Humaharap ang walang-hanggang tipan sa koronang nasa alabok

Iniuukol ng pamagat ang awit kay Ethan na Ezrahita, isa sa mga pantas na, ayon sa 1 Mga Hari 4:31, nilampasan ni Solomon sa karunungan. Nagbubukas ito sa panata ng papuri kahit hinaing ang karamihan ng kasunod. Nasa anyong maramihan sa Hebreo ang “kagandahang-loob” dito, chesed, ang tapat na pag-ibig ng tipan, at bumabalik ang gayunding maramihan sa talatang 49 bilang “dating mga kagandahang-loob”, kaya sa iisang salita nagsisimula at nagtatapos ang awit.

Ang “matatayo” ay banah, ang pandiwa ng 2 Samuel 7, kung saan nangangako ang Diyos na ipagtatayo si David ng isang sangbahayan. Itinatatag ang pagtatapat “sa mga kalangitlangitan”, ang bahaging hindi nagbabago ng sanlibutan, at inihahanda nito ang araw at buwang tatayong mga saksi sa mga talatang 36 at 37.

Sumisingit ang tinig ng Diyos nang walang anumang pambungad na nagpapakilala rito. Hindi ginagamit ng hula ni Nathan sa 2 Samuel 7 ang salitang sumpa, ngunit isinumpang pangako ang tawag dito ng awit na ito at ng Mga Awit 132:11, at lalo nitong pinabibigat ang pangako: tinatali ng sumpa ang mismong sumusumpa.

Binhi at luklukan ang dalawang hati ng 2 Samuel 7:12–16, isang lahi ng mga inapo at isang upuang uupuan nila. Eksaktong inuulit ng “sa lahat ng sali't saling lahi” ang talatang 1, kaya iisang panukat ang papuri ng mang-aawit at ang dinastiya ng hari. Dito bumabagsak ang una sa apat na Selah ng awit.

Hindi mga tao sa lupa ang “mga banal” dito. Ang qedoshim sa Hebreo, mga banal na nilalang, ay mga makalangit na nilikha, at inilalarawan sila ng “kapulungan” na nagtitipon na parang isang hukuman. Sa itaas muna nagsisimula ang papuri sa pagtatapat ng Diyos bago ito pagtalunan sa ibaba.

Ang “mga anak ng makapangyarihan” ay bene elim, ang mismong pariralang tinatawagan sa pagsamba sa Mga Awit 29:1, mga kasapi ng makalangit na sanggunian. Wala ang sagot na hinihintay ng dalawang tanong, at hiniram nila ang anyo ng Exodo 15:11: “Sinong gaya mo, Oh Panginoon, sa mga dios?”

Sod sa Hebreo ang “kapulungan” dito, ang panloob na sanggunian kung saan pinagpapasyahan ang mga bagay, ang salitang ginamit ng Jeremias 23:18 nang itanong nito kung sino ang “tumayo sa payo ng Panginoon”. Maging ang mga nilalang na pinakamalapit sa trono ay nangangatal sa harap ng nakaupo roon.

Ang “JAH” ay ang maikling anyo ng banal na pangalan, Yah, na itinabi sa isang salita para sa makapangyarihan. Inilalagay ang pagtatapat “nasa palibot mo” na parang mga kasama sa paglalakbay o isang kasuotan, na para bang ito ang kasamahang lagi niyang kapiling.

Pag-alsa o pagmamataas ng dagat ang literal na kahulugan ng “kapalaluan sa dagat”, at iningatan iyon ng Ang Dating Biblia. Sa mga tekstong Cananeo mula sa Ugarit, kailangang labanan ni Baal si Yam, ang diyos ng dagat, upang makamit ang kanyang trono. Walang labanang inilalarawan dito: tumataas ang mga alon at pinatatahimik sila ng Diyos.

Hindi ito ang Rahab na babae ng Jerico; magkaiba ang baybay ng dalawang pangalan sa Hebreo. Halimaw-dagat ng kapalaluan ang Rahab dito, pangalang ginagamit din ng Isaias 30:7 at ng Mga Awit 87:4 para sa Egipto. Ang “parang napatay” ay chalal, ang salita para sa bangkay na nakahandusay sa larangan ng digmaan.

