Pangalang itatayo at pamilyang hindi makapagpatuloy

Ang salitang isinaling wika ay safah, na literal na nangangahulugang labi, samantalang ang salita o pananalita ay tumutukoy sa mga salitang ginagamit. Ang larawan ay isang sangkatauhang may iisang dila at iisang bokabularyo. Binabaligtad ng Sofonias 3:9 ang larawan nang ipangakong bibigyan ng Diyos ang mga bayan ng isang malinis na labi upang sama-sama silang tumawag sa kaniyang pangalan.

Ang pariralang Hebreo ay maaaring mangahulugang mula sa silangan o patungong silangan. Sa alinmang pagbasa, mahalaga ang direksiyon sa Genesis: inilagay si Adam sa silangan ng Eden matapos siyang paalisin, nanirahan si Cain sa silangan ng Eden, at sa Genesis 13:11 ay pipiliin ni Lot ang kapatagan habang naglalakbay patungong silangan. Ang Sinar ang kapatagan ng Babilonia na binanggit din sa Genesis 10:10.

May masinsing paglalaro ng tunog sa Hebreo sa mga pariralang tumutukoy sa paggawa ng mga laryo at sa lubusang pagsunog sa mga ito. Magkalapit din sa tunog ang mga salitang para sa betun at materyal na panali. Kaunti ang likas na bato sa timog Mesopotamia, kaya ang paggamit ng nilutong laryo at bitumen bilang materyales sa pagtatayo ay akmang-akma sa heograpiya ng lugar.

Ang diwa ng taluktok na nasa langit ay kahawig ng wikang ginagamit para sa mga tore ng templo sa Babilonia. Ang ziggurat ng Babilonia ay tinawag na Etemenanki, na may kahulugang bahay ng pundasyon ng langit at lupa. Ang hangarin nilang huwag mangalat ay tuwirang kabaligtaran ng utos sa Genesis 9:1 na magpakarami at punuin ang lupa.

Ang pariralang mga anak ng mga tao ay bene ha'adam sa Hebreo, na maaari ring unawaing mga anak ni Adam, ang taong ginawa mula sa alabok ng lupa. Sa kabila ng laki ng kanilang itinatayo, tinutukoy pa rin sila ayon sa kanilang makalupang pinagmulan. Ipinahihiwatig din ng anyo ng pandiwa na hindi pa tapos ang gawain. Ang lungsod at moog ay patuloy pang itinatayo nang bumaba ang Panginoon upang tingnan ang mga ito.

Ang pandiwang ginamit para sa kanilang pagsisimula ay hechel, na lumilitaw din sa Genesis 4:26, 6:1, at 9:20. Sa mga bahaging iyon, ang mga bagong simula ay may kasamang masalimuot o mapanganib na bunga. Ang pahayag na walang makasasawata sa kanilang balak ay gumagamit ng pandiwang makikita rin sa Job 42:2 tungkol sa walang makapipigil sa layunin ng Diyos.

Ang maramihang ating ay katulad ng maramihang pananalita sa Genesis 1:26 at 3:22. Ang pandiwang balal ay nangangahulugang paghaluin o paghalu-haluin, at ginagamit din sa Levitico 2:4–5 sa harina na hinaluan ng langis. Walang sinasabing winasak ng Diyos ang lungsod o ang mga tao. Ang ginawa niya ay paghaluin ang iisang wika upang hindi na sila magkaunawaan.

Walang sinasabi ang Genesis na bumagsak o nawasak ang moog. Isang mas huling akda, ang Aklat ng Jubilees 10:26, ang nagdaragdag ng malakas na hanging nagpabagsak dito, ngunit wala iyon sa talatang ito. Ang malinaw lamang na sinabi ay pinanabog ng Panginoon ang mga tao at tumigil sila sa pagtatayo ng lungsod. Iniwan ang proyekto, hindi inilalarawang giniba.

Sa sariling wika ng Babilonia, ang pangalan ay Bab-ili, na may diwang pintuan ng diyos. Iniuugnay naman ng Genesis ang Babel sa Hebreong balal, paghaluin o guluhin, kaya nagiging paglalaro sa pangalan ang paglalarawan sa nangyari roon. Ang pagkalat na kinatatakutan ng mga tagapagtayo sa talata 4 ay siya ring naganap, at tatlong ulit binibigyang-diin ang ideya ng pagkakawatak-watak sa bahaging ito.

Ito ang ikalimang pamagat ng sali't saling lahi sa Genesis. Sa Mishnah, Avot 5:2, binilang ang sampung salinlahi mula kay Adam hanggang kay Noe at sampu pa mula kay Noe hanggang kay Abraham, kaya magkatugma ang dalawang hanay. Dahil si Sem ay isang daang taong gulang dalawang taon pagkatapos ng baha, inilalagay ng bilang ang kaniyang kapanganakan sa ikalimandaan at ikalawang taon ni Noe.

