Mga nawawalang asno at nakalaang lugar sa hapag

Kahawig ng pagpapakilala kay Samuel sa 1:1 ang pagpapakilala kay Saul: isang lalake, isang lipi, at talaangkanan ng limang salinlahi. Si Cis ay gibbor chayil, “makapangyarihang lalake na may tapang”, ang pariralang ginamit kay Booz sa Ruth 2:1, isang taong may kabuhayan. Wala sa apat na ninuno ang kilala sa ibang dako, at sinusundan ng 1 Mga Cronica 8:33 ang angkan sa pamamagitan ni Ner.

Ang “bata” ay bachur, binatang nasa kasibulan ng lakas, na kahawig ng tunog ng bachar, pinili. Ang “makisig” ay tov, mabuti o magandang lalake. Mas mataas siya sa lahat mula sa balikat pataas: sa kalaunan ay magbababala si Samuel, tungkol sa kapatid ni David, na huwag tumingin sa anyo o sa taas ng tindig (16:7).

Mahalagang hayop na pantrabaho ang mga asno, pag-aari ng isang may-kayang sangbahayan. Pinasama ni Cis kay Saul ang “isa sa mga bataan”, na’ar, isang batang alalay. Kukunin ng hari ang ganitong mga bataan (8:16); dito si Saul pa ang inuutusan.

Ang Salisa at Saalim ay mga pook na hindi kilala, marahil sa kaburulan ng Ephraim. Umiikot ang talata sa isang paulit-ulit na huwaran: nagdaan, hindi nasumpungan, tatlong ulit. Dalawang salita lamang sa Hebreo ang “at wala roon”, ve’ayin, “at wala”.

Ang Suph ay pook na ipinangalan sa ninuno ni Samuel (1:1), kaya napadpad si Saul sa sariling lupain ni Samuel nang hindi niya nalalaman. Ang pag-aalala niya sa kaniyang ama ang unang sinabi niya sa Biblia, at ito ay maalalahanin.

Ang “lalaking may dangal” ay nikbad, “isang pinararangalan” o may bigat, ang ugat ng kavod muli. Alam ng bataan ang kabantugan ni Samuel sa pook; si Saul, wari, ay hindi pa nakaririnig tungkol sa pinakatanyag na tao sa Israel.

Kaugalian ang pagdadala ng kaloob kapag sumasangguni sa propeta: nagdala ang asawa ni Jeroboam ng mga tinapay at pulot kay Ahias (1 Mga Hari 14:3), at nagdala si Naaman ng pilak kay Eliseo (2 Mga Hari 5:15). Ipinapakita ng “naubos na ang tinapay” kung gaano na sila katagal naglalakad.

Ang ikaapat na bahagi ng siklo ay halos tatlong gramo ng pilak, isang munting kaloob. Ang bataan, hindi si Saul, ang may salapi at may balak. Sinasabi niyang siya mismo ang magbibigay nito.

Ipinaliliwanag ng talang nasa panaklong ang isang lumang salita, ro’eh, tagakita, isang nakakakita, para sa mambabasa ng huling panahon na magsasabing navi, propeta. Ipinapakita nitong inayos ang aklat noong hindi na ginagamit ang mas matandang katawagan.

Sa Hebreo, “mabuti ang iyong salita” ang sinasabi ni Saul. Tinatanggap ni Saul ang balak ng bataan nang walang idinadagdag. Hindi pinangalanan ang bayan; malamang ito ay Rama, ang tahanan ni Samuel, bagaman may naglalagay nito sa ibang dako ng Suph.

Ang pakikipagkita sa mga dalaga sa balon ay huwarang makikita sa Genesis at Exodo: nasumpungan ng alipin ni Abraham si Rebeca (Genesis 24), ni Jacob si Raquel (Genesis 29), ni Moises si Sefora (Exodo 2). Bawa’t isa ay sinusundan ng pag-aasawa. Dito ay humahantong ang huwaran sa isang pagpapahid ng langis.

Ang mataas na dako, bamah, ay nakataas na dambanang nasa labas, ang karaniwang dako ng pagsamba bago ang templo (1 Mga Hari 3:2). Bumubuhos ang sagot ng mga dalaga sa sunod-sunod na detalye; sinabi ng mga rabbi (Berakhot 48b) na nagpatuloy sila sa pagsasalita upang mas matagal na matitigan ang kakisigan ni Saul.

Babasbasan ni Samuel ang hain bago kumain ang sinuman, gaya ng maybahay na nagpapasalamat bago kumain. Ang “mga inanyayahan” ay mga panauhin, mga tatlumpu, ayon sa talatang 22. Eksakto ang oras ng mga dalaga: “sa oras na ito”, ngayon.