Pananalita ng Mga Awit 24:1 ang “ang sanglibutan at ang buong narito”, kung saan sinasagot din nito kung kanino ang lahat. Ang “itinatag” ay yasad, ang pandiwa sa paglalagay ng batong saligan, kaya iniisip ang sansinukob bilang isang gusali at ang Diyos bilang tagapagtayo nito.

Yamin sa Hebreo ang timugan, ang kanang kamay, sapagkat nakaharap sa silangan ang pagtuturo ng direksiyon. Ang Tabor ay ang nag-iisang bundok na hugis-simboryo na umaangat mula sa libis ng Jezreel, at ang Hermon ay ang taluktok na nababalot ng niyebe sa hilagang hangganan. Mga bundok na itinuring ng mga bansa na banal na dako ang inilalarawan ditong nagbubunyi para sa Panginoon.

Pinagpapatong ng bisig, kamay at kanang kamay ang tatlong salita para sa iisang kapangyarihan. Kilos ng tagumpay ang kamay na nakataas: sa Hebreo ng Exodo 14:8, lumabas ang Israel sa Egipto na may kamay na nakataas, na ginawa ng Ang Dating Biblia na “may lubos na pagkakatiwala”. Sasabihin ng talatang 42 na lumipat na ng panig ang pagtataas na ito.

Halos salita por salita itong bumabalik sa Mga Awit 97:2. Inukit ang mga trono ng mga hari ng Egipto na nakatayo sa patungang hugis ng tanda para sa maat, ang katarungan, kaya pamilyar noon ang larawan ng katuwiran bilang saligan ng luklukan. Nauuna ang kagandahang-loob at katotohanan na parang mga tagapagbalita sa harap ng hari.

Teruah ang “masayang tunog”, ang hihip ng trumpeta at sigaw ng pagbubunyi sa mga pista at sa pagluluklok sa hari; tinatawag ito ng Mga Bilang 23:21 na “sigaw ng hari”. Inaalingawngaw ng “liwanag ng iyong mukha” ang basbas ng saserdote sa Mga Bilang 6:25, kung saan pinaliliwanag ng Panginoon ang kanyang mukha sa bayan.

Tuloy-tuloy ang pagkagalak “buong araw”, hindi sandali lamang ng pista. Mula sa rum, itaas, ang “nangatataas”, ang pandiwang tatakbo sa buong awit: ang sungay ng bayan sa talatang 17, ang hirang na hari sa talatang 19 at, nang may pait, ang kanang kamay ng mga kaaway sa talatang 42.

Sandata ng mailap na toro ang sungay, larawan ng lakas na nakataas. Nagtatapos ang awit ni Ana sa pangakong “palalakihin ang sungay ng kaniyang pinahiran ng langis” (1 Samuel 2:10), ang unang pagkakataong tinawag ng Biblia na pinahiran ang hari, at sa gayunding direksiyon kumikilos ang awit na ito patungo sa kanyang hari.

Magen ang “kalasag”, salitang madalas gamitin para sa hari mismo, gaya sa Mga Awit 84:9: “Masdan mo, Oh Dios na aming kalasag, at tingnan mo ang mukha ng iyong pinahiran ng langis.” Binabasa ng Ang Dating Biblia ang Hebreo na ang kalasag ay “ukol sa Panginoon” at ang hari ay “sa banal ng Israel”, kaya ginagawa nitong pag-aari ng Diyos ang haring tao.

Maramihan ang nasa maraming manuskritong Hebreo, gaya ng “iyong mga banal” na sinusundan ng Ang Dating Biblia. Kay Nathan ang pangitain, sapagkat tinatawag ng 2 Samuel 7:17 ang pangako na “buong pangitaing ito”. Ang “mula sa bayan” ay nangangahulugang umakyat si David mula sa karaniwang hanay, isang pastol at hindi prinsipeng isinilang sa trono.

Nagpapahiwatig ang “nasumpungan” ng paghahanap na natapos, ang diwa ng 1 Samuel 13:14, kung saan “humanap” ang Panginoon ng lalaking ayon sa kanyang sariling puso. Sinisipi ni Pablo ang linyang ito sa kanyang sermon sa Mga Gawa 13:22: “Nasumpungan ko si David”. Ang “banal na langis” ay ang sagradong halo ng Exodo 30:25, na ibinuhos ni Samuel mula sa sungay kay David sa 1 Samuel 16:13.

