Isang pagkasaserdoteng hindi nagtatapos sa libingan

Itinatabi ng Mga Awit 76:2 ang Salem sa Sion, na sa Salem naroon ang kaniyang tabernakulo, at ipinapalagay ni Josefo na ito ang Jerusalem. Ang “Kataastaasang Dios” ay ang El Elyon ng Genesis 14:18. Nilaktawan ng Mga Hebreo ang tinapay at alak na inilabas ni Melquisedec, detalyeng pinahalagahan nang husto ng mga Kristiyanong manunulat nang lumaon, gaya ni Cipriano.

Ito ang unang ikapu sa Biblia. Ang Hebreo ng Genesis 14:20 ay nagsasabi lamang na binigyan siya ng ikasampung bahagi ng lahat, nang hindi pinangangalanan ang nagbigay; binabasa ito ng Mga Hebreo bilang pagbabayad ni Abraham kay Melquisedec. Ipinaliwanag din ni Filon ang pangalan bilang “Hari ng katuwiran” at ang Salem bilang kapayapaan, paraan ng pagbasa ng mga pangalan na kahati ng Mga Hebreo.

Kailangang-kailangan ng saserdote ang talaan ng lahi: sa Ezra 2:62, ang mga lalaking hindi masumpungan ang kanilang pagkakatala sa talaan ng lahi ay inalis sa pagkasaserdote bilang marurumi. Ginagawa ng Mga Hebreo ang kawalan ng talaan ng angkan na tanda ng ibang uri ng pagkasaserdote. Ang “walang tandaan ng lahi” ay agenealogetos, salitang wala nang iba pang pinaglitawan.

Ang “Nilaynilayin” ay theoreo, pagmasdan, ugat ng salitang teatro. Inilalagay ng Griego sa hulihan ang “patriarka” upang bigyan ng bigat. Ang “mga pinakamagagaling na samsam” ay akrothinia, literal na tuktok ng bunton, ang pinakapiling bahagi ng samsam na inaalay ng mga Griego sa kanilang mga diyos pagkatapos ng tagumpay; dito lamang matatagpuan ang salita.

Ibinibigay ng Mga Bilang 18:21–26 sa mga Levita ang ikapu ng Israel at iniuutos naman sa kanila na ibigay sa mga saserdote ang ikasampung bahagi ng ikapung iyon. Idinidiin ng “bagama't ang mga ito ay nagsilabas sa mga balakang ni Abraham” ang kakatwang ayos: sa sarili nilang mga kamag-anak naniningil ang mga Levita, sapagkat kapuwa supling ni Abraham ang nagbabayad at ang tumatanggap.

Gumagamit ang “talaan ng lahi ay hindi ibinibilang sa kanila” ng pandiwang genealogeo: hindi natutunton kay Levi ang kaniyang angkan. Nakatala ang pagpapala sa Genesis 14:19, kung saan pinagpala si Abram ng Kataastaasang Dios, may-ari ng langit at lupa. Ang taong may hawak na ng mga pangako ng Dios (Genesis 12:2–3) ay tumatanggap ng pagpapala mula sa iba.

Ang “walang anomang pagtatalo” ay nangangahulugang hindi na mapag-aalinlanganan. Tungkol ang prinsipyo sa pormal na pagpapala ng isang may katayuang magbigay nito, kaya lalong kapansin-pansin ang Genesis 47:7, kung saan pinagpala ng matandang si Jacob, isang panauhin sa Egipto, si Faraon. Ang argumento ay batay sa ranggo sa banal na kaayusan, hindi sa yaman o kapangyarihan.

Ang “dito” ay ang kaayusan ng kautusan, ang “doon” ay ang Genesis. Ginamit ang kasalukuyang panahunan ng “tumatanggap ng ikasangpung bahagi” upang ipangatwirang nakatayo pa ang templo nang isulat ang Mga Hebreo, bago ang taong 70; maaari rin itong maglarawan lamang ng itinatakda ng kautusan. Nakasandig ang “pinatutunayang nabubuhay” sa pananahimik ng Kasulatan tungkol sa kaniyang kamatayan at sa magpakailan man ng Mga Awit 110.

May idyomang Griego rito, hos epos eipein, kung baga sa pananalita, isang klasikong pariralang ginamit nina Platon at Filon upang humingi ng paumanhin sa isang matapang na pahayag, at dito lamang sa Bagong Tipan. Alam ng sumulat na isang talinghaga ang kasunod na argumento, at sinasabi niya iyon bago niya ito gawin.

