Nasumpungan ng mga bihag ang awa sa Samaria habang isinara ni Achaz ang templo

Walang pinangangalanang ina si Achaz, dito man o sa 2 Mga Hari 16:2. Mahirap ang mga bilang: dalawampu nang magsimulang maghari at labing-anim na taon ang paghahari, ngunit dalawampu't lima si Ezechias nang humalili (29:1), na gagawing ama si Achaz sa edad na labing-isa. Magkasamang paghahari o pagkakamali sa pagkopya sa isang bilang ang karaniwang paliwanag.

Ang “mga larawang binubo” ay masekhot, mga anyong hinulma sa metal, ang salitang ginamit sa binubong guya ni Aaron sa Exodo 32:4. Ang “mga lakad ng mga hari sa Israel” ay ang pariralang ginamit kay Joram sa 21:6, ang unang hari ng Juda na nag-angkat ng pagsamba ng hilaga.

Ang libis ng anak ni Hinnom, Ge-Hinnom, ang pinagmulan ng pangalang Gehenna, ang huling salita para sa impiyerno, dahil sa ginawa rito. Sinasabi ng 2 Mga Hari 16:3 na pinaraan niya ang kaniyang anak sa apoy; maramihan ang “mga anak” sa 2 Mga Cronica. Tahasang ipinagbawal ito ng kautusan (Levitico 18:21; Deuteronomio 18:10).

Ang “sa ilalim ng bawa't punong kahoy na sariwa” ay pananalita ng Deuteronomio 12:2, ang mga dakong pinaglingkuran ng mga bansa sa kanilang mga dios at iniutos sa Israel na wasakin. Hindi lamang nagdagdag si Achaz ng isang dambana; ginawa niyang dako ng pagsamba ang buong tanawin.

Sinasabi ng 2 Mga Hari at ng Isaias 7 na magkasamang umahon laban sa Jerusalem si Rezin ng Siria at si Peca ng Israel at hindi nila ito nasakop. Dalawang magkahiwalay na pagkatalo ang inihaharap ng 2 Mga Cronica, isa sa bawat hari, at walang sinasabi tungkol sa pagkubkob. Hindi na muling nababanggit ang mga bihag na dinala sa Damasco.

Hindi gagamitin ni Isaias ang pangalan ni Peca; tinatawag niya itong anak ni Remalias (Isaias 7:4–9), mapagmaliit na paraan ng pagtawag sa isang mang-aagaw. Ang isang daan at dalawampung libong patay “sa isang araw” ang pinakamalaking iisang kawalan ng Juda sa aklat.

Tatlong lalake ng panloob na korte ang pinatay ni Zichri. Maaaring prinsipe si Maasias na “anak ng hari” o opisyal na may ganoong titulo, yamang bata pa si Achaz. Si Azricam ang namamahala sa palasyo. Si Elcana ang “pangalawa ng hari”, mishneh, ikalawa sa ranggo, ang titulong hahawakan sa kalaunan ni Mardocheo (Esther 10:3).

Mga babae at bata ang mga bihag; namatay na ang mga mandirigma sa talatang 6. Mauubos sana ng dalawang daang libo ang buong mga distrito ng Juda. Dinala sila pahilaga sa Samaria, kasama ang samsam.

Kapangalan ni Obed ang ama ni Azarias, na sumalubong sa bumabalik na hukbo ni Asa sa 15:1–2. Madalas salubungin ng mga propeta sa 2 Mga Cronica ang hukbong pauwi: si Azarias, si Jehu na anak ni Hanani (19:2), at ngayon si Obed, ang tanging sumalubong sa hukbo ng hilaga.

Ang “pasukuin” ay kavash, supilin, ang salitang ginamit ni Jeremias para sa mga panginoong muling kumuha sa kanilang pinalayang alipin at muling ipinasakop sila (Jeremias 34:11). Ipinagbawal ng Levitico 25:46 sa mga Israelita na pagpunuan nang may kabagsikan ang kanilang mga kapatid. Ibinabalik ng tanong ni Obed ang paratang sa mga nagwagi.

Ang “pabalikin” ay ang pandiwang shuv. Maikli at praktikal ang hinihingi ni Obed: bawiin ang pagbihag. Ang “malaking pagiinit” ay haron af, ang pagliliyab ng galit, ang pinakamalakas na pariralang Hebreo para sa galit ng Dios.

Apat na pangulo ng Ephraim ang pinangangalanan, kasama ang kanilang mga ama. Isa sa kanila ay si Ezechias, kapangalan ng haring muling magbubukas ng templo sa kasunod na kabanata. Tumindig sila laban sa sarili nilang hukbo sa gilid ng lungsod.

Tatlong ulit binibigkas sa iisang talumpating ito ang salitang ashmah, sala o pagsalangsang. Itinuturing ng mga pinuno na malaki na ang sala ng sarili nilang bansa at tumatangging dagdagan pa ito. Halos sugnay sa sugnay na sumasang-ayon ang kanilang mga salita sa kay Obed.

Ang “mga lalaking may sakbat” ay haluts, ang salita para sa mga kawal na handa sa pagkilos. Isinuko ng hukbo ang mga bihag at samsam sa mga pinunong sibil at sa kapisanan, bihirang sandali sa Kasulatan na isinuko ng mga kawal ang kanilang samsam dahil sa salita ng isang propeta.

