Mga Sinematikong Awit ng Bibliya
Makinig NgayonSuporta
ENESBRPH
ENESBRPH
MaghanapSuportaMakinig ngayon

Jeremias 40

Jeremias 40

Ang malaking larawan

Nagbubukas ang Jeremias 40 sa “The word that came to Jeremiah from the LORD , after that Nebuzar-adan the captain of…”, nagbabago malapit sa talata 8 sa “Then they came to Gedaliah to Mizpah, even Ishmael the son of Nethaniah, and Johanan and…”, at nagtatapos sa “But Gedaliah the son of Ahikam said unto Johanan the son of Kareah, Thou shalt not do…”. Sinusundan ng mga puntong ito ang sariling galaw ng kabanata mula simula hanggang wakas.

Kasulatan sa tabi ng buod

Jeremias · Bersiyong King James · 16

Jeremias 40:1-8

Mga talata 1–8: The word that came to Jeremiah from the LORD , after that Nebuzar-adan…

Nagbubukas ang Jeremias 40:1–8 sa “The word that came to Jeremiah from the LORD , after that Nebuzar-adan the captain of the guard…” at umaabot sa “Then they came to Gedaliah to Mizpah, even Ishmael the son of Nethaniah, and Johanan and…” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Binubuo ang Jeremias 40 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Jeremias 40:1–8. Nagbubukas ito sa “The word that came to Jeremiah from the LORD , after that Nebuzar-adan the captain of the…”, nagbabago malapit sa talata 4 sa “And now, behold, I loose thee this day from the chains which were upon thine hand. If it…”, at umaabot sa “Then they came to Gedaliah to Mizpah, even Ishmael the son of Nethaniah, and Johanan and…”. Magkakaiba ang gawain ng paratang, babala, tawag na magbalik, hatol, at pag-asa. Ang unang tagapakinig ang gabay sa mga tanong tungkol sa susunod na katuparan. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 3 palatandaan ng pananalita, 0 tanong, 1 paghahambing, at 3 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Binubuo ang Jeremias 40 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang Babylon, Gedaliah, Ahikam, Jeremiah, Judah, Mizpah. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 3: “Now the LORD hath brought it, and done according as he hath said: because ye have sinned against the LORD , and have not obeyed…” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Jeremiah 40:1

    “The word that came to Jeremiah from the LORD , after that Nebuzar-adan the captain of the guard had let him go from…” Ang pagbanggit sa Babylon at Jeremiah ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  2. Jeremiah 40:2

    “And the captain of the guard took Jeremiah, and said unto him, The LORD thy God hath pronounced this evil upon this…” Ang pagbanggit sa Jeremiah ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  3. Jeremiah 40:3

    “Now the LORD hath brought it, and done according as he hath said: because ye have sinned against the LORD , and have…” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang LORD, obeyed, sinned. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 2 at 4.

  4. Jeremiah 40:4

    “And now, behold, I loose thee this day from the chains which were upon thine hand. If it seem good unto thee to come…” Ang pagbanggit sa Babylon ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  5. Jeremiah 40:5

    “Now while he was not yet gone back, he said, Go back also to Gedaliah the son of Ahikam the son of Shaphan, whom the…” Ang pagbanggit sa Ahikam at Babylon ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  6. Jeremiah 40:6

    “Then went Jeremiah unto Gedaliah the son of Ahikam to Mizpah; and dwelt with him among the people that were left in…” Ang pagbanggit sa Ahikam at Gedaliah ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  7. Jeremiah 40:7

    “Now when all the captains of the forces which were in the fields, even they and their men, heard that the king of…” Ang pagbanggit sa Babylon at Ahikam ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  8. Jeremiah 40:8

    “Then they came to Gedaliah to Mizpah, even Ishmael the son of Nethaniah, and Johanan and Jonathan the sons of Kareah…” Ang pagbanggit sa Ephai at Gedaliah ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

Jeremias 40:1-8

Bersiyong King James

1The word that came to Jeremiah from the LORD , after that Nebuzar-adan the captain of the guard had let him go from Ramah, when he had taken him being bound in chains among all that were carried away captive of Jerusalem and Judah, which were carried away captive unto Babylon.

2And the captain of the guard took Jeremiah, and said unto him, The LORD thy God hath pronounced this evil upon this place.

