Ang palitada ay hindi pader

Hindi lamang sa Jerusalem may mga bulaang propeta. Pinangalanan ng sulat ni Jeremias sa mga tapon ang dalawa sa Babilonia, sina Achab at Sedechias, na nanghuhula ng kasinungalingan sa pangalan ng Dios, at sinabing iihawin sila ni Nabucodonosor sa apoy (Jeremias 29:21–23). May mga propeta ng kapayapaan sa mismong mga pamayanan ng mga nakikinig kay Ezekiel.

Kaparehong paratang ang nasa Jeremias 23:16: nagsasalita sila ng pangitain ng kanilang sariling puso, at hindi mula sa bibig ng Panginoon. Tatlong ulit na pinagpapatong ng Hebreo rito ang ugat, “manghula ka laban sa mga propeta ng Israel na nanganghuhula”, kaya ang salita mismo ang nagiging larangan ng pagtatalo.

Nabal ang “hangal”, ang hangal na nagsabi sa kaniyang puso na walang Dios (Mga Awit 14:1), at pangalan ng asawa ni Abigail, na sinabi nitong Nabal ang pangalan at kahangalan ang kasama niya (1 Samuel 25:25). Magkalapit ang tunog sa Hebreo ng nevi'im, mga propeta, at nevalim, mga hangal.

Ang mga zorrang lumilitaw sa Awit ng mga Awit ay ang mga dapat hulihin, ang maliliit na zorrang sumisira sa ubasan (Awit ng mga Awit 2:15). Humuhukay ng kanilang lungga ang mga zorra at asong-gubat sa mga guho. May dahilan ang propetang umuunlad sa “mga gibang dako” upang hindi naisin na muling maitayo ang mga iyon.

Inaalaala ng Mga Awit 106:23 si Moises na tumayo sa harap ng Dios sa sira upang ilayo ang kaniyang poot. Sa 22:30, sasabihin ng Dios na naghanap siya ng isang lalaking gagawa ng bakod at tatayo sa sira sa harap niya, ngunit wala siyang nasumpungan. Ang mga propetang ito ang dapat sanang naging lalaking iyon.

Shav ang “walang kabuluhan”, kahungkagan, ang salita ng ikatlong utos na huwag gamitin sa walang kabuluhan ang pangalan ng Panginoon (Exodo 20:7). Ganoon mismo ang pagsasabi ng “Sabi ng Panginoon” sa salitang hungkag. Tahasang sinabi ng Jeremias 23:21 na hindi isinugo ng Dios ang mga propetang ito, gayon ma'y tumakbo sila.

Walang maisasagot sa tanong. Itinakda ng Deuteronomio 18:20 ang parusa sa propetang magsasalita sa pangalan ng Dios ng salitang hindi iniutos sa kaniya: mamamatay ang propetang iyon. Sinisipi ng “yamang hindi ko sinalita” ang paratang na binalangkas na ng kautusan.

Tatlong sunud-sunod na ulit na ipinahayag ng Dios sa Jeremias 23:30–32 na siya'y laban sa mga propeta. Ginagamit ni Ezekiel ang pormulang ibinaling na niya laban sa Jerusalem (5:8), at itinututok ngayon sa mga nag-angking nagsasalita para sa kaniya: “narito, ako'y laban sa inyo”.

Ang talaan ng mga mamamayan ang “pasulatan ng sangbahayan ni Israel”. Nang magbalik ang mga tapon, gumawa ng mga talaan ayon sa angkan, at hinanap ng ilang saserdote ang kanilang talaan ngunit hindi nasumpungan, kaya inalis sila sa pagkasaserdote bilang marurumi (Ezra 2:62). Ang mawala sa talaan ay mapasa labas.

Chayits ang salita para sa “kuta” rito, na wala nang ibang kinalalagyan sa Bibliang Hebreo; mukhang marupok na dingding na panghati ang kahulugan nito, hindi pader ng lunsod. Hindi pinatitibay ng mga propeta ang mga muog; pinipinturahan nila ang isang tabing. Dinodoble ng “Sapagka't, sa makatuwid baga'y sapagka't” ang salitang Hebreo para sa sapagka't, idinidiin ang dahilan.

Isang salitang sa Ezekiel lamang matatagpuan ang nasa likod ng “malalaking granizo” (dito, sa talatang 13 at sa 38:22). Sinasabihan ang mga propeta na darating ang ulan, granizo at hangin, at tuwirang kinakausap ang mga granizo. Ganito rin nagtatapos ang talinghaga ni Jesus, nang bumuhos ang ulan, dumating ang baha, humihip ang hangin, at bumagsak ang bahay (Mateo 7:27).

Ang pandiwa ng pagtatapal ay ang ginamit ng Levitico 14:42–45 sa muling pagpapalitada ng bahay na may kumakalat na amag: kung bumalik ang salot pagkatapos ng pagpapalitada, gigibain ang buong bahay, ang mga bato, kahoy at argamasa. Ang bagong palitada sa may-sakit na pader ang sariling larawan ng kautusan ng pagtatakip na nabibigo.

