Nagiging katibayan ng awa ang kapirasong damit

Bumalik si Saul “mula sa paghabol sa mga Filisteo” tungo sa paghabol kay David. Ang salitang “sa likod” ang nagdadala sa kabanata: hinahabol ni Saul si David, sumisigaw si David sa likod ni Saul (talatang 8), at itinatanong ni David kung sino ang hinahabol ng hari (talatang 14). Maikling pagkaantala lamang ang nabili ng kagipitan sa mga Filisteo sa 23:27.

Ang tatlong libong piling lalake ay ang laki ng unang palagiang hukbo ni Saul (13:2), ngayon ay itinapat sa iisang pangkat na anim na raan. Ang “mga bundok ng maiilap na kambing” ay tumutukoy sa ibex, na nakikita pa sa mga bangin sa itaas ng En-gaddi; ang salitang Hebreo ay ya’el, ang pangalang Jael.

Nagtatayo ang mga pastor ng batong kulungan sa bunganga ng yungib, kaya likas na silungan ang yungib sa tabi ng mga kulungan ng kawan. Ang “pinakaloob na bahagi ng yungib” ay ang pinakamalalim na sulok nito, ang salitang ginamit sa pinakaloob ng sasakyang dagat kung saan bumaba si Jonas upang matulog (Jonas 1:5). Anim na raang lalake ang tahimik na nakaupo sa dilim.

Ang “na lihim” ay ballat, tahimik, ang salita ng mga kortesanong sinugo upang bumulong kay David sa 18:22. Dala ng laylayan ng damit ang pagkakakilanlan ng tao; binabanggit ng mga sulat mula sa sinaunang Mari ang laylayang ipinadala bilang kapalit ng may-ari nito. Ang pagputol dito ay pagkuha ng isang bagay kay Saul nang hindi hinihipo si Saul.

Ang “nagdamdam ang puso ni David” ay kaparehong pananalitang ginamit nang tamaan ng budhi si David pagkatapos bilangin ang bayan (2 Samuel 24:10). Dumating ang kirot “pagkatapos”, nang nasa kamay na niya ang tela. Kahit ang gawang walang dugong ito ay parang dagok laban sa hari para sa kaniya.

Nagsisimula at nagtatapos ang talata sa “pinahiran ng langis ng Panginoon”, na para bang kailangan itong sabihin ni David nang dalawang ulit upang mapigilan ang sarili. Kikilos siya sa parehong prinsipyo kapag ipinapatay niya ang Amalecitang nag-angking pumatay kay Saul, nang itanong niya kung bakit hindi ito natakot na iunat ang kamay laban sa pinahiran ng Panginoon (2 Samuel 1:14).

Ang “pinigilan” ay salin ng shissa’, punitin, ang pandiwang ginamit sa paglaslas ni Samson sa leon na parang batang kambing (Mga Hukom 14:6). Nilalaslas ni David ng mga salita ang sarili niyang mga tauhan. Si Saul, walang kamalay-malay, ay lumabas sa yungib at nagpatuloy sa daan.

Maliit ngunit makahulugang kilos ang paglingon ni Saul: lumingon ang mangangaso at natagpuan ang hinahabol sa kaniyang likod. Iniyukod ni David ang mukha sa lupa, ang ganap na pagyukod na nauukol sa hari, ang tindig ng babaing taga Tecoa sa harap mismo ni David (2 Samuel 14:4).

Isinisisi ni David sa usapan sa palibot ng hari, hindi sa hari mismo: “mga salita ng mga tao”. Binabanggit ng pamagat ng Mga Awit 7 ang mga salita ni Cus na Benjamita, na maaaring nag-iingat sa pangalan ng isa sa mga naninira sa korte ni Saul.

Sa Hebreo, ang mata ang paksa ng pagpapatawad, literal na “naawa ito sa iyo”, gaya ng pormula ng Deuteronomio na huwag maawa ang iyong mata (Deuteronomio 7:16). Ang “sinabi sa akin ng iba” ay literal na “may nagsabi”; hindi pinangangalanan ni David ang mga lalaking nag-udyok ng pagpatay.

Biyanan ni David si Saul, at ang “ama ko” ay kapuwa paggalang at pag-angkin. Ang “pinag-uusig” ay tsodeh, mag-abang nang may balak, ang pandiwang ginamit ng Exodo 21:13 upang ibukod ang pagpatay na sinadya sa di-sinasadya. Sinasabi ni David na nasa panig ng hari ang lahat ng pagbabalak.