3Now the LORD hath brought it, and done according as he hath said: because ye have sinned against the LORD , and have not obeyed his voice, therefore this thing is come upon you.

4And now, behold, I loose thee this day from the chains which were upon thine hand. If it seem good unto thee to come with me into Babylon, come; and I will look well unto thee: but if it seem ill unto thee to come with me into Babylon, forbear: behold, all the land is before thee: whither it seemeth good and convenient for thee to go, thither go.

5Now while he was not yet gone back, he said, Go back also to Gedaliah the son of Ahikam the son of Shaphan, whom the king of Babylon hath made governor over the cities of Judah, and dwell with him among the people: or go wheresoever it seemeth convenient unto thee to go. So the captain of the guard gave him victuals and a reward, and let him go.

6Then went Jeremiah unto Gedaliah the son of Ahikam to Mizpah; and dwelt with him among the people that were left in the land.

7Now when all the captains of the forces which were in the fields, even they and their men, heard that the king of Babylon had made Gedaliah the son of Ahikam governor in the land, and had committed unto him men, and women, and children, and of the poor of the land, of them that were not carried away captive to Babylon;

8Then they came to Gedaliah to Mizpah, even Ishmael the son of Nethaniah, and Johanan and Jonathan the sons of Kareah, and Seraiah the son of Tanhumeth, and the sons of Ephai the Netophathite, and Jezaniah the son of a Maachathite, they and their men.

Jeremias 40:9-16

Mga talata 9–16: Gedaliah the son of Ahikam the son of Shaphan sware unto them and to…

Nagbubukas ang Jeremias 40:9–16 sa “And Gedaliah the son of Ahikam the son of Shaphan sware unto them and to their men, saying, Fear…” at umaabot sa “But Gedaliah the son of Ahikam said unto Johanan the son of Kareah, Thou shalt not do this…” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Binubuo ang Jeremias 40 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga.

Mas malalim na pag-aaral

Isang buong yunit ang Jeremias 40:9–16. Nagbubukas ito sa “And Gedaliah the son of Ahikam the son of Shaphan sware unto them and to their men, saying…”, nagbabago malapit sa talata 12 sa “Even all the Jews returned out of all places whither they were driven, and came to the land…”, at umaabot sa “But Gedaliah the son of Ahikam said unto Johanan the son of Kareah, Thou shalt not do this…”. Magkakaiba ang gawain ng paratang, babala, tawag na magbalik, hatol, at pag-asa. Ang unang tagapakinig ang gabay sa mga tanong tungkol sa susunod na katuparan. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 3 palatandaan ng pananalita, 2 tanong, 3 paghahambing, at 0 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.

Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Binubuo ang Jeremias 40 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.

Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang Gedaliah, Ahikam, Mizpah, Ishmael, Jews, Johanan. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 14: “And said unto him, Dost thou certainly know that Baalis the king of the Ammonites hath sent Ishmael the son of Nethaniah to slay…” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.

Pag-aaral sa bawat talata

  1. Jeremiah 40:9

    “And Gedaliah the son of Ahikam the son of Shaphan sware unto them and to their men, saying, Fear not to serve the…” Kailangang pansinin kung sino ang tumatanggap at ano ang saklaw ng pangako, pagpapala, o tipan. Pinipigilan nitong ilayo sa konteksto ang isang personal na salita sa salaysay.

  2. Jeremiah 40:10

    “As for me, behold, I will dwell at Mizpah to serve the Chaldeans, which will come unto us: but ye, gather ye wine, and…” Ang pagbanggit sa Chaldeans at Mizpah ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  3. Jeremiah 40:11

    “Likewise when all the Jews that were in Moab, and among the Ammonites, and in Edom, and that were in all the…” Ang pagbanggit sa Ahikam at Ammonites ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  4. Jeremiah 40:12

    “Even all the Jews returned out of all places whither they were driven, and came to the land of Judah, to Gedaliah…” Ang pagbanggit sa Even at Gedaliah ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  5. Jeremiah 40:13

    “Moreover Johanan the son of Kareah, and all the captains of the forces that were in the fields, came to Gedaliah to…” Ang pagbanggit sa Gedaliah at Johanan ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

  6. Jeremiah 40:14

    “And said unto him, Dost thou certainly know that Baalis the king of the Ammonites hath sent Ishmael the son of…” Pinababagal ng tanong ang sipi. Pansinin kung sino ang kailangang sumagot, ano ang ipinapalagay nito, at kung may tugon sa mga susunod na linya.

