Ang batang hinango sa tubig ay naging takas

Walang pangalan ang sinumang tao sa talatang ito. Sa Exodo 6:20 pa ipinakikilala ang mga magulang bilang sina Amram at Jochabed. Pareho silang mula kay Levi, kaya Levita si Moises sa magkabilang panig. Ang liping isinumpa ni Jacob dahil sa galit sa Genesis 49:5–7 ay siya ring ihihiwalay para sa natatanging tungkulin sa Exodo 32:29.

Ang salitang maganda ay tumutugma sa Hebreong tov, ang salitang ginamit sa Genesis 1 nang makita ng Dios na mabuti ang Kaniyang nilikha. Nakikita ng ina ang sanggol sa katulad na wika. Tatlong taon na mas matanda si Aaron ayon sa Exodo 7:7, at mas matanda pa si Miriam, kaya hindi ito ang unang anak bagaman ganoon ang dating ng paglalahad.

Ang takbang yantok ay gawa sa gome, papyrus, halamang tambo na itinatali rin ng mga Egipcio upang gawing magagaan na bangka, gaya ng binanggit sa Isaias 18:2. Ang betun ay kaparehong sangkap na ginamit sa Genesis 11:3. Ang mga tambo sa tabi ng ilog ay suph, salitang nasa pangalang Dagat ng Mga Tambo na tatawirin ng Israel.

Ang kapatid na babae ay hindi pinangalanan dito at karaniwang kinikilalang si Miriam, na unang tatawagin sa pangalan sa Exodo 15:20. Ang kaniyang pagtayo sa malayo ay gumagamit ng pandiwang may diwang matatag na pagpuwesto. Ang kaparehong kilos ang iuutos ni Moises sa bayan sa dagat sa Exodo 14:13 habang hinihintay nila ang mangyayari.

Makatwiran sa kontekstong Egipcio ang pagligo ng isang prinsesa sa Nilo sapagkat itinuturing na sagrado ang ilog at ang tubig nito ay inuugnay sa buhay. Hindi kailanman pinangalanan sa Exodo ang anak na babae ni Faraon. Sa tradisyong Judio tinawag siyang Bithiah, kaugnay ng anak ni Faraon sa 1 Mga Cronica 4:18, pangalang nangangahulugang anak na babae ng Panginoon.

Mabilis at buháy ang ayos ng Hebreo sa tagpong ito: binuksan niya ang sisidlan, nakita ang bata, at naroon ang isang sanggol na umiiyak. Ang pandiwang chamal ay nangangahulugang maawa sa diwang pinili niyang huwag puksain ang maaaring patayin. Agad niyang nakilala kung saang bayan kabilang ang bata at alam niyang may utos laban dito.

Napapanahon ang tanong ng kapatid: isang sisiwa mula sa mga babaing Hebrea para sa isang sanggol na Hebreo. Ang mga kasunduan sa pagpapasuso nang dalawa o tatlong taon ay kilala sa mga sinaunang dokumento ng Malapit na Silangan. Dahil karaniwang gawain sa sambahayan ang ganitong kasunduan, natural at hindi kahina-hinala ang mungkahi niya sa prinsesa.

Isang salita lamang sa Hebreo ang sagot ng prinsesa, lekhi, na nangangahulugang humayo. Ang kapatid ay tinawag na almah, isang dalagang nasa edad ng pag-aasawa, kaparehong salitang ginamit kay Rebeca sa Genesis 24:43. Ang babae namang tinawag niya ay simpleng tinutukoy bilang ina ng bata, at sapat na iyon sa daloy ng salaysay.

Sa isang kabalintunaan, hindi nalalamang inuupahan ng prinsesa ang tunay na ina upang alagaan ang sarili nitong anak. May larong-salita na nakita ng ilang rabbi sa pandiwang Hebreo, na parang sinasabing narito, sa iyo ito, ngunit hindi tiyak ang pagbasa. Ang kabayaran ay nagmumula pa sa sambahayan ni Faraon, ang kaparehong bahay na nag-utos na lunurin ang mga batang lalake.

