Dumarating si Ezra na may handang puso at atas ng hari

Nilalaktawan ng “Pagkatapos nga ng mga bagay na ito” ang mga limampu't pitong taon, mula 515 hanggang 458 B.C., ang agwat kung kailan nangyari ang nasa Aklat ng Esther. Si Seraias ang dakilang saserdoteng pinatay sa Ribla noong 586 (2 Mga Hari 25:18-21), kaya inapo ang kahulugan ng “anak” dito. Si Hilcias ang dakilang saserdoteng nakasumpong ng aklat ng kautusan sa panahon ni Josias.

Si Sadoc ang dakilang saserdote sa ilalim nina David at Salomon, at ang kaniyang linya ang humawak sa katungkulan mula sa panahon ni Salomon; ibinibigay ng Ezekiel 44:15 sa mga anak ni Sadoc ang tanging pangangasiwa sa dambana. Lumilitaw si Sallum bilang Mesullam sa 1 Mga Cronica 9:11, ang parehong tao sa ibang anyo ng pangalan.

Sa pagitan nina Meraioth at Azarias, may anim pang salinlahi sa 1 Mga Cronica 6:7-10 na nilaktawan dito. Pinaikli ang talaan ng lahi, karaniwang gawi, at iningatan ang mga pangalang nagpapatibay sa pag-angkin sa halip na bawat kawing ng tanikala.

Kabilang sina Zeraias, Uzzi at Bucci sa mga malalabong siglo ng mga hukom, kilala lamang mula sa mga talaan ng saserdote (1 Mga Cronica 6:5-6). Ipinakikita ng pagsasama sa kanila na tinutunton ang linya pabalik, kawing sa kawing, sa madilim na bahaging iyon ng kasaysayan ng Israel.

Nagtatapos ang linya kay Aaron, “na pangulong saserdote”, sa pamamagitan ni Phinees, na ang sigasig sa Peor ay nagkamit ng tipan ng walang hanggang pagkasaserdote (Mga Bilang 25:13). Labing-anim na salinlahi ang pinangalanan sa limang talatang ito upang saklawin ang mga isang libong taon. Nagmula si Ezra sa lahi ng dakilang saserdote bagaman hindi niya hawak ang katungkulan.

Mahir sa Hebreo ang salitang isinaling “bihasa”, sanay o mabilis, ang salita ng Mga Awit 45:1 tungkol sa dila na panulat ng mabilis na manunulat. Ang “kamay ng Panginoon niyang Dios na sumasa kaniya” ang pariralang umuulit sa Ezra at Nehemias upang ipaliwanag ang paglingap ng hari.

Ang ikapitong taon ni Artajerjes I ay 458 B.C. Inuulit ng talaan ang mga hanay sa ikalawang kabanata, mga anak ni Israel, mga saserdote, mga Levita, mga mangaawit, mga tagatanod-pinto at mga Nethineo, na para bang ibinibilang ang ikalawang pagbabalik sa parehong mga hanay ng una.

Kalagitnaan ng tag-init ang ikalimang buwan, Ab, Hulyo hanggang Agosto. Inuuna ng talata ang pagdating, bago ipaliwanag ng susunod na talata kung gaano katagal ang paglalakbay, na para bang mas mahalaga ang patutunguhan kaysa sa daan.

Eksaktong apat na buwan, mula unang araw ng Nisan hanggang unang araw ng Ab, para sa mga siyamnaraang milya, karamihan sa mahabang liko pataas sa Eufrates at pababa sa Siria. Kung tuwirang babasahin ang Hebreo sa likod ng “nagpasimula siyang umahon”, “iyon ang pundasyon ng pag-ahon” ito, marahil ang petsang itinakda ang pag-alis.

May makahulugang pagkakasunod ang tatlong pandiwa: hanapin, gawin, ituro. Ang paglalagak ng puso ay pariralang ginamit sa mabuting paghahari ni Josaphat (2 Mga Cronica 19:3) at ipinagkait kay Roboam, na hindi naglagak ng kaniyang puso upang hanapin ang Panginoon (2 Mga Cronica 12:14).

Nishtewan ang salitang ginamit para sa “salin”, hiram sa Persiano para sa opisyal na kasulatan. Binibigyan ng pamagat si Ezra ng dalawang titulo, saserdote at kalihim, at idinagdag pang kalihim siya ng mga utos, na para bang kailangang ipaliwanag ang titulo sa mga mambabasang Judio.

Mula sa talatang ito hanggang talatang 26, Arameo muli ang teksto, ang wika ng pasya. Pormal na titulo ng hari ng Persia ang “hari ng mga hari”. Maaaring ilarawan ng “sakdal” ang titulo mismo ni Ezra, kalihim sa kautusan ng Dios ng langit na ganap, sapagkat “buo” lamang ang kahulugan ng salitang Arameo.

Ginagawa ng “sariling kusang kalooban” na kusang-loob ang pandarayuhang ito, gaya ng pasya ni Ciro. Pinangalanan ng hari ang mga hanay, bayan, saserdote at Levita, na mahihirapang punuin ni Ezra kapag wala siyang nasumpungang Levita sa ilog Ahava (8:15).