Ang “Hatulan tayo ng Panginoon” ay mga salitang ibinato ni Sara kay Abraham tungkol kay Agar (Genesis 16:5). Ang “ipanghiganti” ay naqam, ang salita para sa paghihiganti, na pinangangalanan ni David at saka ipinauubaya sa Dios. Uulitin nang salita sa salita ang huling sugnay sa susunod na talata.

Ito ang tanging kasabihan sa aklat na ipinakilala bilang matandang kawikaan. Payak ang lohika nito: mula sa masasamang tao ang masasamang gawa, kaya kung masama si David, patay na sana si Saul. Inuulit mula sa talatang 12 ang “ikaw ay hindi ko pagbubuhatan ng kamay”.

Ang “patay na aso” ay pananalita ng lubos na pagpapakababa; ginamit ito ni Mephiboseth sa sarili sa harap ni David (2 Samuel 9:8). Ang iisang kuto ang pinakamaliit na bagay na mahahabol ng tao. Babalikan ni David ang larawang ito sa huli nilang pagkikita (26:20). Minsang itinanong ni Goliath kung aso ba siya (17:43).

Isang hukuman ang talata: “hukom”, “ipagsanggalang ang aking usap” (riv, isang usapin sa hukuman), at “iligtas ako”, na dito ay pandiwa ng paghatol, ipagtanggol mula sa kamay ni Saul. Inilalabas ni David ang kaniyang kaso mula sa yungib at isinasampa sa tanging hukumang nasa itaas ng hari.

Ang “Ito ba ang iyong tinig?” ay nagpapaalala sa bulag na si Isaac na nagtatanong tungkol sa tinig ni Jacob (Genesis 27:22), at ang paglakas ng tinig at pag-iyak ay ang tugon ni Esau nang mawala ang pagpapala (Genesis 27:38). Sa pagkakataong ito ay tinawag siya ni Saul na “anak kong David”, ginagamit ang kaniyang pangalan sa halip na “anak ni Isai”.

Umaalingawngaw ang “Ikaw ay lalong matuwid kay sa akin” sa pag-amin ni Juda tungkol kay Tamar, na mas matuwid ito kaysa sa kaniya (Genesis 38:26). Ang “gumanti” ay gamal, magbigay ng kaukulan. Pinagtatabi ni Saul ang kaniyang asal at ang kay David at sinasabing iisang panig lamang ang timbangan.

Ang “ibigay ako” ay sagar, ikulong, ang pandiwang ginamit ni Saul sa Keila nang sabihin niyang ikinulong ng Dios si David (23:7). Inaamin niya ngayon na siya ang ikinulong sa kamay ni David. Dinudugtungan ng “sa araw na ito” ang sariling pananalita ni David sa talatang 10.

Pagtanggi ang inaasahang sagot ng tanong na parang kawikaan: walang taong makasusumpong ng kaniyang kaaway at pababayaan itong yumaong mabuti, literal na “sa mabuting daan”. Sa pagtatanong nito, inaamin ni Saul na may buong karapatan si David, ayon sa karaniwang kaugalian, na patayin siya, at tinatawag niya ang sarili na kaaway ni David habang ginagawa iyon.

Sinabi ni Jonathan kay David na alam ng kaniyang amang si Saul na magiging hari siya (23:17). Dito ay si Saul na mismo ang nagsasabi: “talastas ko”. Ang “matatatag” ay literal na “tatayo” sa kamay ni David, ang kabaligtaran ng babala ni Saul kay Jonathan na hindi matatatag ang kaharian nito habang buhay si David (20:31).

Ang “puputulin” ay karat, ang pandiwa ng pakiusap ni Jonathan sa 20:15. Ang pagpawi sa pangalan ng isang tao ay pag-iwan sa kaniya na walang inapong magdadala nito (Deuteronomio 25:6). Masusubok ang panunumpa kapag ibinigay ni David sa mga Gabaonita ang pito sa mga inapo ni Saul habang iniingatan si Mephiboseth (2 Samuel 21:7–9).

Itinala ang panunumpa nang wala ang mga salita nito: “sumumpa si David” lamang. Umuwi si Saul sa Gabaa; umakyat si David sa katibayan. Makaraan ang dalawang kabanata ay muli siyang hahabulin ni Saul sa kaparehong ilang kasama ang kaparehong tatlong libong lalake (26:2).