Ang bahaging hindi mabilang ng inggit

Ang pamagat, isang awit ni Asaph, ang nagbubukas kapwa sa ikatlong aklat ng Mga Awit at sa sunod-sunod na labing-isang awit sa kaniyang pangalan, 73 hanggang 83. Si Asaph ay isa sa mga mang-aawit na Levita na inilagay ni David sa tugtugin, siya ang “may mga simbalo, na tumutunog ng malakas” (1 Mga Cronica 16:5). Bar levav ang malinis na puso, ang “dalisay na puso” ng Mga Awit 24:4.

Literal na ‘halos lumihis’ ang mga paang “halos nahiwalay,” at ang pandiwa ng pagkadulas ay pandiwa ng pagbubuhos, mga hakbang na umaagos palayo na parang natapong tubig. Ke'ayin ang “kamunti,” ‘parang wala’: ang pagitan ng pagtayo at pagbagsak ay halos wala.

Holelim ang mga “hambog,” mula sa halal, ang ugat na pinagmulan din ng aleluya: papuring ibinaling sa sarili. Shalom ang “kaginhawahan,” ang kapayapaan at kabuuang ipinangako sa Mga Awit 72:3 sa bayan ng matuwid na hari; dito, nasa masama ito, at iyon ang nakagagalit.

Chartsubbot ang “mga tali,” mga gapos o hapdi, ang salitang ginamit ng Isaias 58:6 sa “mga tali ng kasamaan.” Iba ang paghahati ng maraming iskolar sa mga titik na Hebreo, lamo tam sa halip na lemotam, kaya't binabasa nilang ‘wala silang hapdi; buo at mataba ang kanilang katawan’, na bagay sa kasunod na talata. Ulam ang “kalakasan,” dito lamang lumilitaw, malamang ang tiyan.

Ang unang “ibang mga tao” ay enosh, ang tao sa kaniyang karupukan, at ang ikalawa ay adam, ang sangkatauhan: tila nakatayo ang masama sa labas ng karaniwang kapalaran ng dalawa. Naga ang “nangasasalot,” mahampas, ang pandiwa ng pagkadapuan ng sakit, na ginamit sa lingkod na “hinampas, sinaktan ng Dios” sa Isaias 53:4.

Iisang pandiwang Hebreo na hinango sa salita para sa kuwintas, anaq, ang nasa likod ng “gaya ng kuwintas sa kanilang leeg”: kinukuwintasan sila ng kapalaluan. Isinasabit ng Mga Kawikaan 1:9 ang turo ng ama sa leeg ng anak bilang “mga kuwintas sa ligid ng iyong leeg”; dito, kayabangan ang alahas, at karahasan ang balabal sa ibabaw nito.

Mga mukhang napakataba kaya't lumuluwa ang mga mata; ‘lumalabas ang kanilang kasamaan na parang mula sa katabaan’ naman ang nasa Griego, na iba ang basa sa isang titik. Literal na ‘umaapaw ang mga guni-guni ng kanilang puso’ ang ikalawang hati, maskiyyot, ang salita para sa inukit na larawan sa Levitico 26:1, kaya't lumalampas ang kanilang mga hilig sa bawat pampang.

Yamiqu ang “manganunuya,” pandiwang dito lamang lumilitaw sa Biblia Hebreo, at pag-uyam ang nasa likod nito, hindi lamang kabulukan ng loob. Mimmarom ang “may kataasan,” literal na ‘mula sa itaas’, ang dakong pinagsasalitaan ng Diyos: nagsasalita sila sa daigdig na parang nakaupo sa upuan ng langit.

Ang “inilagay ang kanilang bibig sa mga langit” ay tapat sa Hebreo: nakatayo roon ang kanilang mga bibig, na parang umupo sila sa lugar ng Diyos. Ang “lumalakad” ay anyong pabalik ng pandiwa, magpagala-gala o maglakad nang mayabang ayon sa gusto, ang anyong ginamit sa Diyos na “lumalakad sa halamanan” sa Genesis 3:8 at kay Satanas na nasa “pagpaparoo't parito sa lupa” sa Job 1:7.

