Isa pang kasuotan, isa pang maling salaysay

Muling pinupulot ng talata ang Genesis 37:36 sa halos kaparehong pananalita, kaya nagsasara ang bahaging tungkol kina Juda at Thamar. Ang pagkakababa kay Jose sa Egipto ay nasa anyong pasibo, kaya wala siyang sariling kilos sa pangungusap. Ang pagtawag kay Potiphar na “taga Egipto” kahit opisyal siya ni Faraon ay tila kalabisan; may nagpalagay na maaaring pahiwatig ito ng panahong may mga dayuhang nasa kapangyarihan, ngunit hinuha lamang iyon.

Walong ulit ginagamit ng Genesis 39 ang pangalang Panginoon. Sa ibang bahagi ng kasaysayan ni Jose mula kabanata 37 hanggang 50, karaniwang “Dios” ang ginagamit, maliban sa Genesis 49:18. Ang salitang tumutukoy sa pagiging mapalad ay siya ring salitang ginamit nang pagpalain ng Panginoon ang lakad ng alipin ni Abraham patungo kay Rebeca sa Genesis 24:21.

Nakita ng isang Egipcio na ang Dios ng Israel ay sumasa kaniyang alipin. Katulad nito, sinabi ni Abimelech na malinaw niyang nakita na ang Panginoon ay sumasa kay Isaac sa Genesis 26:28. Hindi ipinababatid ng Genesis kung paano mismo ipinahayag ni Potiphar sa sariling pananalita ang kaniyang napansin.

Ang “biyaya” ay chen, kaparehong salita sa Genesis 6:8 tungkol kay Noe. Ang paglilingkod dito ay mula sa sheret, personal na paglilingkod, na ginagamit din kay Josue bilang lingkod ni Moises sa Exodo 24:13. Ang pandiwang paqad para sa pag-aatas kay Jose bilang tagapamahala ay muling lilitaw sa Genesis 41:34 nang magmungkahi siyang maglagay ng mga tagapamahala sa lupain.

Halos ganito rin ang sinabi ni Laban sa Genesis 30:27 nang kilalanin niyang pinagpala siya ng Panginoon dahil kay Jacob. Kapuwa nakinabang sina Laban at Potiphar sa isang anak ni Jacob na naglilingkod sa kanilang sambahayan. Ang pagpapala ay umabot sa “bahay” at “parang,” kaya saklaw nito ang buong ari-arian ng isang Egipcio.

Ang paglalarawan kay Jose bilang may magandang anyo ay kapareho ng dobleng paglalarawang ginamit sa kaniyang inang si Raquel sa Genesis 29:17. Wala nang ibang lalaki sa Biblia na inilalarawan sa ganitong paraan. Ang tanging inasikaso ni Potiphar ay ang kaniyang pagkain, na maaaring kaugnay ng mga tuntunin sa pagkain ng mga Egipcio sa Genesis 43:32. Inunawa ni Rashi ang “tinapay” bilang maingat na pagtukoy sa asawa ni Potiphar.

Ang pariralang “pagkatapos ng mga bagay na ito” ay ginamit din sa simula ng pagsubok kay Abraham sa Genesis 22:1 at madalas na naghuhudyat ng pagsubok. Ang kilos ng asawa ni Potiphar ay literal na pag-angat ng kaniyang mga mata kay Jose. Maikli at tuwiran ang kaniyang utos sa Hebreo, shikhvah immi.

Sa tradisyong pang-awit sa sinagoga, ang salitang tumutukoy sa pagtanggi ni Jose ay nilalagyan ng shalshelet, isang mahaba at alun-along himig na apat na ulit lamang lumilitaw sa buong Torah, kasama ang pag-aatubili ni Lot sa Genesis 19:16. Ang unang katuwiran ni Jose ay nakatuon sa pagtitiwalang ibinigay sa kaniya ng kaniyang panginoon.

Ang pahayag na walang higit na dakila kay Jose sa bahay ay kahawig ng sasabihin ni Faraon sa Genesis 41:40, kung saan ang trono lamang ang magiging dahilan upang manatiling higit si Faraon. Sa pakikipag-usap sa isang Egipcia, “Dios,” Elohim, ang sinabi ni Jose, hindi Panginoon. Tinawag niyang hindi lamang pagtataksil kay Potiphar ang gagawin, kundi kasalanan laban sa Dios.

Halos kapareho ang pananalita sa Esther 3:4 tungkol kay Mardocheo, na araw-araw kinakausap ngunit hindi nakikinig sa kanila. May ilang ganitong pagkakatulad sa mga salitang ginagamit sa mga kabanata tungkol kay Jose at sa aklat na Esther, na kapuwa naglalahad ng isang Hebreong nasa loob ng banyagang hukuman.

Ang pariralang isinaling “nang panahong ito” ay literal na “sa araw na ito.” Iniulat ni Rashi ang isang tradisyon na araw iyon ng pagdiriwang kaya lumabas ang sambahayan. Nagtala rin ang Talmud sa Sotah 36b ng midrash na pumasok si Jose na may balak sumuko ngunit nakita ang mukha ng kaniyang ama. Hindi iyan sinasabi ng Genesis; sinasabi lamang na pumasok siya upang gawin ang kaniyang gawain.

