Tipan para sa lupa at suliranin sa tolda

Malapit na inuulit ng pagpapalang ito ang Genesis 1:28, ngunit dalawang bahagi ang wala: walang utos dito na supilin ang lupa at walang pahayag tungkol sa pamamahala sa mga nilalang. Sa susunod na talata, takot at sindak ang inilalagay sa ugnayan ng tao at hayop kung saan dating binigyang-diin ang pamamahala. Nanatili naman ang utos na magpalaanakin, magpakarami, at punuin ang lupa.

Ang salitang chat para sa sindak ay ginagamit din sa Deuteronomio 11:25 para sa takot na idudulot ng Israel sa mga bansang kahaharapin nito. Ang mga hayop na ibinibigay sa kamay ng tao ay gumagamit ng pananalitang karaniwang matatagpuan sa digmaan kapag ang isang kalaban ay ipinagkakaloob sa kamay ng iba. Kasama rito maging ang mga isda, na hindi kailanman pumasok sa sasakyan.

Ang bawat gumagalaw na may buhay ay ibinibigay ngayon bilang pagkain nang walang binanggit na hangganan sa pagitan ng malinis at hindi malinis. Gayunman, maliwanag sa Genesis 7:2 na alam na ni Noe ang pagkakaibang iyon. Ang mga partikular na batas tungkol sa pagkain sa Levitico 11 ay darating nang mas huli at ibibigay sa Israel, hindi bilang bahagi ng pangkalahatang pahintulot na ito sa mga inapo ni Noe.

Ang buhay ay nefesh, at iniuugnay ito ng talata sa dugo. Ang parehong ugnayan ay muling lilitaw sa Levitico 17:11. Sa Talmud, Sanhedrin 59a, kabilang sa mga batas na itinuturing na para sa lahat ng inapo ni Noe ang pagbabawal sa pagkain ng laman na kinuha mula sa hayop habang buhay pa ito. Sa Mga Gawa 15:20, hinihiling pa rin sa mga mananampalatayang Gentil na umiwas sa dugo.

Ang hihingan ng sulit ay mula sa darash, pandiwang nangangahulugang hanapin, siyasatin, o hingin bilang pananagutan. Ginagamit din ito sa Mga Awit 9:12 tungkol sa paghahanap ng Dios ng pananagutan sa dugong nabubo. Maging ang hayop na pumatay ng tao ay mananagot, gaya ng bakang nanunuwag sa Exodo 21:28. Ang pagbanggit sa kapatid ng tao ay malinaw ding nagpapabalik sa pangyayari kina Cain at Abel.

Anim na salita lamang sa Hebreo ang bumubuo sa pangunahing pahayag, at halos nagsasalamin ang dalawang kalahati: pagbububo, dugo, tao; pagkatapos tao, dugo, pagbububo. Ang dam, dugo, ay matatagpuan sa loob ng salitang adam, tao. Ang pariralang nasa likod ng sa pamamagitan ng tao ay maaari ring unawaing para sa taong iyon, na may diwang kapalit niya. Parehong pagbasa ang makikita sa mga Judiong tagapagpaliwanag.

Nagsisimula ang Hebreo sa mariing pananalitang may diwang at kayo, na inilalagay ang utos na magparami laban sa larawan ng pumapatay sa naunang talata. Pinagtapat ng Talmud sa Yevamot 63b ang dalawang talata upang mangatuwirang ang sadyang pagtangging magpalaki ng mga anak ay maihahambing sa pagbububo ng dugo. Sa kanilang pangangatwiran, ang isa ay kumikitil ng buhay at ang isa ay tumatangging paramihin ito.

Hanggang sa puntong ito, ang mga salita ng Dios tungkol sa baha at sasakyan ay nakatuon kay Noe. Dito sa unang pagkakataon ay tahasang kasama niyang kinakausap ang kaniyang mga anak. Mahalaga ito dahil ang tipang sumusunod ay hindi ipinahahayag sa isang tao lamang. Ang apat na lalaking nakalabas sa sasakyan ay magkasamang tumatanggap ng pahayag tungkol sa tipan at sa mga susunod nilang salinlahi.

Ang mariing panghalip sa Hebreo ay inuulit, may diwang Ako, narito, Ako, gaya ng dobleng pagdidiin sa Genesis 6:17 nang ipahayag ng Dios ang pagdadala ng baha. Ang mismong Dios na nagdala ng tubig ang ngayo'y nagtatatag ng tipan. Tinutupad din nito ang pangako sa Genesis 6:18, gamit ang kaparehong pandiwa para sa pagtatatag ng tipan na naunang ipinangako kay Noe.

Ang pananalitang mula sa lahat ng lumunsad sa sasakyan hanggang sa bawat ganid sa lupa ay maaaring basahing nagtatakda ng malawak na saklaw mula sa mga pasahero ng sasakyan hanggang sa lahat ng mababangis na hayop. Inunawa ito ni Rashi na maaaring sumaklaw maging sa mga hayop na hindi nakasakay. Ang mismong talaan ay bumabanggit ng mga ibon, maamong hayop at ganid, ngunit hindi tahasang binabanggit ang mga umuusad.