Matsah ang pandiwa, pigain, ang ginamit nang “piniga ang hamog sa balat” ni Gedeon, “isang tasang malaki ng tubig” (Mga Hukom 6:38). Hindi malinaw kung kaninong bayan ang “ibinabalik dito,” at magkaiba rito ang nakasulat at ang binabasang tekstong Hebreo; sa isang karaniwang pagbasa, bumabaling ang karaniwang tao sa masagana at nilalagok ang kanilang mga salita.

Elyon ang “Kataastaasan,” ang titulong ginamit ni Melquisedec sa “Kataastaasang Dios, na may-ari ng langit at ng lupa” (Genesis 14:19). Hindi pagtanggi sa Diyos ang tanong kundi pagdududa kung napapansin niya, at halos ganito rin ang pananalita ng Job 22:13: “Anong nalalaman ng Dios? Makahahatol ba siya sa salisalimuot na kadiliman?”

Shalve olam ang “laging tiwasay,” literal na ‘panatag magpakailan man’, isang palagiang kawalang-ingat, at tapat dito ang Ang Dating Biblia. Chayil ang “mga kayamanan,” lakas o yaman, ang salitang binabalaan ni Moises sa Deuteronomio 8:17, “Ang aking kapangyarihan at ang lakas ng aking kamay ang siyang nagbigay sa akin ng kayamanang ito.”

Halos salita sa salita, inuulit ng “hinugasan ko ang aking mga kamay” ang Mga Awit 26:6. Ito ang kilos ng matatanda ng bayan sa ibabaw ng pagpatay na walang nakaaalam kung sino ang gumawa, naghuhugas ng kamay at nagsasabing “Ang aming kamay ay hindi nagbubo ng dugong ito” (Deuteronomio 21:6–7). Riq ang “walang kabuluhan,” hungkag, para sa wala.

Muling lumilitaw ang pandiwa ng talatang 5 sa “nasalot”: hindi hinahampas ang masama gaya ng iba, ngunit hinahampas ang nagsasalita buong araw. Literal na ‘sa mga umaga’ ang “tuwing umaga,” ang oras ng paglilitis ng hari, gaya ng “Maglapat ka ng kahatulan sa umaga” (Jeremias 21:12), na para bang may bagong hatol sa kaniya araw-araw.

Bagad ang pandiwa sa likod ng “gagawang may karayaan,” magtaksil o maglilo, ang salitang ginamit ng Malakias 2:14 sa kataksilan sa “asawa ng iyong kabataan.” Ang “magsasalita ng ganito” ay pagsasalita gaya ng masama sa talatang 11; nakahanda na ang mga salita sa kaniyang bibig, at pinigil niya ang mga ito.

Amal ang salita sa likod ng “napakahirap,” pagpapagal, ang salitang ginamit sa talatang 5 sa “kabagabagan” na nilalampasan ng masama: ang pagsisikap na umunawa ay naging sarili niyang kabagabagan. Chashav ang “isipin,” magtuos o magkuwenta, gaya ng pagtutuos ng mga talaan, at hindi nagtutugma ang kuwenta.

Maramihan sa Hebreo ang “santuario,” miqdeshe El, ang mga banal na dako ng Diyos, marahil ang mga looban ng templo, marahil ang mga banal na bagay mismo. Acharit ang “huling wakas,” ang darating pagkatapos, ang salita ng Deuteronomio 32:29: “Kung nababatid nila ang kanilang wakas!”

Chalaqot ang “mga madulas na dako,” mga bagay na makinis, ang salita ring ginamit sa pambobola sa Mga Awit 12:2, “mapanuyang labi”: kasindulas ng kanilang pananalita ang lupang tinatayuan ng masama. Mashu'ot ang “kapahamakan,” mga guho, salitang dito lamang at sa 74:3 lumilitaw.

Ekh ang “Kung paanong,” ang padamdam ng panaghoy sa libing, maikling anyo ng sigaw na nagbubukas sa Aklat ng Mga Panaghoy: “Ano't nakaupong magisa ang bayan.” Ballahot ang “mga kakilabutan,” ang salita ng Job 18:14, kung saan dinadala ang masama “sa hari ng mga kakilabutan.”