Apo sa tuhod ni Abraham si Levi, sa pamamagitan nina Isaac at Jacob. Dumadaloy sa Genesis ang kaisipan na naroon na ang mga supling sa katawan ng ninuno, gaya ng salita ng Dios kay Jacob na lalabas sa kaniyang balakang ang mga hari (Genesis 35:11). Nagbayad si Levi ng ikapu mahigit isang siglo bago siya ipinanganak.

Ang “kasakdalan” ay teleiosis, ang pangngalang ginagamit ng Griego ng Levitico 8:33 para sa pagtatalaga kay Aaron at sa kaniyang mga anak, ang mga araw ng kanilang ordinasyon. Ang “magbangon” ay anistemi, pandiwang ginagamit din sa pagkabuhay na maguli. Ipinapakita ng nakapanaklong na sugnay na sa saligan ng pagkasaserdote ibinigay ang buong kautusan, kaya sabay silang nakatatayo o sabay na babagsak.

Ang “palitan” ay metatithemi, ilipat sa ibang lugar, ang pandiwang ginagamit ng 11:5 para kay Enoc na inilipat. Ang pangngalan nito ay metathesis, na lilitaw sa 12:27 para sa pag-aalis ng mga bagay na nauuga. Kapag may bagong pagkasaserdote, kailangang ilipat din ang kautusang nakatayo sa paligid ng luma.

Ang “naglilingkod” ay prosecho, italaga ang sarili sa isang gawain. May isang hari ng Juda na sumubok: pumasok si Uzias sa templo upang magsunog ng kamangyan at sinalot ng ketong (2 Mga Cronica 26:16–21). Ang “naukol” ay metecho, ang pandiwa ng 2:14, kumuha ng bahagi: kinuha niya ang kaniyang bahagi sa pagkatao sa lipi ni Juda.

Ang “lumitaw” ay anatello, pandiwa ng pagsikat ng araw o pag-usbong ng supling. Ginagamit ito ng Griego ng Mga Bilang 24:17 para sa bituing lalabas sa Jacob, at tinatawag ng Griegong Lumang Tipan na Anatole ang ipinangakong Sanga sa Jeremias 23:5 at Zacarias 3:8. Kapuwa dumadaan kay Juda ang mga talaan ng lahi sa Mateo 1 at Lucas 3.

Katadelos ang salita sa likod ng “napakaliwanag”, lubos na malinaw, dito lamang matatagpuan. Ang “anyo” ay homoiotes, pagkakahawig, mula sa ugat ng “naging katulad” sa talatang 3. Inilalarawan ang bagong saserdote na lumilitaw sa wangis ni Melquisedec, hindi nagmumula sa kaniyang lahi.

Ang “ukol sa laman” ay sarkinos, gawa sa laman, salita para sa materyales ng isang bagay, hindi ang moral na kahulugan ng makalaman. Ang “walang katapusan” ay akatalytos, hindi malulusaw, dito lamang matatagpuan, mula sa pandiwang katalyo, gibain o tunawin, na ginamit ng mga bulaang saksi sa Marcos 14:58 tungkol sa paggiba sa templo. Dumaan siya sa kamatayan, ngunit hindi nalusaw ang kaniyang buhay.

Ikalawang beses nang buong sinisipi ang Mga Awit 110:4 (pagkatapos ng 5:6), at sisipiin muli sa talatang 21. Itinuturing ng “pinatotohanan” ang awit na sinumpaang ebidensiya. Sa lahat ng salita nito, sa “magpakailan man” nakasandig ngayon ang argumento, ang tanging salitang hindi maaangkin ng sinomang saserdoteng mula kay Aaron.

Mula sa athetesis ang “napapawi”, terminong legal sa mga papirong Griego para sa pagpapawalang-bisa ng isang kautusan o pagbura ng utang sa talaan; ginagamit ito ng 9:26 para sa pag-aalis ng kasalanan. Ganito rin ang sinasabi ni Pablo tungkol sa kautusan sa Mga Taga-Roma 8:3: may hindi nagawa ang kautusan dahil mahina ito sa laman.

