Tanda sa kasalan at pagtatalo sa templo

Bayan ni Natanael ang Cana (21:2), na karaniwang inilalagay sa Khirbet Qana, mga siyam na milya sa hilaga ng Nazaret. Hindi kailan man pinangangalanan ng Aklat ni Juan ang ina ni Jesus; siya ang “ina ni Jesus” dito at sa krus, at hindi kailan man Maria.

Maaaring tumagal nang isang linggo ang kasalan sa nayon; pitong araw ang piging ni Samson (Mga Hukom 14:12). Dumating si Jesus kasama ang ilang bagong alagad, mga dagdag na bibig para sa pamilyang malapit nang maubusan ng panustos.

Tungkulin ng pamilya ng lalaking ikakasal ang maglaan para sa mga panauhin, at ang pagkaubos ng alak ay magiging kahihiyan nila sa harap ng bayan sa loob ng maraming taon. Pinahahaba ng unang kamay ng Codex Sinaiticus ang talata: wala silang alak, sapagka't naubos na ang alak ng kasalan.

Idyomang Hebreo ang “anong pakialam ko sa iyo?”, literal na ano sa akin at sa iyo, na ginagamit upang tumangging makialam: ni Jefte sa hari ng mga Ammonita (Mga Hukom 11:12), ng balo sa Sarepta kay Elias (1 Mga Hari 17:18), ng karumaldumal na espiritu kay Jesus (Marcos 1:24). Naglalagay ito ng agwat nang walang paglait.

Halos kapareho ng kaniyang mga salita ang sinabi ni Faraon sa mga Egipcio noong taggutom, nang utusan niya silang pumunta kay Jose at gawin ang anomang sabihin nito (Genesis 41:55). Doon din ay hinarap ang kakulangan sa pamamagitan ng pagsugo sa mga tao sa iisang lalaking may panustos.

Metretes ang salitang Griego sa likod ng “dalawa o tatlong bangang tubig”, isang sukat na mga apatnapung litro, kaya bawat tapayan ay naglalaman ng mga walumpu hanggang isandaan at dalawampung litro, at ang anim na magkakasama ay mga anim na raang litro. Bato ang ginamit sapagka't, ayon sa kautusang Judio, hindi nagiging marumi sa seremonya ang sisidlang bato, di tulad ng palayok.

Ang tanging sinabi ni Jesus sa buong tanda ay mga utos sa mga alila. Walang basbas sa tubig, walang hinawakan, at walang himalang pinangalanan. Pinuno ng mga alila ang mga tapayan “hanggang sa labi”, kaya walang maidadagdag pagkatapos.

Architriklinos ang “pangulo ng kapistahan”, ang namamahala sa silid-kainan: maaaring punong katiwala, o panauhing pinili upang mangulo, gaya ng pinuno ng piging sa Sirak 32:1. Antleo ang pandiwang isinaling “Kunin”, ang pandiwang ginagamit sa pagsalok ng tubig sa balon (4:7).

Hindi kailan man isinalaysay ang mismong sandali ng pagbabago: tinatawag lamang ito ng Aklat ni Juan na “tubig na naging alak”, pagkatapos nang nangyari. Pinagtatapat ng panaklong ang kaalaman ng mga alila at ang di pagkaalam ng pangulo, at ang tanging may kapangyarihan sa piging ang siya ring tanging walang alam.

Methyo ang pandiwa sa likod ng “mangakainom nang mabuti”, ibig sabihin ay malasing. Walang ibang sinaunang kasulatan na bumabanggit ng kaugaliang ihain ang mas mababang alak sa huli, kaya maaaring sariling biro ito ng pangulo. Pinupuri niya ang lalaking ikakasal dahil sa isang bagay na hindi naman ginawa nito.

Sa Aklat na ito, ang mga himala ay semeia, mga tanda, at hindi kailan man ang makapangyarihang mga gawa ng ibang mga Ebanghelyo. Dalawa lamang ang binibilang nito: ang tanda sa Cana, na tinawag na “pasimulang ito ng kaniyang mga tanda”, at ang pagpapagaling sa anak ng isang pinuno sa 4:54, ang ikalawang tanda, na ginawa rin mula sa Cana.

Literal ang “lumusong”: nasa tabi ng lawa ang Capernaum, mga dalawandaang metro sa ibaba ng kapantayan ng dagat, samantalang nasa kaburulan ang Cana. Kasama niya rito ang kaniyang mga kapatid, ngunit sasabihin pa ng Aklat ni Juan na hindi rin sila sumampalataya sa kaniya (7:5).

Tatlong paskua ang binabanggit ng Aklat ni Juan (2:13; 6:4; 11:55), at sila ang pinagmulan ng kilalang pagbilang na mga tatlong taon ang itinagal ng ministeryo. Ang huling paskua lamang ang binabanggit ng Mateo, Marcos at Lucas.