Ang pangalang Mosheh ay kahawig ng anyong pandiwa na nangangahulugang isang naglalabas o humihila, bagaman ang paliwanag ng prinsesa ay tungkol sa batang inilabas mula sa tubig. Malapit din dito ang elementong Egipciong mose, na nangangahulugang ipinanganak ni o anak. Ang batang hinango mula sa tubig ang siya ring magiging kasangkapan sa paglabas ng isang buong bayan.

Ayon sa Mga Hebreo 11:24, tumanggi si Moises sa pagkakakilanlang kaugnay ng pagiging anak ng prinsesa, at inilalagay siya ng Mga Gawa 7:23 sa edad na apatnapu sa panahong ito. Ang pagmamasid niya sa atang ng kaniyang mga kapatid ay higit sa basta pagtingin, sapagkat may pakikiramay. Pareho ring pandiwa ang ginagamit sa pananakit ng Egipcio at sa suntok ni Moises sa susunod na talata.

Ang pagtingin ni Moises sa magkabilang dako ay nagpapakitang sinadya at palihim ang ginawa niya. Tinitiyak niyang walang taong nakakakita, ngunit hindi binabanggit ang pagtingin sa Dios. Ang Hebreong nakah ay ginagamit kapwa sa pananakit ng Egipcio sa Hebreo at sa pagpatay ni Moises sa Egipcio, kaya sadyang magkaugnay ang dalawang kilos sa wika.

Ang taong umaapi ay tinatawag sa Hebreo na rasha, isang terminong legal para sa panig na may sala. Sinusubukan ni Moises na humatol sa alitan ng dalawang Hebreo at tinatanong kung bakit sinasaktan ng isa ang kaniyang rea, ang kaniyang kapuwa o kapitbahay. Ang kaparehong salita ang ginagamit sa Levitico 19:18 sa utos tungkol sa pag-ibig sa kapuwa.

Ang tanong tungkol sa pagiging pangulo at hukom ay muling binanggit sa Mga Gawa 7:27 at 35, kung saan binibigyang-diin na ang taong tinanggihan noon ang siya ring sinugo ng Dios bilang pinuno at tagapagligtas. Ang taong may sala ang siya pang nagbintang kay Moises. Ang pahayag ni Moises na nahayag na ang bagay ay nagpapakita ng biglaang takot.

Ang Madian ay nasa silangan ng Golpo ng Aqaba at umaabot sa mga bahagi ng Sinai. Ang mga Madianita ay nagmula kay Abraham sa pamamagitan ni Cetura ayon sa Genesis 25:2. Ang takas na lalaking humahantong sa isang balon ay umuulit sa huwaran ng lingkod ni Abraham at ni Jacob, na kapwa nakatagpo ng magiging kaugnay sa pag-aasawa sa tabi ng balon.

Pitong anak na babae ang binanggit ng saserdote, at walang anak na lalake na nakatala, kaya ang mga babae ang nag-aalaga sa kawan. Ang pagiging saserdote sa Madian ay nagpapahiwatig ng taong may katayuan sa lipunan. Ang mga inuman ay mga batuhan o kahoy na daluyan na pinupuno nang mano-mano mula sa balon, kaya mabigat ang gawaing inaagaw ng mga pastor.

Ang pandiwang Hebreo sa pagtulong ni Moises ay yasha, na literal ding nangangahulugang magligtas at pinagmulan ng mga pangalang Josue at Jesus. Ito ang unang pagkakataon na sinabing may iniligtas si Moises. Ipinahihiwatig ng pagkagulat ng ama sa susunod na talata na karaniwang tinataboy ng mga pastor ang kaniyang mga anak kaya madalas silang nahuhuli.