Mula sa gayunding ugat ng luklukang itatatag sa talatang 4 ang “itatatag” dito. Ang kamay at bisig ng Diyos, na pinuri sa talatang 13, ay ipinangangako ngayon sa hari: ang kapangyarihang nagpapatahimik sa dagat ang siya ring aalalay sa kanya.

Galing sa pandiwa ng nagpapautang ang “dadahas”, nasha, ang paggipit sa may utang upang magbayad, ang diwa ng “sisingilin” sa Deuteronomio 15:2. Halos eksaktong inuulit ng ikalawang hati ang 2 Samuel 7:10, kung saan hindi na “pipighatiin” ang bayan ng “mga anak ng kasamaan”.

Katat ang “ibubuwal”, dikdikin nang pino gaya ng palayok na dinudurog; nagaph ang “sasaktan”, humampas, ang pandiwa ng mga salot sa Egipto. Ang Diyos ang lumalaban, at nanonood lamang ang hari habang bumabagsak ang kanyang mga kaaway “sa harap niya”.

Ang pares na nauuna sa mukha ng Diyos sa talatang 14 ay itinatalaga ngayon upang samahan ang hari, kagandahang-loob at katapatan. Inuulit ng sungay na itataas “sa pangalan ko” ang pag-asa ng bayan sa talatang 17, kaya ang hari ang nagiging dakong pinagtataasan ng kanilang lakas.

Dagat at mga ilog ang hangganan ng lupang pangako sa Exodo 23:31, mula sa “dagat ng Filistia” hanggang sa “Ilog ng Eufrates”. Inilalapag ang kamay ng hari sa ibabaw ng mismong mga tubig na pinamamahalaan ng Diyos ayon sa papuri ng talatang 9, isang ipinagkatiwalang bahagi ng pamamahalang iyon.

Sa 2 Samuel 7:14 sinabi ng Diyos, “Ako'y magiging kaniyang ama”; dito sumasagot ang hari mula sa kabilang panig. Walang haring nakatala sa mga aklat ng Samuel at ng Mga Hari na tumawag sa Diyos na “Ama ko”, kaya pambihirang malapit ang mga salitang ibinibigay sa kanya rito. Pananalita ni David sa 2 Samuel 22:47 ang “malaking bato ng aking kaligtasan”.

Elyon ang “pinakamataas”, ang salitang ginagamit bilang titulo ng Diyos mismo, ang Kataastaasan. Ginagawang elyon ang hari sa ibabaw ng mga hari sa lupa, isang kahanga-hangang paghiram. Tinawag ang Israel bilang bansa na panganay ng Diyos sa Exodo 4:22; ngayon ay natitipon ang titulong iyon sa iisang tao.

Ne'emenet ang “mananayong matibay”, mula sa gayunding ugat ng emunah, katapatan: magpapatunay na maaasahan ang tipan, gaya ng isang taong tapat. Iingatan at mananayo ang mga pandiwa, kapwa pangako ng bagay na hindi na babawiin.

Ang “parang mga araw ng langit” ay nangangahulugang habang tumatagal ang langit, ang pariralang ginamit ng Deuteronomio 11:21 para sa pananatili ng Israel sa lupain. Sinusukat ng mang-aawit ang dinastiya laban sa langit na natatanaw niya araw-araw sa itaas niya.

Pinalalawak ng mga sugnay na nagsisimula sa “kung” ang pangako ni Nathan tungo sa buong lahi ng mga tagapagmana; sa 2 Samuel 7:14 ay ang anak lamang na magtatayo ng templo ang tinutukoy. Kautusan at kahatulan ang unang dalawa sa apat na katawagan para sa turo ng Diyos na tinitipon sa dalawang talatang ito.

Palatuntunan at utos ang kumukumpleto sa apat. Chalal ang “salangsangin”, lapastanganin, ituring na karaniwan ang banal na bagay. Babalik ang pandiwa sa talatang 34, kapag sumumpa ang Diyos na hindi niya sisirain ang kanyang tipan, at sa talatang 39, kapag nilapastangan ang putong.