Ang “pagpapasok” ay epeisagoge, pagpapasok ng bagay na dagdag, ipinatong sa ibabaw, at dito lamang matatagpuan. Ang “nagsisilapit” ay engizo, dating pribilehiyo ng mga saserdote: sa Levitico 10:3, sinabi ng Dios na siya'y pakababanalin sa mga lumalapit sa kaniya. Ang dating nakalaan sa mga anak ni Aaron ay iniaabot na ngayon sa lahat ng lumalapit sa pamamagitan ni Jesus.

Itinatayo ng Griego ang punto sa dobleng negatibo, gaya ng “hindi naging sa walang sumpa” dito, at gumagamit ng horkomosia, panunumpa, salitang lumilitaw lamang sa kabanatang ito ng Bagong Tipan. Ang pangungusap na nagsisimula rito ay pinuputol ng panaklong ng talatang 21 at nagpapatuloy sa talatang 22.

Itinatag ang pagkasaserdote ni Aaron sa pamamagitan ng utos (Exodo 28–29), nang walang sumpang kalakip. Nagbubukas naman ang Mga Awit 110:4 sa isang sumpa: “Sumumpa ang Panginoon at hindi siya nagsisisi”. Ang “nagsisisi” ay metamelomai, magbago ng isip, at sinasabi ng 1 Samuel 15:29 na ang Lakas ng Israel ay hindi magsisinungaling ni magsisisi.

Ang “tagapanagot” ay engyos, piyador na nananagot sa utang ng iba, dito lamang matatagpuan. Maaaring maalala ng mga mambabasa na si Juda, ang lipi sa talatang 14, ay nag-alok ng sarili kay Jacob bilang tagapanagot para sa batang si Benjamin (Genesis 43:9). Ang “tipan” ay diatheke, unang paglitaw nito sa Mga Hebreo, na gumagamit nito nang labimpitong ulit, higit sa alinmang aklat ng Bagong Tipan.

Binibilang ni Josefo (Mga Antigedad 20.227) ang walumpu't tatlong dakilang saserdote mula kay Aaron hanggang sa pagkawasak ng templo. Ang “napigil sila ng pagpapatuloy” ay nangangahulugang hinadlangan sila: inalis ng kamatayan ang bawat isa sa katungkulan, at bawat isa ay nangailangan ng kahalili.

Aparabatos ang salita sa likod ng “di mapapalitan”, dito lamang matatagpuan. Maaari itong mangahulugang hindi malalabag, o hindi naipapasa sa iba, isang pagkasaserdoteng hindi kailanman iniaabot sa kahalili. Eksaktong tugma ang ikalawang kahulugan sa kaibahan sa maraming saserdote ng talatang 23.

Ang “na lubos” ay eis to panteles, na maaaring mangahulugang ganap o sa lahat ng panahon; ang tanging iba pang gamit nito sa Bagong Tipan ay sa babaing nakukuba na hindi makaunat sa anomang paraan (Lucas 13:11). Ang “mamagitan” ay entynchano, ang pandiwa ng Mga Taga-Roma 8:34, kung saan si Cristo ang namamagitan para sa atin.

Itinatala ng Mishnah (Yoma 1:1) na inilalabas ang dakilang saserdote sa kaniyang bahay at ibinubukod nang pitong araw bago ang Araw ng Pagtubos upang hindi madungisan. Si Jesus ay “nahihiwalay sa mga makasalanan” nang walang ganoong pagbubukod. Ang “nararapat sa atin” ay prepo, angkop sa ating pangangailangan. Ang “walang dungis” ay amiantos, walang mantsa.

Taunan ang dakilang hain para sa sariling kasalanan ng dakilang saserdote, sa Araw ng Pagtubos, ngunit may mga handog din araw-araw (Exodo 29:38–42), at sinasabi ni Filon na naghahandog ng mga panalangin at hain ang dakilang saserdote araw-araw. Ang “minsan magpakailan man” ay ephapax, pinalakas na anyo, salitang gagamitin muli ng Mga Hebreo sa 9:12 at 10:10.

Tatlong pagtatapat ang nasa iisang pangungusap: kautusan laban sa sumpa, mga tao laban sa Anak, kahinaan laban sa kasakdalang tumatagal magpakailan man. Ang sumpa ay “kasunod ng kautusan”: dumating ang awit ni David mga siglo pagkatapos ni Moises, kaya ang huling salita ang namamahala. Kabaligtarang ayos ang ipinangatwiran ni Pablo sa Mga Taga-Galacia 3:17, kung saan hindi mapawawalang-bisa ng kautusan ang pangakong nauna rito.