Ang pangalang Raquel sa talata ay kumakatawan kay Reuel, na ang kahulugan ay kaibigan ng Dios. Tinatawag siyang Jethro sa Exodo 3:1, at maaaring anak niya si Hobab sa Mga Bilang 10:29. Pinagtatalunan ang ugnayan ng mga pangalang ito, at maaaring titulo ang Jethro. Ang tanong kung bakit maaga silang nakauwi ay nagpapakitang karaniwan sa kanila ang mapaalis at maghintay.

Tinawag nilang isang Egipcio si Moises dahil malamang na ganoon ang kaniyang pananamit, pananalita, at ayos. Idinagdag ng mga babae na siya pa mismo ang umigib ng tubig para sa kanila. Sa Hebreo ay dinodoble ang pandiwa upang bigyang-diin na talagang siya ang gumawa ng mabigat na pagbubuhat, kaya tila iyon ang lalo nilang ikinamangha bukod sa pagliligtas.

Tatlong sunod na tanong ang nagpapakita ng ama na sinisita ang kaniyang mga anak dahil iniwan nila ang taong tumulong sa kanila. Ang pagkain ng tinapay ay karaniwang paraan ng pagsasabing makibahagi sa isang pagkain. Sa sinaunang Malapit na Silangan, ang pagtanggap sa isang tao sa hapag ay mahalagang bahagi ng mabuting pakikitungo at naglalagay sa panauhin sa proteksiyon ng tahanan.

Ang Hebreong ya'el ay nangangahulugang pumayag o maging handang gawin ang isang bagay, kaya pumayag si Moises na manatili sa piling ng lalaki. Ang pangalang Zephora ay nangangahulugang ibon, marahil maliit na ibon gaya ng maya. Ang isang lalaking dumating na walang ari-arian at napangasawa ang anak ng kaniyang pinatuluyan ay kahawig ng karanasan ni Jacob kay Laban, bagaman walang pitong taong paglilingkod dito.

Ang Gersom ay tunog ng pariralang Hebreo na ger sham, isang dayuhan doon. Ang sinabi ni Moises ay maaaring mangahulugang naging dayuhan siya, hindi lamang pansamantalang nanirahan. Maaaring Madian ang tinutukoy niyang ibang bayan, ngunit maaaring Egipto rin, kaya hati ang mga pagbasa. Sa Exodo 18:3–4 pa pinangalanan ang ikalawang anak niyang si Eliezer.

Ang pariralang pagkaraan ng maraming araw ay literal na tumutukoy sa mahabang panahong lumipas, at inilalagay ito ng Mga Gawa 7:30 sa apatnapung taon. Tatlong magkaibang salitang Hebreo ang ginagamit sa kanilang paghihirap: pagbuntong-hininga, pagdaing, at pag-akyat ng kanilang hibik. Walang tahasang panalanging nakadirekta sa sinuman, ngunit umabot pa rin sa Dios ang kanilang pagdurusa.

Ang hibik ay kaugnay ng Hebreong neaqah, salitang ginagamit din sa Ezekiel 30:24 para sa daing ng nasugatan. Sa dalawang talata ay apat na pandiwa ang may Dios bilang gumagawa, at paulit-ulit ang pangalang Elohim. Ang tipan ay binanggit kasama sina Abraham, Isaac, at Jacob sa pagkakasunod, na siyang magiging pormula rin sa Exodo 3:6.

Ang huling parirala ay literal na maikli at biglaan sa Hebreo: at nalaman ng Dios, na walang nakasaad na tuwirang layon. Kapareho ito ng pandiwang ginamit sa Exodo 1:8 nang sabihing hindi kilala ng hari si Jose. Hindi kumilala ang hari, ngunit kumikilala ang Dios. Iba ang pagbasa ng mga tagapagsaling Griego, na nauunawaan itong pagpapakilala ng Dios sa Kaniyang sarili.