Paqad ang “dadalawin”, asikasuhin, dito sa diwa ng paniningil ng utang. Parusang pisikal ang pamalo at mga hampas, disiplina ng ama o ng hukuman (Deuteronomio 25:2–3). Sinabi ng 2 Samuel 7:14 na ang pamalo ay magiging “pamalo ng mga tao”, parusang dumarating sa kamay ng tao.

May pangalang idinagdag ang 2 Samuel 7:15 na iniwan ng awit na ito: hindi mahihiwalay ang kagandahang-loob ng Diyos sa anak ni David “na gaya nang aking pagkaalis niyan kay Saul”. Si Saul ang halimbawa ng haring lubusang inalisan ng lingap, at iyon mismo ang itinatatwa rito ng “hindi ko lubos na aalisin”.

Sinabi ng talatang 31, kung “salangsangin” nila ang mga palatuntunan; dito, sa gayunding pandiwang chalal, “Ang tipan ko'y hindi ko sisirain”. Maaaring lapastanganin nila ang ibinigay ng Diyos; hindi lalapastanganin ng Diyos ang kanyang ipinangako. Wika ng panata ang “bagay na lumabas sa aking mga labi”, gaya ng Mga Bilang 30:2 na nagbabawal sirain ang salitang binitiwan.

Ang “minsan” ay minsan at para sa lahat, sumpang hindi na kailangang ulitin. Sumusumpa ang Diyos “sa pamamagitan ng aking kabanalan”, gaya ng Amos 4:2, sapagkat wala nang mas dakila pang maisusumpa. Ginagamit ng Hebreo ang pormula ng sumpa na sa literal ay nagsasabing kung magsisinungaling ako kay David, at iniiwang hindi binibigkas ang kasunod na parusa.

Inilagay sa langit ang araw at buwan sa Genesis 1:16 upang magpuno sa araw at sa gabi. Ginagamit din ng Mga Awit 72:5 at 72:17 ang araw sa gayunding paraan para sa pananatili ng hari. Sinasabing nakatayo ang luklukan “sa harap ko”, sa mismong paningin ng Diyos.

Tinatawag ng sinaunang mga kasunduan ang langit at lupa bilang mga saksi, gaya ng ginagawa ni Moises sa Deuteronomio 30:19. Pinagtatalunan kung ang “tapat na saksi sa langit” ay ang buwan o ang Diyos mismo. Ne'eman muli ang “tapat”, ang ugat ng paulit-ulit na pagtatapat sa awit na ito.

Ma'as ang “tinanggihan”, ang pandiwang ginamit ni Samuel kay Saul, na sa 1 Samuel 15:23 ay isinalin ng Ang Dating Biblia na “itinakuwil ka upang huwag ka nang maging hari”. Ang kinatatakutan ay ang mismong itinatwa ng talatang 33, na matulad ang lahi ni David sa lahi ni Saul. Mashiach ang “pinahiran ng langis”, ang hari.

Salin ng isang pambihirang pandiwa ang “kinayamutan”, na matatagpuan lamang sa ibang dako sa Mga Panaghoy 2:7, kung saan “kinayamutan” din ng Panginoon ang kanyang santuario. Chalal muli ang “nilapastangan”, ang pandiwang isinumpa ng Diyos sa talatang 34 na hindi niya gagamitin sa kanyang tipan. Nezer ang putong, isang itinalagang korona, na ngayon ay nakalugmok sa lupa.

Mga pader na bato ang mga bakod na humahadlang sa mga hayop sa ubasan, at ginagamit ng Mga Awit 80:12 ang gayunding larawan para sa Israel: “Bakit mo ibinagsak ang kaniyang mga bakod”. Gaya ng puno ng ubas, naiwang walang bakod ang hari.

Nagpapatuloy ang Mga Awit 80:12 sa lahat ng “nangagdadaan” na bumubunot sa ubasan, at kinukuha ng linyang ito ang mga nagdaraang iyon. Halos kapareho ng ikalawang hati ang pananalita ng Mga Awit 79:4, “Kami ay naging kadustaan sa aming kalapit”. Iisang bokabularyo ng pagkawala ang pinagsasaluhan ng Awit 79, 80 at 89.