Umabot sa animnaraang taon ang buong buhay ni Sem. Batay sa mga bilang ng Hebreong teksto, namatay siya sa taong 2158 mula kay Adam, tatlumpu't limang taon matapos mamatay si Abraham. Sa gayong pagkakasunod, ang anak ni Noe na lumabas mula sa daong ay nabuhay pa lampas sa buong buhay ng lalaking tinawag palabas mula sa Ur.

Biglang bumababa rito ang edad sa pagkakaanak mula sa isang daang taon ni Sem tungo sa tatlumpu't lima ni Arphaxad. Mas mababa ito kaysa alinmang edad ng pagiging ama sa Genesis 5, kung saan ang pinakabata ay animnapu't lima. Sa saling Griego, ang bilang ay isang daan at tatlumpu't lima, at sa kabuuan ay mas mahahaba nang palagian ang mga bilang sa talaang iyon.

Sa Genesis 5, karaniwang ibinibigay ang tatlong bilang para sa bawat tao at pagkatapos ay tahasang sinasabing namatay siya. Dito ay dalawang bilang lamang ang ibinibigay at hindi binabanggit ang kamatayan. Kailangang pagsamahin ng mambabasa ang tatlumpu't lima at apat na raan at tatlo upang makuha ang kabuuang apat na raan at tatlumpu't walong taon ni Arphaxad. Ang Samaritanong Pentateuco ay nagbibigay mismo ng mga kabuuan at mga pahayag ng kamatayan.

Ang Sala ay Shelach sa Hebreo, salitang maaari ring tumukoy sa sibat o suligi. Ang parehong salita ay maaaring nasa loob ng pangalang Matusalem kung tama ang pagpapaliwanag dito bilang lalaking may suligi. Kapansin-pansin ding maikli at payak ang mga pangalan sa linyang ito kung ihahambing sa ilang mahahabang pangalang may sangkap na tumutukoy sa Diyos sa Genesis 5.

Apat na raan at tatlong taon ang nabuhay ni Sala pagkatapos maipanganak si Heber, eksaktong kapareho ng bilang na ibinigay kay Arphaxad sa talata 13. Walang paliwanag ang talaan tungkol sa pag-uulit na ito. Gayunman, magkaiba pa rin ang kabuuang haba ng kanilang buhay dahil tatlumpung taon si Sala nang maging ama, kaya apat na raan at tatlumpu't tatlo ang kabuuan niya laban sa apat na raan at tatlumpu't walo ni Arphaxad.

Mula sa bahaging ito, halos tatlumpung taong gulang na ang bawat ama sa pagsilang ng anak na sinusundan ng talaan. Mas malapit na ito sa karaniwang haba ng isang salinlahi ng tao kaysa sa matataas na edad sa naunang mga kabanata. Unti-unting bumababa ang mga bilang patungo sa sukat ng buhay na magiging pamilyar sa kasaysayan ng pamilya ni Abraham.

Ang kabuuang buhay ni Heber ay apat na raan at animnapu't apat na taon. Sa mga bilang na ito, nabuhay pa siya nang animnapu't apat na taon matapos mamatay si Abraham. Ginamit ng tradisyong Judio ang ganitong pagsasapawan ng mga salinlahi. Binabanggit ng Targum at Genesis Rabbah ang isang tahanan ng pag-aaral nina Sem at Heber kung saan sinasabing natuto si Jacob.

Sa Genesis 10:25, ang mga araw ni Peleg ang panahong sinasabing nahati ang lupa. Dito naman, walang ibinibigay na paliwanag tungkol sa pangalang iyon o sa paghahati. Karaniwang pormula lamang ang natatanggap niya: tatlumpung taong gulang siya nang maging anak si Reu. Kapansin-pansing ang kabanatang naglalarawan sa pagkakawatak-watak ng mga tao ay hindi nagbibigay kay Peleg ng anumang tahasang papel sa pangyayaring iyon.

Ang buong buhay ni Peleg ay dalawang daan at tatlumpu't siyam na taon, halos kalahati lamang ng apat na raan at animnapu't apat na taon ng kaniyang amang si Heber. Batay sa mga bilang ng Hebreong teksto, namatay si Peleg sa taong 1996 mula kay Adam. Sampung taon iyon bago mamatay si Noe, kaya nabuhay si Noe nang mas matagal kaysa sa sarili niyang kaapu-apuhan makalipas ang maraming salinlahi.

Ang pangalang Reu, o Re'u, ay maaaring pinaikling anyo ng isang pangalang gaya ng Reuel, na may diwang kaibigan ng Diyos. Ang Reuel ay pangalan ding ginagamit para sa biyenan ni Moises sa Exodo 2:18. Sa Lucas 3:35, lumilitaw ang pangalang ito sa anyong Griego na Ragau.

Ang dalawang daan at pitong taon pagkatapos ng kapanganakan ni Serug, kapag idinagdag sa tatlumpu't dalawang taon ni Reu bago nito, ay nagbibigay ng kabuuang dalawang daan at tatlumpu't siyam na taon. Eksaktong kapareho iyon ng haba ng buhay ng kaniyang amang si Peleg. Dalawang magkasunod na salinlahi ang may parehong kabuuang edad, at pagkatapos nito ay patuloy pang bumababa ang mga bilang.