  7. Jeremiah 40:15

    “Then Johanan the son of Kareah spake to Gedaliah in Mizpah secretly, saying, Let me go, I pray thee, and I will slay…” Pinababagal ng tanong ang sipi. Pansinin kung sino ang kailangang sumagot, ano ang ipinapalagay nito, at kung may tugon sa mga susunod na linya.

  8. Jeremiah 40:16

    “But Gedaliah the son of Ahikam said unto Johanan the son of Kareah, Thou shalt not do this thing: for thou speakest…” Ang pagbanggit sa Ahikam at Gedaliah ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.

Jeremias 40:9-16

Bersiyong King James

9And Gedaliah the son of Ahikam the son of Shaphan sware unto them and to their men, saying, Fear not to serve the Chaldeans: dwell in the land, and serve the king of Babylon, and it shall be well with you.

10As for me, behold, I will dwell at Mizpah to serve the Chaldeans, which will come unto us: but ye, gather ye wine, and summer fruits, and oil, and put them in your vessels, and dwell in your cities that ye have taken.

11Likewise when all the Jews that were in Moab, and among the Ammonites, and in Edom, and that were in all the countries, heard that the king of Babylon had left a remnant of Judah, and that he had set over them Gedaliah the son of Ahikam the son of Shaphan;

12Even all the Jews returned out of all places whither they were driven, and came to the land of Judah, to Gedaliah, unto Mizpah, and gathered wine and summer fruits very much.

13Moreover Johanan the son of Kareah, and all the captains of the forces that were in the fields, came to Gedaliah to Mizpah,

14And said unto him, Dost thou certainly know that Baalis the king of the Ammonites hath sent Ishmael the son of Nethaniah to slay thee? But Gedaliah the son of Ahikam believed them not.

15Then Johanan the son of Kareah spake to Gedaliah in Mizpah secretly, saying, Let me go, I pray thee, and I will slay Ishmael the son of Nethaniah, and no man shall know it: wherefore should he slay thee, that all the Jews which are gathered unto thee should be scattered, and the remnant in Judah perish?

16But Gedaliah the son of Ahikam said unto Johanan the son of Kareah, Thou shalt not do this thing: for thou speakest falsely of Ishmael.

Mga sanggunian para sa kabanatang ito

Magkahiwalay na sanggunian ang mapa ng kuwento at malalim na pagninilay kasama ng planong ito. Bawat isa ay may sariling pahina.

Kuwentong sanggunian sa Antas 1Para sa mausisang kabataan at bagong mambabasa. Pinananatiling buhay ang bawat kabanata sa pamamagitan ng galaw ng kuwento, malinaw na larawan, paliwanag sa mahirap na salitang KJV, at nakakagulat na detalye.Malalim na sanggunian sa Antas 2Nakasalig sa tekstong KJV, na may pilosopikal at teolohikal na lalim at maingat na pagtukoy sa pananaw ng Katoliko, Protestante, Eastern Orthodox, Hudyo, at Messianic Jewish kapag mahalaga ang kanilang pagkakaiba.

Gabay sa pagtuturo para sa mismong kabanata

Mula mismo sa kabanata ang mga panandang ito. Pinagdurugtong nila ang mapa ng kuwento sa Antas 1, pagsusuri sa Antas 2, at teksto ng Kasulatan sa iisang aralin.

1

Magsimula sa unang larawan ng kabanata

Jeremiah 40:1: “The word that came to Jeremiah from the LORD , after that Nebuzar-adan the captain of the guard had let him go from Ramah, when he had taken him being…”

2

Maglaan ng oras sa punto ng pagbabago

Jeremiah 40:8: “Then they came to Gedaliah to Mizpah, even Ishmael the son of Nethaniah, and Johanan and Jonathan the sons of Kareah, and Seraiah the son of Tanhumeth, and…”

3

Panatilihing nakikita ang landas ng mga salita

Gedaliah, Babylon, Ahikam, land, Mizpah, Judah

Obserbasyon at gabay sa pagtuturo

  1. Kilalanin ang krisis sa kasaysayan, paglabag sa tipan, babala, at pag-asa.
  2. Ihiwalay ang unang tagapakinig ng propeta sa mga ugnay na makikita sa susunod na Kasulatan.
  3. Huwag gawing tiyak na katuparan ang kasalukuyang balita kung walang ebidensya sa teksto.