Ang salitang Hebreo para sa suot dito ay beged, hindi ketonet na ginamit para sa kasuutan sa Genesis 37. Ang beged ay kahawig ng tunog ng bagad, “magtaksil,” at napansin ng ilang tagapagpaliwanag ang larong-salita. Tumakas si Jose palabas ng bahay, kung saan maaari siyang makita ng sinumang nasa labas.

Inuulit ng talata ang katatapos na pangyayari mula sa panig ng babae, sa sandaling nakita niyang naiwan ang suot ni Jose sa kaniyang kamay. Ang paghinto ng salaysay dito ang sandali ng kaniyang pagpapasiya. Ang pagtakas ni Jose “sa labas” ay mahalaga dahil maaari siyang makita sa lantad na lugar, bagay na nagbigay ng puwang sa bersiyong kaniyang bubuuin.

Ang ivri, “Hebreo,” ay katawagang ginagamit ng mga tagalabas sa bayan ni Abraham at unang lumitaw tungkol kay Abram sa Genesis 14:13. Ang pandiwang letsachek, na isinaling pagtuya, ay mula sa ugat ng pangalan ni Isaac. Ginamit ito sa ginawa ni Ismael sa Genesis 21:9 at sa pakikipaglaro ni Isaac kay Rebeca sa Genesis 26:8, kaya maaari itong magkaroon ng pahiwatig na seksuwal.

Binaligtad ng babae ang pagkakasunod ng mga pangyayari. Sa aktuwal na salaysay, iniwan muna ni Jose ang suot at saka siya sumigaw; sa kaniyang bersiyon, iniwan ni Jose ang suot nang marinig ang sigaw. Sinabi rin niyang ang suot ay naiwan “sa aking siping,” hindi na nasa kaniyang kamay gaya ng talata 12, sapagkat ang pagbanggit sa kamay ay magpapaalala na siya ang humawak dito.

Ang salitang etslah, “sa kaniyang siping,” ay siya ring salitang ginamit sa talata 10 nang tumanggi si Jose na humiga sa siping ng babae. Ngayon, ang kasuutan ang nakahimlay sa tabi niya kung saan tumanggi si Jose. Nanatili iyon doon hanggang makauwi ang panginoon ni Jose, at ang Hebreo ay tumutukoy kay Potiphar bilang panginoon ni Jose, hindi ng babae.

Ang pariralang “ayon sa mga salitang ito” ay nagpapakitang inulit niya ang parehong paratang ngunit inayos para sa bagong tagapakinig. Sa mga alipin, si Jose ay simpleng “isang Hebreo”; sa asawa niya, naging “aliping Hebreo” siya, na binibigyang-diin ang kaniyang pagkaalipin at ang katotohanang si Potiphar mismo ang nagdala sa kaniya sa bahay.

Nagtatapos ang kaniyang paratang sa kasuutan, ang tanging pisikal na bagay na maipakikita niya. Walang paglilitis na sumunod sa salaysay. Hindi tinanong si Jose upang marinig ang kaniyang panig, at wala na siyang sinabing anuman hanggang matapos ang kabanata.

Ang Hebreong idyoma sa pagliyab ng galit ay literal na nagsasabing “nasunog ang ilong,” isang karaniwang larawan ng matinding poot. Tinapos ng asawa ni Potiphar ang paratang sa pagtawag kay Jose na “iyong alipin,” kaya ginawa niyang paglabag din sa awtoridad ni Potiphar ang ibinibintang, sapagkat iyon ang aliping pinagkatiwalaan niya ng lahat.

Ang bilangguan ay tinatawag na beit hassohar, na maaaring mangahulugang “bilugang bahay,” at ang katawagang ito ay matatagpuan lamang sa mga kabanata tungkol kay Jose. Inaalala ng Mga Awit 105:18 ang kaniyang pagkabilanggo bilang mabagsik, na may pagkakasakit ng mga paa sa pangaw at pagkakalagay sa bakal. Para sa aliping inakusahan laban sa asawa ng kaniyang panginoon, tila magaan ang bilangguan kaysa kamatayan, ngunit walang ibinigay na dahilan ang Genesis.

Ang “awa” ay chesed, matatag at tapat na kagandahang-loob na maaaring maglarawan ng katapatan sa tipan. Dito unang ginamit ang salitang ito tungkol sa pakikitungo ng Dios kay Jose. Ang “biyaya” naman ay chen, kaparehong biyayang binanggit sa talata 4, ngunit ngayon ay natagpuan ni Jose sa paningin ng katiwala sa bilangguan.

Mas mariin ang Hebreo kaysa sa simpleng pagsasabing si Jose ang namamahala: anumang ginagawa sa bilangguan, siya ang siyang gumagawa nito. Sa gayon, isang bilanggo ang nagpapatakbo sa gawain ng bilangguan. Inilalagay siya ng posisyong ito sa lugar kung saan makikilala niya ang sariling mga opisyal ni Faraon sa susunod na kabanata.

Hindi na tinitingnan ng katiwala ang anumang nasa pangangalaga ni Jose, tulad ng hindi na inaalam ni Potiphar ang anumang bagay maliban sa kaniyang pagkain sa talata 6. Nagtatapos ang kabanata sa Panginoong nagpapala sa ginagawa ni Jose. Pagkatapos nito, hindi na muling lilitaw ang pangalang Panginoon sa mga kabanata tungkol kay Jose hanggang sa pagpapala ni Jacob kay Dan sa Genesis 49:18.