Sinasalubong sila ni Samuel, palabas patungo sa kanila. Sabay na dumating sa pintuang-bayan sina Saul at Samuel mula sa magkasalungat na direksiyon.

Ang “inihayag” ay literal na “binuksan ang tainga ni Samuel”, galah ozen, ang idyoma para sa pagbubunyag ng lihim, na ginamit nang ipaalam ni Booz sa kamag-anak sa Ruth 4:4. Dumating ang pahayag isang araw bago dumating si Saul.

Ang “pangulo” ay nagid, pinuno o itinalaga, hindi melekh, hari. Umaalingawngaw ang mga salita ng Panginoon sa Exodo 3:7–9, kung saan nakita ng Dios ang kaniyang bayan at umabot sa kaniya ang kanilang daing. Itinakda ang gawain ni Saul gaya ng gawain sa paglabas sa Egipto, ang iligtas ang Israel mula sa nang-aapi.

Ang “Narito ang lalake” ay hinneh ha’ish. Ang “magkakaroon ng kapangyarihan” ay atsar, pigilan o pamahalaan, isang di-karaniwang pandiwa para sa paghahari, ang kapangyarihang panatilihin sa kaayusan ang isang bayan.

Itinatanong ni Saul sa tagakita kung saan nakatira ang tagakita, sa pintuang-bayan pa, ang pinakahayag na lugar sa bayan. Ninanamnam ng Aklat ng 1 Samuel ang sandali at hindi ito ipinaliliwanag.

Sinasagot ni Samuel ang tanong sa maikling “Ako ang tagakita”, saka inaanyayahan siyang umahong magpauna, isang tanda ng karangalan. Ang “lahat na nasa loob mo” ay pangakong sasagutin ang mga tanong na hindi pa naitatanong ni Saul.

Tatlong araw nang nawawala ang mga asno; alam ni Samuel kung gaano katagal. Ang “buong pagnanasa sa Israel” ay maaaring “lahat ng kanais-nais sa Israel”, gaya ng Hagai 2:7, o ang bagay na ninanasa ng Israel, isang hari. Alinman dito, kay Saul ito nakapatong.

Ang Benjamin ang pinakamaliit na lipi, naubos hanggang anim na raang lalake sa Mga Hukom 20:47. Umaalingawngaw ang sagot ni Saul sa sagot ni Gedeon sa Mga Hukom 6:15, nang sabihin niyang dukha ang kaniyang angkan sa Manases at siya ang pinakamaliit sa bahay ng kaniyang ama. Kapuwa nila itinututol ang kanilang kaliitan nang tawagin.

Ang “kabahayan” ay lishkah, bulwagan o silid sa mataas na dako, ang salitang ginamit sa kalaunan sa mga silid sa mga looban ng templo. Tatlumpu ang panauhin; pitumpu ang nasa Griego. Nakaupo si Saul sa pinakapangulong dako kasama ang kaniyang bataan.

Itinabi ang bahagi noong araw bago iyon, nang anyayahan ni Samuel ang mga panauhin. Ang tagapagluto, tabbach, ay salita para sa magkakatay; sa kalaunan ay nagiging titulo ito ng kapitan ng bantay ni Nabucodonosor, literal na “puno ng mga tagapagkatay” (2 Mga Hari 25:8).

Ang hita ang bahagi ng saserdote sa Levitico 7:32, at ang “yaong nakapatong” ay maaaring ang mataba ng buntot, isang masarap na pagkain. Iningatan ito ni Samuel mula nang ipadala niya ang mga paanyaya. Kumain si Saul ng bahagi ng saserdote bilang pinararangalang panauhin, sa unahan ng tatlumpu.

Patag ang mga bubungan ng bahay, ginagamit na tirahan at tulugan sa mainit na panahon. Sinasabi ng Griego na naglatag sila ng higaan para kay Saul sa bubungan at doon siya natulog, isang ibang paghahati ng mga katinig na Hebreo.

Sa pagbubukang-liwayway tinawag ni Samuel si Saul sa bubungan, “Bangon”, isang salitang panggising. Lumabas silang magkasama, at idinidiin ng talata ang dalawa, siya at si Samuel.

Ang bataan ang naging maparaan sa buong kabanata, at ngayon ay pinauna siya upang kay Saul lamang ibigay ang salita. Ang “tumigil ka sa oras na ito” ay literal na “tumayo kang gaya ng ngayon”, huminto ka rito, ngayon din.