Ang “nasaysay sa pangalan” ay itinalaga para sa gawain. Tinatawag ang Jerico na “bayan ng mga puno ng palma”, gaya sa Deuteronomio 34:3. Naririnig ng maraming mambabasa sa tagpong ito ang pinagmulan ng Samaritano ni Jesus sa Lucas 10:30–35: langis, asno, ang daan patungong Jerico, at tulong mula sa hilaga.

Sinabi ni Isaias kay Achaz na huwag matakot sa dalawang hari at inalok siya ng tanda; tumanggi si Achaz na humingi (Isaias 7:4–12) at sa halip ay nagsugo sa Asiria. Hindi pangkaraniwan ang maramihang “mga hari sa Asiria”; isahan ang nasa 2 Mga Hari 16:7.

Minamarkahan ng “uli” ang pagbabalik ng isang lumang kaaway. Sinasabi ng 2 Mga Hari 16:6 na sa mga taong ito ay nawala ang Elath, ang daungang muling itinayo ni Uzzias (26:2), at nanirahan doon ang mga Idumeo hanggang sa araw na iyon. Hindi nailigtas ang mga bihag na kinuha ng Edom.

Anim na bayan ang bumagsak sa mababang lupain at sa Negeb. Lumitaw na sa aklat ang Beth-semes, Ajalon at Socho; ang Timna ay bayan kung saan nag-asawa si Samson ng isang Filistea (Mga Hukom 14:1), at ang Gimzo, ang Jimzu ngayon malapit sa Lod, ay dito lamang lumilitaw. Nabaligtad ang mga nakamit ni Uzzias sa 26:6, at nanirahan doon ang mga Filisteo.

Ang “hinubaran” ay mula sa para, pakawalan o hayaang magwala, ang pandiwa ng Exodo 32:25, kung saan hubad ang bayan dahil hinubaran sila ni Aaron sa harap ng gintong guya. Hinubaran ang Juda ng pagpipigil gayundin ng tanggulan. Tinatawag dito si Achaz na “hari sa Israel”, gaya ng pagtawag ng aklat sa Juda.

Si Tilgath-pilneser ay si Tiglat-pileser III ng Asiria, na ang mga talaan ay naglilista kay Jehoahaz ng Juda, ang buong pangalan ni Achaz, sa mga haring nagbayad sa kaniya ng buwis. Sinasabi ng 2 Mga Hari 16:9 na sinakop niya ang Damasco at pinatay si Rezin. Inaalis ng 2 Mga Cronica ang pakinabang na iyon at ang panggigipit lamang ang itinatala.

Ang “kumuha ng bahagi” ay halaq, hatiin o hubaran. Tinatawag ng 2 Mga Hari 16:8 ang bayad na shohad, suhol. Kahit ang mga bahay ng mga prinsipe ay inubos, kaya nagbayad din ang mga maharlika para sa patakaran ng hari.

Ang “sa panahon ng kaniyang kagipitan” ay kapareho sa Hebreo ng pagbabalik-loob ni Manases sa 33:12, nang siya'y nasa kapighatian at dumalangin sa Panginoon. Itinutulak ng kagipitan ang isang hari pabalik sa Dios at ang isa pa palayo. Ang “ang hari ring ito na si Achaz” ay pagturo ng aklat.

Sinasabi ng 2 Mga Hari 16:10–16 na nakakita si Achaz ng dambana sa Damasco nang makipagkita kay Tiglat-pileser doon, kinopya ito at inilagay sa looban ng templo. Lumalampas ang 2 Mga Cronica at sinasabing naghain siya sa mga dios ng Damasco. Ang “kapahamakan” ay mula sa kashal, matisod: pinatitisod siya ng mga dios.

Sinasabi ng 2 Mga Hari na ibinaba ni Achaz ang dagatdagatang tanso mula sa mga baka at pinutol ang mga panel ng mga tungtungan (2 Mga Hari 16:17), malamang upang ibayad bilang buwis. Ang 2 Mga Cronica lamang ang nagsasabing isinara niya ang mga pinto ng templo, na ipinaliliwanag ng 29:7: namatay ang mga ilawan at tumigil ang kamangyan. Sa halip, itinayo ang mga dambana “sa bawa't sulok ng Jerusalem”.

Ang “minungkahi sa galit” ay kaas, ang bokabularyo ng Deuteronomio 32:16 at 21, kung saan minumungkahi ng Israel ang Dios sa ibang mga dios. Nagtayo ng mga mataas na dako sa bawat bayan, ang mismong kabaligtaran ng mga repormang ginawa nina Asa at Josaphat.

Naingatan ang iba pang tala tungkol kay Achaz sa 2 Mga Hari 16 at Isaias 7: ang dambana mula sa Damasco, ang pakikipagkita kay Isaias sa padaluyan ng tubig ng tangke sa itaas, at ang orasang araw na tinawag na kay Achaz, kung saan umurong ang anino para kay Ezechias (Isaias 38:8).

Pinepetsahan ng Isaias 14:28 ang isang orakulo sa taon ng pagkamatay ng haring Achaz. Inilibing siya sa Jerusalem ngunit hindi sa mga libingan ng mga hari, ang ikatlong haring ipinagkaitan nito pagkatapos nina Joram at Joas. Tinatawag ng aklat ang mga iyon na “mga libingan ng mga hari sa Israel”, at pagsasamahin ng paghahari ni Ezechias ang hilaga at timog sa iisang Paskua.