Apoy sa loob, sindak sa magkabilang panig

Si Immer ang pinuno ng ikalabing anim na pangkat ng mga saserdote (1 Mga Cronica 24:14). Nag-iingat ng kaayusan sa templo ang “pangulong pinuno,” at ipinakikita ng 29:26 kung ano ang saklaw ng katungkulang iyon: ilagay “sa pangawan” ang “bawa't tao na ulol, at nagpapanggap na propeta.” Ginagawa lamang ni Pashur ang kaniyang trabaho.

Ito ang unang pagkakataong tinatawag siya ng aklat na “Jeremias na propeta,” at dumarating ang titulo sa talatang siya'y binubugbog. Pintuan ng templo sa hilagang panig ang “lalong mataas na pintuang-bayan ng Benjamin,” malamang ang itinayo ni Jotham (2 Mga Hari 15:35), at nakaharap ito sa lupain ng sariling lipi ni Jeremias.

Ang bagong pangalan, magor missaviv, ‘sindak sa palibot,’ ay pananalitang ginamit na ni Jeremias bilang sigaw ng babala sa 6:25, “kakilabutan sa bawa't dako”; bumabalik ito sa 20:10 at laban sa Egipto at Cedar sa 46:5 at 49:29. Nasa Mga Awit 31:13 din ito. Ang “nang kinabukasan” ay nangangahulugang magdamag siyang nakapangaw.

Dito unang pinangangalanan ang Babilonia sa aklat. Hanggang ngayon, ang kaaway ay “hilagaan,” isang direksiyon; mula sa talatang ito ay may hari na ito at kabisera. Panonood ang hatol kay Pashur: “mamamasdan ng iyong mga mata.”

Apat na uri ng kayamanan ang itinatala: ang naipong lakas, ang pakinabang ng paggawa, ang mahahalagang bagay, at ang kabang-yaman ng mga hari. Isang siglo bago nito, sinabi ni Isaias kay Ezechias na ang lahat ng nasa kaniyang bahay “ay dadalhin sa Babilonia: walang maiiwan” (2 Mga Hari 20:17).

Propeta rin ng kasinungalingan si Pashur, isang tinig ng “talagang kapayapaan” ng 14:13. Kahawig ng kaniyang wakas ang kay Amasias, saserdote ng Bethel, na nagtangkang patahimikin si Amos at sinabihang siya'y “mamamatay sa isang lupaing marumi” (Amos 7:17). Sumpa na sa kaniyang sarili ang mailibing sa labas ng lupain.

Pathah sa Hebreo ang “hinikayat,” ang salita para sa pagdaya sa isang dalaga sa Exodo 22:16 at para sa espiritung dumaya kay Achab upang umahon sa labanan sa 1 Mga Hari 22:20–22. Ang “ako'y nahikayat” ay ang pandiwa ring iyon sa balintiyak: sinasabi ni Jeremias na siya'y inakit at pumayag siyang maakit. Mas malumanay ang “hikayat” ng Ang Dating Biblia kaysa sa talim ng Hebreo.

Ang “Pangdadahas at paninira,” chamas at shod, ang pasanin ng bawa't talumpati, ang pares ding narinig niya sa mga lansangan ng lungsod sa 6:7, “pangdadahas at pagkagiba.” Ang sumigaw ng karahasan ay sigaw ng taong ninanakawan, gaya ng sabi ni Job, “ako'y humihiyaw dahil sa kamalian, nguni't hindi ako dinidinig” (Job 19:7).

Atsur sa Hebreo ang “nakukulong,” pinipigil, ang salitang gagamitin ng aklat sa bandang huli para kay Jeremias mismo na nakukulong sa looban ng bantayan (33:1) at hinahadlangang pumasok sa templo, “Ako'y nakukulong” (36:5). Dito ay pabaligtad ang pagkakakulong: ang salita ang nakakandado sa loob niya. Pagkahapo sa pagpipigil ang “pagod ng pagpipigil.”