Lumilitaw rin ang pitong kasangguni sa Esther 1:14, ang pitong prinsipe ng Persia at Media na nakakakita sa mukha ng hari. Ang kautusang “nasa iyong kamay” ay isang tunay na balumbon. Sisiyasatin ni Ezra ang Juda ayon sa sarili nitong kautusan, hindi ayon sa pamantayan ng Persia.

Nagbigay ang hari at ang kaniyang mga kasangguni ng sarili nilang pilak at ginto. Ang “na ang tahanan ay nasa Jerusalem” ay natural na paraan ng korte ng imperyo sa paglalarawan sa isang dios, ayon sa lungsod ng kaniyang templo; sa ganitong paraan siya inilalagay ng Persia sa mapa.

Katumbas ng pahintulot na mangalap sa buong lalawigan ng Babilonia ang “lahat na pilak at ginto na iyong masusumpungan”, sa mga pamayanang Judio at marahil lampas pa. Hiwalay ang kusang handog ng mga saserdote at bayan sa ibinibigay ng imperyo.

Minchah sa Hebreo ang “handog na harina”, handog na butil na kasama ng bawat hain na hayop (Mga Bilang 15:1-10). Alak na ibinubuhos sa tabi ng dambana ang handog na inumin. Alam ng pasya ang mga detalye ng mga rituwal ng Israel.

Malawak ang kalayaang ibinigay: “anomang akalain mong mabuti at ng iyong mga kapatid”. Ang tanging hangganan ay “ayon sa kalooban ng inyong Dios”, na naglalagay sa kautusan ni Moises sa itaas ng sariling mga tagaingat-yaman ng hari sa pagpapasya kung paano gugugulin ang pilak.

Mga bagong kaloob ang mga sisidlang ito, hindi ang ibinalik na samsam sa unang kabanata; tinimbang ito ni Ezra sa 8:25-27. Ang “Dios sa Jerusalem” ay muli ang paraan ng imperyo ng pagpapangalan sa isang dios ayon sa kaniyang lungsod.

Bukás na linya ng kredito ito sa ingatang-yaman ng hari, na may mga hangganang itatakda ng talatang 22. Iniiwan ng “na ipagkakailangan mong ibigay” kay Ezra mismo ang paghatol kung ano ang kailangan.

Mariin ang “At ako, akong si Artajerjes na hari”; mula kay Ezra, bumabaling na ang pasya sa mga opisyal na dapat tumupad dito. Ang mga tagaingat-yaman sa dako roon ng Ilog ay ang parehong mga opisyal ng lalawigan na ang mga nauna ay sumulat laban sa Jerusalem sa ikaapat na kabanata.

Mahigit tatlong tonelada ang isang daang talentong pilak, napakalaking halaga. May takdang hangganan ang isang daang takal ng trigo (kor, mga 220 litro bawat isa) at isang daang bath ng alak at langis. Walang hangganan ang asin: mura ito, at kailangan ito ng bawat handog.

Adrazda ang nasa likod ng “lubos”, isa pang hiram na salitang Persiano na nangangahulugang tumpak o wasto. Noong 458 B.C., naghihimagsik ang Egipto laban sa Persia sa tulong ng Atenas, at ang haring nababahala sa poot laban sa kaniyang kaharian ay may dahilang suyuin ang bawat dios ng mga lalawigan sa kanluran. Hinuha lamang ang kaugnayang iyon.

Patakaran ng Persia ang hindi pagbubuwis sa mga naglilingkod sa templo. May inskripsiyong Griego na nagtatala ng pagsaway ni Dario I sa kaniyang satrapang si Gadatas dahil sa pagbubuwis sa mga banal na hardinero ni Apolo. Ang tatlong ito, “buwis, kabayaran, o upa”, ay ang mga sinabi ng mga nagsakdal sa 4:13 na ipagkakait ng Jerusalem.

Itinutumbas ng “karunungan ng iyong Dios na nasa iyong kamay” ang karunungan sa balumbong hawak ni Ezra. Mamamahala ang kaniyang mga hukom sa “lahat na nakatatalos ng mga kautusan ng iyong Dios”, ibig sabihin ang mga Judio sa lalawigan, at tuturuan nila ang mga hindi nakakaalam.

Apat na parusa ang nakalista: kamatayan, pagtatapon (sa Arameo, “pagbunot”), pagsamsam ng mga pag-aari at pagkabilanggo. Pinagsama ang “kautusan ng iyong Dios, at ng kautusan ng hari”, kaya sa lalawigan ay may bisa ng batas ng imperyo ang kautusan ni Moises.

Bumabalik ang Hebreo, at gayundin ang unang panauhan: mula rito, sinisipi ng Aklat ng Ezra ang sariling talaan ni Ezra. Pandiwa ng Isaias 60:7 ang “pagandahin”, kung saan nangangako ang Dios na luluwalhatiin ang bahay ng kaniyang kaluwalhatian, at sa Dios napupunta ang papuri sa nasa puso ng hari.

Ang “ako'y tumibay” ay may anyong pabalik sa sarili: nagpakatapang si Ezra. Iniuukol niya ang tapang na iyon sa kamay ng Panginoon, ang pariralang bumalangkas sa mga talatang 6 at 9. Ang una niyang ginawa matapos tanggapin ang kapangyarihan mula sa hari ay tipunin ang ibang mga pinuno, hindi umalis nang mag-isa.