Tselem ang “larawan,” ang salita ng Genesis 1:27, ang tao na nilikha ayon sa larawan ng Diyos; dito, pinangangalanan nito ang isang anino, ang anyo sa panaginip na naglalaho sa paggising. Maaari ring basahin ang “pag gumising ka” bilang ‘sa lungsod’, at ganito ang unawa ng ilan: hinahamak ng Diyos ang kanilang larawan sa mismong lungsod na pinagyabangan nila.

Anyo ng chamets ang pandiwa ng pamamanglaw, umasim o lumebadura: nangasim ang kaniyang puso. Sa likod ng “kalooban” ay ang mga bato, na itinuturing ng Hebreo na upuan ng pinakamalalalim na damdamin, at ang pagkasakit ay matalas na saksak; sinasabi ng Jeremias 12:2 na ang Diyos ay “malapit sa kanilang bibig, at malayo sa kanilang mga puso.”

Behemot ang “hayop,” maramihang ginamit bilang masidhi, ‘isang lubhang hayop’, ang anyo ring ibinibigay ng Aklat ni Job sa malaking hayop sa Job 40:15, behemoth. Literal na ‘hindi ko nalalaman’ ang “musmos,” ang sagot sa sarili niyang pagtatangka sa talatang 16, “kung paanong aking malalaman ito.”

‘At ako’ lamang, va'ani, ang Hebreo ng “Gayon ma'y,” ang panghalip ding nagbukas sa talatang 2, “Nguni't tungkol sa akin”: ang halos nahulog ay kasama pa rin ng Diyos. Ganitong pagkakahawak ang ginagamit ng Isaias 41:13 sa pangako ng Diyos sa Israel: “akong Panginoon mong Dios, ay hahawak ng iyong kanang kamay.”

Laqach ang “tatanggapin,” kumuha, ang pandiwang ginamit nang “kinuha ng Dios” si Enoc (Genesis 5:24), nang ihihiwalay ng Panginoon si Elias (2 Mga Hari 2:3), at sa Mga Awit 49:15, “sapagka't tatanggapin niya ako.” Etsah ang “payo,” ang payong ibinibigay ng tagapayo ng hari, na ibinibigay ngayon sa iisang tao para sa buong daan.

Mas biglaan ang Hebreo: ‘Sino ang para sa akin sa langit? At kasama mo ay wala akong ninanasa sa lupa.’ Chafets ang “ninanasa,” malugod sa isang bagay, kaya't tungkol sa kaluguran ang linya at hindi sa pangangailangan. Ang langit at lupa nang magkasama ay paraang Hebreo ng pagsasabing lahat, gaya ng Genesis 1:1.

Literal na ‘bato ng aking puso’ ang “kalakasan ng aking puso,” tsur. Cheleq ang “bahagi,” isang parte ng lupain; walang tinanggap ang mga Levita, sapagka't sinabi ng Diyos kay Aaron, “ako ang iyong bahagi at ang iyong mana” (Mga Bilang 18:20), at Levita si Asaph, na ang pangalan ay nasa pamagat ng awit.

Zanah ang pandiwa sa likod ng “nangakikiapid,” ang salita para sa pagpapatutot, na ginagamit ng kautusan at ng mga propeta sa pagsamba ng Israel sa ibang mga dios (Exodo 34:15–16), gaya ng lupaing “gumagawa ng malaking pagpapatutot, na humihiwalay sa Panginoon” sa Oseas 1:2. Tsamat ang “ibinuwal,” wakasan o patahimikin.

Salita sa salita, ang unang linya ay ‘sa ganang akin, ang pagkalapit sa Diyos ay mabuti sa akin’, qirvat, mula sa qarav, ang pandiwa ng paglapit sa dambana na may handog. Idinaragdag ng saling Griego sa dulo ang ‘sa mga pintuang-daan ng anak na babae ng Sion’, mga salitang hiniram sa Mga Awit 9:14.