Katugma ng unang kalahati ang Mga Awit 31:13, “aking narinig ang paninirang puri ng marami.” Ang “kasamasama kong kaibigan” ay literal na ‘mga tao ng aking kapayapaan,’ mga kaibigang binabati ng shalom. Ang “marahil siya'y mahihikayat” ay ang pandiwa ring pathah ng talatang 7: umaasa ang mga kaibigan na maakit siya gaya ng pagkaakit niya sa Dios. Ipinakikita ng “Kayo'y mangagsumbong” na bumubuo sila ng kaso.

Gibbor arits ang “makapangyarihan at kakilakilabot.” Arits ang salita para sa “kakilakilabot” sa 15:21, ang malulupit na taong ipinangakong ililigtas si Jeremias mula sa kanila. Ngayon ay ang Dios ang kakilakilabot, at nasa panig siya ni Jeremias. Ang mga mang-uusig ang “mangatitisod,” ang mismong pagkabagsak na inaasahan nilang makita sa kaniya.

Halos salita por salitang inuulit ng panalangin ang 11:20, na may iisang pagbabago: doon ang Dios ay “humahatol ng matuwid,” dito siya'y “tumatarok ng matuwid.” Galah sa Hebreo ang “inihayag ko,” pagtatanggal ng takip, isang usaping inilantad sa harap ng hukom nang walang itinatago.

Evyon sa Hebreo ang “mapagkailangan,” ang taong salat na walang maipantatawad, salitang ginagamit ng Mga Awit para sa mga iniligtas ng Dios, “ang dukha at ang mapagkailangan sa sumasamsam sa kaniya” (Mga Awit 35:10). Ibinibilang ni Jeremias ang kaniyang sarili sa kanila. Hugis-himno ang talata, ang tanging linya sa kabanata na maaaring awitin sa templo.

Halos ganito rin nagbubukas ang panaghoy ni Job: “Maparam nawa ang kaarawan ng kapanganakan sa akin” (Job 3:3). Isang petsa sa kalendaryo ang isinusumpa ni Jeremias, hindi isang tao, at hinihiling lamang niyang huwag itong pagpalain kailanman, humihinto bago sumpain ang Dios o ang kaniyang ina.

Hindi dumadalo ang ama sa panganganak; dinadala sa kaniya ang balita ng anak na lalake ng isang sugong umaasa ng gantimpala sa mabuting balita. Idinidiin ng “Isang lalake” ang tagapagmanang lalake. Mula sa ugat ng simchah ang “pinasaya siyang mainam,” ang kagalakang sinabi ng 16:9 na ang tinig ay patitigilin.

Ang “mga bayang giniba ng Panginoon” ay ang Sodoma at Gomorra; haphak ang pandiwa, ang pandiwa ng Genesis 19:25, “ginunaw niya ang mga bayang yaon.” Ang daing sa umaga at hiyawan sa katanghaliang tapat ay mga hudyat ng lungsod na nilulusob buong araw, isang sugong nagdala ng mabuting balita na pinaririnig lamang ng masama.

Sadyang imposible ang pangangatwiran: dumating ang sugo pagkatapos ng kapanganakan at hindi na ito mapipigilan. Ang “naging laging dakila sana” ay literal na isang bahay-batang buntis magpakailan man, walang katapusang paghihintay kung saan ang bata ay hindi naisisilang at hindi rin nawawala.

Amal at yagon ang “hirap at kapanglawan,” pagpapagal at dalamhati. Nagtatapos ang kabanata sa “kahihiyan,” boshet, ang kapalarang hiniling ni Jeremias para sa kaniyang mga mang-uusig sa talatang 11. Tumatalon ang kasunod na kabanata nang ilang taon pasulong sa paghahari ni Sedechias; ayon sa paksa, hindi ayon sa petsa, ang pagkakaayos ng aklat.