Sa simula ng ministeryo inilalagay ni Juan ang paglilinis ng templo; sa huling linggo naman ito inilalagay ng ibang mga Ebanghelyo, at pinagtatalunan pa rin ng mga iskolar kung iisa o dalawa ang paglilinis. Ang mga kalapati ang handog ng mahihirap (Levitico 12:8), at ipinagpapalit ng mga mamamalit ang salapi ng mga peregrino sa pilak ng Tiro na hinihingi ng buwis ng templo.

Phragellion ang “panghampas”, mula sa Latin na flagellum, gawa sa schoinia, mga tambo o pinilipit na lubid. Ipinagbabawal ng Mishnah ang pagpasok sa bundok ng templo kahit may tungkod (Berakhot 9:5), kaya biglaang ginawa roon ang panghampas. Si Juan lamang ang nagtala nito. Kermata ang “salapi”, maliliit na barya, na ngayo'y gumugulong sa sahig.

Sinasabi ng huling talata ng Zacarias na sa araw ng PANGINOON ay wala nang Cananeo sa bahay ng PANGINOON ng mga hukbo (Zacarias 14:21), at sa Hebreo ang salitang Cananeo ay nangangahulugan ding mangangalakal. Emporion ang “bahay-kalakal”, ang pinagmulan ng salitang emporium.

Nasa pangnagdaan ang Mga Awit 69:9 sa Griego, inubos ako ng sikap, ngunit sinisipi ito ni Juan sa panghinaharap, kataphagetai, “Kakanin ako”, na tumuturo sa halagang ibabayad ng sikap na iyon. Bumabalik ang awit ding iyon sa krus, nang bigyan siya ng suka (19:28–29).

Hiningan din si Moises ng katibayan at binigyan ng mga tandang maipakikita (Exodo 4:1–9). Ang “mga Judio” rito ay ang mga pinuno ng templo na may hawak sa mga looban; ang tanong ay paghingi ng patunay na may karapatan siyang gawin ang kagagawa pa lamang niya.

Pautos ang “Igiba” ngunit gumaganap bilang kondisyon: kung igigiba ninyo. Nagbabago ang salita para sa templo. Sa mga talatang 14–15 ito ay hieron, ang buong kabuuan ng templo pati mga looban; dito ito ay naos, ang santuario mismo, ang bahay na tinatahanan ng Dios. Egeiro ang “itatayo”, ang pandiwa ng pagkabuhay na maguli.

Sinimulan ni Herodes ang muling pagtatayo ng templo sa ikalabingwalong taon ng kaniyang paghahari, mga 20–19 B.C. (Josephus, Antiquities 15.380), kaya ang apatnapu't anim na taon ay naglalagay sa eksena sa mga A.D. 27 o 28. Natapos lamang ang gawain noong mga A.D. 63, ilang taon bago ito winasak ng mga Romano.

Sariling paliwanag ng Aklat ang talatang ito. Iniuulat ni Marcos ang mga bulaang saksi sa paglilitis na pinilipit ang pananalita upang sabihing gigibain niya ang templong gawa ng mga kamay (Marcos 14:58); walang ganitong patotoong itinala si Juan, at dito na niya ibinibigay ang kahulugan ng pananalita.

Dalawang pag-alaala ang nasa kabanata. Sa talatang 17, naalaala agad ng mga alagad ang isang awit; ang alaalang ito ay dumating lamang pagkatapos ng pagkabuhay na maguli. Isahan ang “kasulatan”, na karaniwang tumuturo sa isang tiyak na talata, bagaman hindi sinasabi ng Aklat ni Juan kung alin.

Ang “nagsisampalataya sa kaniyang pangalan” ay ang pariralang ginamit din ng pambungad para sa mga binigyan ng karapatang maging mga anak ng Dios (1:12). Binanggit ang mga tandang ginawa niya sa kapistahang ito ngunit walang isa mang inilarawan; inaamin ng Aklat ni Juan sa wakas na lalong kakaunti ang mga tandang isinulat nito kaysa sa ginawa ni Jesus (20:30).

Inuulit ang pandiwa na may pihit. Marami ang “nagsisampalataya”, episteusan, sa kaniya; ngunit si Jesus ay “hindi rin nagkatiwala”, episteuen, sa kanila: iisang pandiwa, pisteuo. Nagtiwala sila sa kaniya; hindi niya ipinagkatiwala ang kaniyang sarili sa kanila.

Sa Matandang Tipan, sa Dios ibinibigay ang ganitong kaalaman: ang PANGINOON ay tumitingin sa puso (1 Samuel 16:7), at siya ang sumisiyasat ng puso (Jeremias 17:10). Anthropos ang “tao”, at ang kasunod na talata, 3:1, ay nagsisimula sa salita ring iyon, nang ipakilala ang isang tao sa mga Fariseo.