Ang karaniwang pandiwang Hebreo para sa paggawa ng tipan ay karat, literal na pumutol. Dito ay ibang pandiwa ang ginagamit sa pagtatatag ng tipan, samantalang ang karat ang lumilitaw sa pangakong hindi na muling lilipulin ang lahat ng laman sa pamamagitan ng baha. Kaya ang salitang karaniwang kaugnay sa pagsasagawa ng tipan ay ginamit naman upang ilarawan ang bagay na ipinangakong hindi na muling gagawin.

Ang tanda ay ot. Tatlong tipan sa Kasulatan ang binibigyan ng tandang tinatawag sa salitang ito: ang bahaghari rito, ang pagtutuli sa Genesis 17:11, at ang sabbath sa Exodo 31:13. Naiiba ang tandang ito dahil walang hinihinging ritwal o gawa mula sa mga taong saklaw nito. Ang tipan ay ipinahayag para sa mga tao at sa bawat may buhay sa buong panahon ng kanilang mga salinlahi.

Walang hiwalay na salitang Hebreo na nakalaan lamang para sa bahaghari. Ang qeshet ay karaniwang pana ng digmaan, kaparehong salitang ginagamit sa sandatang ipinakuha kay Esau sa Genesis 27:3. Napansin ni Nachmanides na ang pana sa alapaap ay walang tali at ang kurba nito ay nakaharap palayo sa lupa. Sa gayong larawan, para itong sandatang ibinaba at hindi nakatutok kaninuman.

Ang pandiwa para sa paglalagay ng ulap ay kakaiba, sapagkat hinango mismo sa pangngalan para sa ulap at literal na may diwang kapag aking ulapan ng ulap. Dito lamang ito lumilitaw. Pagkatapos ng isang bahang sumaklaw sa lupa, ang pagtitipon ng makapal na ulap ay natural na magmumukhang banta. Ang tanda ng tipan ay inilalagay mismo sa bagay na maaaring magpaalaala sa dating panganib.

Eksakto ang hangganan ng pangako. Hindi na muling magiging isang baha ang tubig upang lipulin ang lahat ng laman. Nang alalahanin ng 2 Pedro 3:6–7 ang dating sanlibutang napahamak sa tubig, itinapat nito ang kasalukuyang sanlibutan na nakalaan sa apoy. Sa ganitong pagbasa, ang pangako rito ay hindi tungkol sa kawalan ng anumang darating na paghatol, kundi tungkol sa hindi na paggamit muli ng ganitong baha upang lipulin ang lahat ng laman.

Ang berit olam, walang hanggang tipan, ay unang lumilitaw dito. Tatawagin din sa gayong paraan ang tipan ng pagtutuli sa Genesis 17:13. Binabanggit sa Isaias 24:5 ang mga naninirahan sa lupa na lumabag sa walang hanggang tipan, at madalas itong inuunawang tumutukoy sa tipang ito. Kapansin-pansin din na habang nagsasalita ang Dios ay tinutukoy Niya ang Kaniyang sarili sa ikatlong panauhan, bilang Dios na nakikipagtipan sa bawat may buhay.

Mula talata 9 hanggang dito, pitong ulit lumilitaw ang salitang tipan, at ito ang ikapitong pagbanggit. Nagbago rin ang anyo ng kilos. Sa talata 9 ay ipinahahayag ng Dios ang Kaniyang pagtatatag, samantalang dito ang tipan ay inilalarawan bilang bagay na naitatag na. Kaya ang pangwakas na pahayag tungkol sa tanda ay nagsisilbing pagtatapos sa proseso ng tipang sinimulang ipahayag sa unang bahagi ng talumpati.

Ang tatlong anak ni Noe ay muling ipinakikilala bilang mga lalaking lumabas mula sa sasakyan, ngunit isang apo ang agad ding pinangalanan bago ilista ng Genesis 10 ang iba pang mga inapo: si Canaan. Sa balangkas ng kasaysayan ng Israel, mahalaga ang pangalang iyon sapagkat kaugnay ito sa lupaing magiging sentro ng mga sumunod na pangyayari. Kaya inihahanda na ng talata ang mambabasa para sa susunod na bahagi.

Ang pandiwang naphats ay may diwang kumalat, mangalat, o magkawatak-watak. Ginagamit din ito sa Mga Hukom 7:19 sa pagkabasag ng mga banga. Sa maikling pangungusap na ito, halos ibinubuod na ang nilalaman ng Genesis 10. Ang lahat ng mga bayang ililista roon ay iuugnay sa isa sa tatlong anak ni Noe, kaya ang pagkalat ng sangkatauhan ay ibinabalik sa iisang sambahayan.

Tinatawag ng Hebreo si Noe na ish ha'adamah, isang tao ng lupa. Ang kaniyang ama ay nagbigay sa kaniya ng pangalang may kaugnayan sa kaaliwan mula sa hirap ng lupa sa Genesis 5:29. Dito rin lumilitaw ang unang ubasan sa Kasulatan. Sa Mga Hukom 9:13, ang alak ay inilalarawang bagay na nakapagpapasaya sa Dios at tao, kaya mahalagang bahagi ito ng kasunod na tradisyon ng ubasan.

