin muna ang kaugnay na media at itala kung saan ito nagpapaikli, nagbibigay-kahulugan, o nagsasadula.
  5. Maghanda ng paraang makakasagot ang mga kalahok nang hindi sila pinipilit magbahagi ng personal na karanasan.

Pagsuri sa ebidensiya at interpretasyon

Tahasang pahayag

Magtala ng dalawang pahayag na tuwirang sinasabi ng Genesis 16 at banggitin ang mga talata.

Suportado ng Kasulatan

Bumuo ng konklusyon mula sa ilang bahagi ng Genesis 16. Ipaliwanag ang bawat hakbang.

Matibay na hinuha

Tukuyin ang konklusyong malapit na sumusunod sa teksto kahit hindi ito nakasaad sa iisang pangungusap.

Posible o tradisyonal na pagbasa

Kung may magkakaibang responsableng pagbasa, ipakita ang kaibahan at huwag itong ituring na katiyakan.

Hangganan

Huwag gawing konklusyon sa pagtuturo ang haka-haka.

Talakayan na may gabay sa sagot

1. Ano ang tuwirang sinasabi ng Genesis 16 tungkol sa Diyos, mga tao, o kalagayan?

Ipakita ang gabay ng guro

Magsimula sa mga salita at kilos sa sipi. Humingi ng eksaktong talata bago tanggapin ang konklusyon.

2. Paano binubuo ng sipi ang pokus na ito: Tinawag ng Diyos si Abraham mula sa nakasanayan tungo sa buhay ng pananampalataya, tipan, kabiguan, pagliligtas, at isang ipinangakong anak na magiging pagpapala sa mga bansa.?

Ipakita ang gabay ng guro

Sundan ang simula, pagbabago, at kinalabasan. Huwag umasa sa isang pangungusap kung may malinaw na pagkakasunod ang yunit.

3. Anong salita, kilos, paghahambing, o tugon ang nauulit, at ano ang tungkulin nito?

Ipakita ang gabay ng guro

Maaaring ipakita ng pag-uulit ang balangkas o diin, ngunit ipaliwanag ang kahulugan nito sa konteksto.

4. Paano nakatutulong ang yunit sa bahaging Genesis 16?

Ipakita ang gabay ng guro

Ihambing ang yunit sa nauuna at sumusunod dito sa parehong aklat.

5. Anong pag-iingat ang kailangan dahil sa uring salaysay?

Ipakita ang gabay ng guro

Sundan ang tagapagsalaysay, mga pasiya, bunga nito, at ginagawa ng Diyos nang hindi ipinapalagay na sinasang-ayunan ang bawat kilos na isinalaysay.

6. Anong tapat na tugon ang hinihingi nito sa isang tao at sa pamayanan?

Ipakita ang gabay ng guro

Bumuo ng tiyak at angkop na kilos. Huwag gawing utos ang paglalarawan kung walang ebidensiya.

Responsableng pagsasabuhay

Puso at gawi

Tukuyin ang paniniwala, hangarin, o gawing itinutuwid, pinatitibay, o inililihis ng Genesis 16.

Ugnayan at pamayanan

Bumuo ng kilos na mag-iingat sa dangal, katotohanan, katarungan, habag, o katapatan sa isang tunay na ugnayan.

Pagsamba at panalangin

Sumulat ng panalangin gamit ang mga salita at alalahanin ng sipi.

Paglilingkod at patotoo

Pumili ng nakikitang tugon para sa linggong ito at ng taong makakasama sa pananagutan.

Pag-angkop para sa tagapakinig

Mga bata

Gumamit ng maikling bahagi, mapa ng mga tao at kilos, at isang tiyak na tugon. Ipaliwanag muna ang mahihirap na salita.

Kabataan

Ipatukoy ang presyon, katapatan, kapangyarihan, at bunga. Payagang sumagot sa sulat nang hindi kailangang magbahagi sa lahat.

Matatanda

Magdagdag ng kontekstong pampanitikan at pangkasaysayan, ihambing ang responsableng pagbasa, at humingi ng ebidensiya sa bawat pahayag.

Iba-ibang edad

Pagpartnerin ang magkaibang edad, unahin ang obserbasyon bago interpretasyon, at magwakas sa sama-samang panalangin.

Online o sa tahanan

Ipadala nang maaga ang sipi, gamitin ang media bilang paghinto para magmasid, at tipunin ang sagot sa iisang dokumento.

Kumpletong 75-minutong daloy ng pagtuturo

Maaaring alisin ng grupong kulang sa oras ang pinalawak na talakayan, ngunit panatilihin ang pagbasa ng Kasulatan, pagsuri ng ebidensiya, at pangwakas na tugon.

5 min

Panimula

Ipakilala ang aklat, Genesis 16, uri, at pangunahing tanong. Ipaliwanag na susuriin sa teksto ang bawat konklusyon.

15 min

Buong pagbasa

Basahin nang malakas o tahimik ang yunit. Markahan ang nagsasalita, pag-uulit, utos, paghahambing, at pagbabago.

15 min

Pagbasa bawat bahagi

Sundan ang ginabayang mga bahagi. Ibuod ang bawat isa sa isang pangungusap at itala ang talatang sumusuporta rito.

10 min

Awit o video

Gumamit ng kaugnay na media. Ihambing ang diin at hindi nito isinama sa sipi.

15 min

Talakayang may ebidensiya

Gamitin ang mga tanong at humingi ng talata para sa bawat mahalagang sagot.

10 min

Pagsasabuhay

Bumuo ng personal at pampamayanang tugon. Iwasan ang pangako o utos na hindi itinatakda ng teksto.

5 min

Buod at panalangin

Kumpletuhin ng bawat isa ang isang pangungusap tungkol sa sipi. Manalangin gamit ang mga salita at alalahanin nito.

Pag-aaral gamit ang awit at video

Gamitin ang media pagkatapos basahin ang sipi. Maaaring magbigay-kahulugan, magpaikli, o magsadula ang awit o video, kaya ihambing ito sa Kasulatan.

  1. Bago: basahin ang eksaktong sipi at tukuyin ang pangunahing galaw nito.
  2. Habang ginagamit: pansinin kung aling mga salita, tao, pangyayari, o damdamin ang binibigyang-diin.
  3. Pagkatapos: tukuyin kung ano ang nilinaw, ano ang hindi isinama, at ano ang dapat suriin sa teksto.