Unahin ang teksto

Kung saan nagkakaiba ang mga mambabasa

Nagsisimula ang buod sa sinasabi ng sipi at sa ugnayan ng mga bahagi nito. Hindi nito ipinapalagay na nalutas na ng isang denominasyon ang lahat ng tanong. Malinaw na tinutukoy kung ang konklusyon ay nakasalalay sa tradisyon, teoryang pampanitikan, o rekonstruksiyong pangkasaysayan.

Unang inihaharap ang tekstong KJV. Nilalagyan ng malinaw na pangalan ang mga interpretasyon, at ipinapakita lamang ang mga pagkakaiba kapag nakatutulong ang mga ito upang maunawaan kung bakit hindi palaging iisa ang sagot ng mga seryosong komunidad.

Inihahanda pa ang paghahambing ng mga interpretasyon para sa kabanatang ito. Habang wala pa ang mga nasuring tala, malinaw na pinaghihiwalay ng pahinang ito ang teksto ng KJV, buod, at aplikasyon nang hindi sinasabing nagkakasundo ang lahat ng responsableng mambabasa sa bawat tanong.

Mga layunin sa pagkatuto

  1. Ilagay ang Jeremias 40 sa loob ng Jeremias 40 at ipaliwanag ang tungkulin nito sa Jeremias.
  2. Ilarawan mula sa ebidensiya kung paano binubuo ng sipi ang pokus na ito: Binubuo ang Jeremias 40 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga.
  3. Ihiwalay ang tahasang pahayag, konklusyong suportado ng Kasulatan, at interpretasyon.
  4. Ipaliwanag kung paano ginagabayan ng uring propesiya ang responsableng pagbasa.
  5. Ihambing ang kaugnay na awit o video sa sipi at bumalik sa teksto para suriin ito.
  6. Bumuo ng personal at pampamayanang tugon na hindi lumalampas sa ebidensiya ng Kasulatan.

Paghahanda ng guro

  1. Basahin nang dalawang ulit ang Jeremias 40, pati ang agad na nauuna at sumusunod dito.
  2. Balikan ang bahagi ng aklat: Jeremias 40 (Jeremias 40).
  3. Markahan ang nagsasalita, kilos, nauulit na salita, utos, paghahambing, pangako, at bunga.
  4. Pakinggan o panoorin muna ang kaugnay na media at itala kung saan ito nagpapaikli, nagbibigay-kahulugan, o nagsasadula.
  5. Maghanda ng paraang makakasagot ang mga kalahok nang hindi sila pinipilit magbahagi ng personal na karanasan.

Pagsuri sa ebidensiya at interpretasyon

Tahasang pahayag

Magtala ng dalawang pahayag na tuwirang sinasabi ng Jeremias 40 at banggitin ang mga talata.

Suportado ng Kasulatan

Bumuo ng konklusyon mula sa ilang bahagi ng Jeremias 40. Ipaliwanag ang bawat hakbang.

Matibay na hinuha

Tukuyin ang konklusyong malapit na sumusunod sa teksto kahit hindi ito nakasaad sa iisang pangungusap.

Posible o tradisyonal na pagbasa

Kung may magkakaibang responsableng pagbasa, ipakita ang kaibahan at huwag itong ituring na katiyakan.

Hangganan

Huwag gawing konklusyon sa pagtuturo ang haka-haka.

Talakayan na may gabay sa sagot

1. Ano ang tuwirang sinasabi ng Jeremias 40 tungkol sa Diyos, mga tao, o kalagayan?

Ipakita ang gabay ng guro

Magsimula sa mga salita at kilos sa sipi. Humingi ng eksaktong talata bago tanggapin ang konklusyon.

2. Paano binubuo ng sipi ang pokus na ito: Binubuo ang Jeremias 40 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga?

Ipakita ang gabay ng guro

Sundan ang simula, pagbabago, at kinalabasan. Huwag umasa sa isang pangungusap kung may malinaw na pagkakasunod ang yunit.

3. Anong salita, kilos, paghahambing, o tugon ang nauulit, at ano ang tungkulin nito?

Ipakita ang gabay ng guro

Maaaring ipakita ng pag-uulit ang balangkas o diin, ngunit ipaliwanag ang kahulugan nito sa konteksto.