Ang pandiwang Hebreo para sa pagkakahubad ay pasarili ang anyo, kaya si Noe mismo ang naghubad sa kaniyang sarili. Anuman ang maging kilos ng iba sa mga susunod na talata, ang unang pagkakalantad ay bunga ng sariling ginawa ni Noe. Ang pandiwa ay galah, salitang magiging mahalaga sa Levitico 18 sa mga pagbabawal tungkol sa paglalantad ng kahubaran. Nangyari rin ito sa loob ng pribadong tolda.

Ang pandiwa para sa pagsasaysay ni Cham ay kaparehong pandiwang ginagamit sa Genesis 3:11 nang tanungin si Adam kung sino ang nagsabi sa kaniya tungkol sa kaniyang kahubaran. Muling nagsasama rito ang kahubaran at pagsasabi nito sa iba. Nasa loob ng tolda si Cham nang makita niya ang kaniyang ama, samantalang nasa labas ang dalawang kapatid. Sa labas niya dinala ang kaalaman tungkol sa nakita niya sa loob.

Isahan ang pandiwang kumuha sa Hebreo, na may diwang si Sem ang kumuha, kasama si Japhet. Mula rito ay nakita ni Rashi si Sem bilang unang kumilos. Ang balabal ay mayroon ding tiyak na pantukoy, na para bang isang partikular na simlah ang tinutukoy. Dalawang ulit binibigyang-diin ang pagtalikod o paglakad nang paurong, at pagkatapos ay tahasang sinasabing hindi nila nakita ang kahubaran ng kanilang ama.

Ang bunsong anak ay literal na haqqatan, ang maliit na anak. Dahil hindi naman huling inililista si Cham sa mga pangalan ng magkakapatid, iba-iba ang naging pagbasa rito. May tumutukoy sa pinakabata, may inuunawa itong mas mababa sa katayuan, at may mga rabbi na inilalapat ito kay Canaan na siyang susunod na susumpain. Sinasabi lamang ng Genesis na nalaman ni Noe ang ginawa sa kaniya, hindi kung paano niya nalaman.

Ang alipin ng mga alipin ay isang Hebreong paraan ng pagpapahayag ng pinakasukdulang antas, gaya ng mga anyong kabanal-banalan o awit ng mga awit. Kaya ang kahulugan ay ang pinakamababang kalagayan ng pagkaalipin. Kapansin-pansin ding walang pinangalanan si Noe bilang pinagmulan ng sumpa. Hindi sinasabi ng talata na ang Dios ang nagsalita nito o na ang sumpa ay tuwirang ipinahayag ng Dios.

Hindi tuwirang binasbasan ni Noe si Sem. Sa halip, pinuri niya ang Panginoon bilang Dios ni Sem. Ito ang unang pagkakataon sa Kasulatan na tinatawag ang Dios na Dios ng isang partikular na tao sa ganitong paraan. Ang anyong ito ay magiging mahalagang huwaran sa kalaunang pagkilala sa Dios bilang Dios nina Abraham, Isaac, at Jacob. Pagkatapos lamang ng pagpuring iyon binabanggit ang magiging kalagayan ni Canaan.

Ang pakapalin ay yapht sa Hebreo, isang paglalaro sa pangalang Yefet, o Japhet. Kapansin-pansin din ang dalawang pangalan para sa Dios sa magkasunod na pagpapala. Ang linya ni Sem ay iniugnay sa Panginoon, ang pangalang kaugnay ng tipan, samantalang sa pagpapalawak kay Japhet ay Dios, Elohim, ang ginagamit. Hinuha lamang kung sadyang may kahulugan ang pagkakaibang iyon, ngunit gayon ang pagkakaayos ng dalawang pagpapala.

Ang tatlong daan at limampung taon pagkatapos ng baha ay nagdadala sa buhay ni Noe, ayon sa sariling bilang ng tekstong Hebreo, hanggang taong 2006 mula kay Adam. Sa parehong pagkukuwenta, ipinanganak si Abram noong taong 1948. Kaya nabubuhay pa si Noe nang limampu't walong taong gulang na si Abram. Ang kronolohiyang ito ay bunga ng mga bilang na ibinibigay mismo ng tekstong Hebreo sa mga talaangkanan.

Isinasara ng talata ang tala tungkol kay Noe sa paraang ginamit ng Genesis 5 sa mga patriarca: ibinibigay ang kabuuang bilang ng kaniyang mga araw at pagkatapos ay itinatala ang kaniyang kamatayan. Sa siyam na raan at limampung taon, pangatlo siya sa haba ng buhay pagkatapos nina Matusalem at Jared. Pagkaraan ni Noe, walang buhay sa Kasulatan na lalapit sa ganitong haba, at ipinakikita ng Genesis 11 ang mabilis na pag-ikli ng mga taon.