Pinangangalanan na ngayon ang unos bilang sa Dios, “sa aking kapusukan”. Ang “unos na hangin” ay ang pariralang Hebreo ring ginamit sa ipuipo na pinagmulan ng kaluwalhatian mula sa hilaga (1:4). Ang panahong nagdala ng pangitain ng luklukan ang siya ring panahong nagpapabagsak sa pinalitadahang kuta.

Nahahantad ang pinagsasaligan, ayon sa “ang pinagsasaligan niyaon ay malilitaw”. Sinabi ng Mikas 1:6 tungkol sa Samaria na ibubuhos ng Dios ang mga bato nito sa libis at ilalantad ang mga patibayan nito. Ang mga nagtapal ay “malilipol sa gitna niyaon”, natabunan ng kutang kanilang ipinanagot.

Qir na ang salita para sa kuta ngayon, ang karaniwang salita, sapagka't ang dingding na panghati ay nagiging guho na lamang. Dalawang maiikling pagtanggi sa Hebreo ang “Ang kuta ay wala na, o ang nangagtatapal man”, walang kuta at walang tagapagtapal, na magkatabi gaya ng nakasulat sa lapida.

Nakaharap ni Jeremias ang isa sa mga propetang ito: ipinahayag ni Hananias na sa loob ng dalawang buong taon ay uuwi ang mga tapon at ang mga kasangkapan ng templo, at namatay siya nang taon ding iyon (Jeremias 28:3–4, 17). Ganoon mismong “pangitaing kapayapaan” ang kaniya.

Pinarangalan ng Israel ang mga propetisa: si Miriam, si Debora, at si Hulda, na sinangguni ng mga pinuno ni Josias nang matagpuan ang aklat ng kautusan (2 Mga Hari 22:14). Ito lamang ang bahagi sa Lumang Tipan na humahatol sa mga babaing propeta bilang isang pangkat, at kapareho ng paratang sa mga lalaki ang paratang: nanghuhula sila “ng mula sa kanilang sariling puso”.

Nefesh ang “mga kaluluwa” rito, isang buhay na tao o isang buhay, hindi kaluluwang walang katawan; mga tao ang kanilang hinuhuli. Maaaring kaugnay ng salitang Akkadio para sa pagtatali ang salitang isinaling “mga unan”, na nagpapahiwatig ng mga panali o taling ikinakabit sa pulso, isang gawaing kilala sa mga tekstong mahika ng Babilonia. Mungkahi ng mga iskolar ang hinuhang iyon.

Karaniwan ang pagbabayad sa tagakita: inalok ng lingkod ni Saul si Samuel ng ikaapat na bahagi ng siklo (1 Samuel 9:8), at nagdala ang asawa ni Jeroboam ng sampung tinapay sa propetang si Ahias (1 Mga Hari 14:3). Ang kasalanan ay ang ipinagbibili. Inilarawan ng Mikas 3:5 ang mga propetang sumisigaw ng kapayapaan sa sinumang nagpapakain sa kanila.

Gaya ng mga ibon, kung tuwiran, ang “paliparin sila”, at ang larawan ay ng panghuhuli ng ibon sa pamamagitan ng silo. Ibinibigay ng Mga Awit 124:7 ang kabilang panig: nakatakas ang kaluluwa gaya ng ibon sa silo ng mga manghuhuli, nasira ang silo at nakatakas sila. Sisirain ng Dios ang silo.

Pariralang mula sa exodo ang “ililigtas ko ang aking bayan sa inyong kamay”, gaya nang sabihin ng Dios kay Moises na bumaba siya upang iligtas sila sa kamay ng mga Egipcio (Exodo 3:8). Inilalagay ang mga babaing nanghuhuli ng kaluluwa sa kinatatayuan ni Faraon, at muling tinatawag na “aking bayan” ang mga taong kanilang hawak.

Iniuukol ng Jeremias 23:14 ang gayon ding paratang sa mga propeta ng Jerusalem: pinalalakas nila ang kamay ng mga manggagawa ng masama, kaya walang tumatalikod sa kaniyang kasamaan. Ang “maligtas na buhay” ay ang pagpapanatiling buhay sa kaniya, isang huwad na katiyakang mabubuhay siya anuman ang kaniyang gawin.

Qesem, ang panghuhula, ang nangunguna sa talaan ng mga gawaing ipinagbawal sa Deuteronomio 18:10–14, na itinapat sa tunay na propetang ibabangon ng Dios. Ang kanilang hanapbuhay ang winawakasan ng hatol, hindi ang kanilang buhay: “hindi na kayo mangakakakita ng walang kabuluhang pangitain”. Nagsasara ang bawa't kalahati ng kabanata sa pormula ng pagkakilala.