Rum ang “itinaas”, ang pandiwang nagtaas sa bayan sa talatang 16, sa kanilang sungay sa 17 at 24, at sa hirang na hari sa 19. Ngayon ay ang kanang kamay ng mga kaaway ang itinaas ng Diyos, samantalang ang sariling kanang kamay niya ang tinawag na mataas sa talatang 13.

Tsur ang “talim”, sa literal ay bato o pingkian, ang gayunding salita sa “malaking bato ng aking kaligtasan” sa talatang 26. Ang haring tumawag sa Diyos na kanyang bato ay nakasusumpong ngayon na pumurol ang bato ng sarili niyang tabak. Hindi masamang pakikipaglaban ang idinadaing kundi ang hindi siya “itinayo” sa pakikibaka.

Malabo sa Hebreo ang unang hati, marahil winakasan mo ang kanyang ningning o karilagan, na ginawa ng Ang Dating Biblia na “kakinangan”. Ang luklukang inihambing ng talatang 29 sa mga araw ng langit at ng talatang 36 sa araw ay ibinagsak sa lupa, kasimbaba ng pagkakataas nito noon.

Maaaring naglalarawan ang linya ng haring pinutol sa kabataan, at may nag-isip kay Joachin, na dinalang-bihag sa Babilonia sa gulang na labing-walo (2 Mga Hari 24:8); binabasa naman ito ng iba bilang dinastiyang tumanda bago ang panahon. Alinman dito ay hinuha lamang. Inilalarawan ang kahihiyan na parang kasuotang ibinalot sa kanya kapalit ng balabal ng hari.

Malapit ang linya sa Mga Awit 79:5: “Hanggang kailan, Oh Panginoon, magagalit ka magpakailan man?” Pinangangalanan ng “magkukubli ka” ang pinakamabigat sa lahat: hindi ang lakas ng kaaway kundi ang Diyos na tila wala.

Cheled ang “panahon”, haba ng buhay, ang salita sa Mga Awit 39:5, kung saan “ang aking gulang ay tila wala sa harap mo”. Sa literal, ang “mga anak ng mga tao” ay lahat ng mga anak ni Adan. Shav ang “pagkawalang kabuluhan”, kahungkagan: kung maghihintay ang pangako nang lampas sa isang buhay, para saan pa nilikha ang buhay ng tao?

Gever ang “tao”, ang malakas na lalaki, ang mandirigma, kaya maging ang pinakamakapangyarihan ay hindi makatatawad sa kamatayan. Kamay ng Sheol ang nasa Hebreo, na ginawa ng Ang Dating Biblia na “kapangyarihan ng Sheol”, kaya may hawak ang libingan. Sa tanong na ito na walang sagot bumabagsak ang ikaapat at huling Selah.

Ang “dating mga kagandahang-loob” ay ang gayunding maramihang chesed ng talatang 1, na hinihingi na ngayon sa halip na inaawit. Emunah ang “pagtatapat”, ang ikapitong paglitaw sa awit ng salitang ito ng katapatan.

Mahirap ang Hebreo; halos ganito ang basa: dala ko sa aking dibdib ang lahat ng maraming bayan. Sa “sinapupunan” dinadala ng pastor ang mga kordero sa Isaias 40:11; mga paglait ang dinadala roon ng nagsasalita. Nagkakaiba ang mga manuskrito sa pagitan ng iisang lingkod at ng “iyong mga lingkod”.

Ang “mga bakas” ay ang mga sakong o yapak ng pinahiran: saanman siya magpunta ay kinukutya siya ng mga kaaway. Binasa ng Targum sa Arameo ang parirala bilang panunuya sa kabagalan ng pagdating ng Mesiyas, kaya naging tanong tungkol sa pagkaantala ang panaghoy.

Malamang na bahagi ng pagkakaayos ng Aklat ng Mga Awit ang pagpupuring ito at hindi ng awit ni Ethan, na nagsasara sa ikatlong aklat gaya ng pagsasara ng Mga Awit 41:13 sa una at ng Mga Awit 72:19 sa ikalawa, bawat isa'y may “Siya nawa, at Siya nawa”. Papuri ang huling salita ng Ikatlong Aklat, na inilagay kaagad pagkatapos ng kinutyang mga yapak ng hari.