4. Paano nakatutulong ang yunit sa bahaging Jeremias 40?

Ipakita ang gabay ng guro

Ihambing ang yunit sa nauuna at sumusunod dito sa parehong aklat.

5. Anong pag-iingat ang kailangan dahil sa uring propesiya?

Ipakita ang gabay ng guro

Tukuyin ang unang tagapakinig, krisis sa kasaysayan, paratang sa tipan, babala, panawagang magbalik, at pag-asa bago talakayin ang susunod na katuparan.

6. Anong tapat na tugon ang hinihingi nito sa isang tao at sa pamayanan?

Ipakita ang gabay ng guro

Bumuo ng tiyak at angkop na kilos. Huwag gawing utos ang paglalarawan kung walang ebidensiya.

Responsableng pagsasabuhay

Puso at gawi

Tukuyin ang paniniwala, hangarin, o gawing itinutuwid, pinatitibay, o inililihis ng Jeremias 40.

Ugnayan at pamayanan

Bumuo ng kilos na mag-iingat sa dangal, katotohanan, katarungan, habag, o katapatan sa isang tunay na ugnayan.

Pagsamba at panalangin

Sumulat ng panalangin gamit ang mga salita at alalahanin ng sipi.

Paglilingkod at patotoo

Pumili ng nakikitang tugon para sa linggong ito at ng taong makakasama sa pananagutan.

Pag-angkop para sa tagapakinig

Mga bata

Gumamit ng maikling bahagi, mapa ng mga tao at kilos, at isang tiyak na tugon. Ipaliwanag muna ang mahihirap na salita.

Kabataan

Ipatukoy ang presyon, katapatan, kapangyarihan, at bunga. Payagang sumagot sa sulat nang hindi kailangang magbahagi sa lahat.

Matatanda

Magdagdag ng kontekstong pampanitikan at pangkasaysayan, ihambing ang responsableng pagbasa, at humingi ng ebidensiya sa bawat pahayag.

Iba-ibang edad

Pagpartnerin ang magkaibang edad, unahin ang obserbasyon bago interpretasyon, at magwakas sa sama-samang panalangin.

Online o sa tahanan

Ipadala nang maaga ang sipi, gamitin ang media bilang paghinto para magmasid, at tipunin ang sagot sa iisang dokumento.

Kumpletong 75-minutong daloy ng pagtuturo

Maaaring alisin ng grupong kulang sa oras ang pinalawak na talakayan, ngunit panatilihin ang pagbasa ng Kasulatan, pagsuri ng ebidensiya, at pangwakas na tugon.

5 min

Panimula

Ipakilala ang aklat, Jeremias 40, uri, at pangunahing tanong. Ipaliwanag na susuriin sa teksto ang bawat konklusyon.

15 min

Buong pagbasa

Basahin nang malakas o tahimik ang yunit. Markahan ang nagsasalita, pag-uulit, utos, paghahambing, at pagbabago.

15 min

Pagbasa bawat bahagi

Sundan ang ginabayang mga bahagi. Ibuod ang bawat isa sa isang pangungusap at itala ang talatang sumusuporta rito.

10 min

Awit o video

Gumamit ng kaugnay na media. Ihambing ang diin at hindi nito isinama sa sipi.

15 min

Talakayang may ebidensiya

Gamitin ang mga tanong at humingi ng talata para sa bawat mahalagang sagot.

10 min

Pagsasabuhay

Bumuo ng personal at pampamayanang tugon. Iwasan ang pangako o utos na hindi itinatakda ng teksto.

5 min

Buod at panalangin

Kumpletuhin ng bawat isa ang isang pangungusap tungkol sa sipi. Manalangin gamit ang mga salita at alalahanin nito.

Pag-aaral gamit ang awit at video

Gamitin ang media pagkatapos basahin ang sipi. Maaaring magbigay-kahulugan, magpaikli, o magsadula ang awit o video, kaya ihambing ito sa Kasulatan.

  1. Bago: basahin ang eksaktong sipi at tukuyin ang pangunahing galaw nito.
  2. Habang ginagamit: pansinin kung aling mga salita, tao, pangyayari, o damdamin ang binibigyang-diin.
  3. Pagkatapos: tukuyin kung ano ang nilinaw, ano ang hindi isinama, at ano ang dapat suriin sa teksto.