Ang pangalang Serug ay tumutugma sa Sarugi, isang bayang malapit sa Haran na kilala mula sa mga tala ng Asiria. Ilan pang pangalan sa linyang ito, gaya ng Nachor at marahil Thare, ay kaugnay din ng mga pangalan ng lugar sa rehiyong iyon. Ipinahihiwatig nito na ang alaala ng pamilya ay maaaring napanatili kasama ng mga bayang kanilang tinirhan o pinag-ugatan.

Ang dalawang daang taon pagkatapos ng kapanganakan ni Nachor ay isang bilog na bilang sa talaan. Sa Aklat ng Jubilees 11, inilalagay sa salinlahi ni Serug ang paglaganap ng paggawa ng mga diyus-diyosan. Ang tradisyong iyon ay kaugnay ng Josue 24:2, kung saan sinasabing si Thare at ang mga ninuno niya ay naglingkod sa ibang mga diyos.

Ang dalawampu't siyam na taon ni Nachor ang pinakabatang edad sa pagiging ama sa dalawang pangunahing talaan ng lahi na ito. Ang Nachor ay pangalan din ng isang bayan malapit sa Haran, ang Nakhur na kilala sa mga liham mula Mari. Sa Genesis 24:10, pumunta ang lingkod ni Abraham sa lungsod ni Nachor. Ang kapatid ni Abram ay nagdadala rin ng pangalan ng kanilang lolo.

Ang kabuuang buhay ni Nachor ay isang daan at apatnapu't walong taon, ang pinakamaikli sa dalawang talaan ng sali't saling lahi. Halos kalahati lamang iyon ng haba ng buhay ng kaniyang amang si Serug. Batay sa mga bilang ng Hebreong teksto, namatay siya sa taong 1997 mula kay Adam, siyam na taon bago namatay si Noe, na walong salinlahi ang pagitan sa kaniya.

Madalas iugnay ang pangalang Thare sa yareach, ang salitang Hebreo para sa buwan, at kapwa ang Ur at Haran ay mahalagang sentro ng pagsamba sa diyos-buwang Sin. Tahasang sinasabi ng Josue 24:2 na si Thare ay naglingkod sa ibang mga diyos. Unang binanggit si Abram sa tatlong anak, ngunit ang mga bilang sa Genesis 11:32 at 12:4 ay nagpapahiwatig na maaaring hindi siya ang panganay.

Ito ang ikaanim na pamagat ng sali't saling lahi sa Genesis, at ang pangalan ni Thare ang nakalagay sa pamagat. Ang seksiyong ito ay umaabot hanggang Genesis 25:11. Walang hiwalay na pamagat na tinatawag na sali't saling lahi ni Abraham, kaya ang buong buhay ni Abraham ay inilalahad sa loob ng bahagi na nagsimula sa kaniyang ama. Dito rin unang ipinakikilala si Lot bilang anak ni Haran.

Ang pariralang bago namatay ang kaniyang ama ay literal na may diwang sa harap ng kaniyang amang si Thare, kaya malinaw na namatay si Haran habang buhay pa ang kaniyang ama at maaaring maging sa kaniyang presensya. Ito ang unang pagkakataon sa Kasulatan na isang anak ang namatay bago ang kaniyang ama. Ang salitang moledet na kaugnay ng lupaing tinubuan ay lilitaw muli sa Genesis 12:1. Ang pagtukoy sa mga Caldeo ay gumagamit ng pangalang pamilyar sa mas huling mga mambabasa.

Ang Sarai ay may kahulugang prinsesa at ang Milca ay may kahulugang reyna. Pinakasalan ni Nachor ang anak ng sarili niyang kapatid na si Haran. Sa Talmud, Megillah 14a, kinilala ang hindi naipaliwanag na si Iscah bilang si Sarai, na mangangahulugang anak din siya ni Haran. Gayunman, sa Genesis 20:12 ay inilalarawan ni Abraham si Sarai bilang anak ng kaniyang ama ngunit hindi ng kaniyang ina.

Ang salitang Hebreo na aqarah, baog, ay gagamitin din para kay Rebeca sa Genesis 25:21 at kay Raquel sa Genesis 29:31. Sa gayon, ang tatlong pangunahing ina sa linyang sinusundan ng Genesis ay unang ipinakikilalang walang kakayahang magkaanak. Ang salitang valad na ginagamit dito para sa anak ay isang pambihirang anyo na hindi na matatagpuan sa ibang bahagi ng Hebreong Kasulatan.

Si Thare ang kumukuha sa kaniyang pamilya at nangunguna sa pag-alis, samantalang si Abram ay inilalarawang kasama sa dinadala niyang sambahayan. Hindi binanggit si Nachor sa paglalakbay, ngunit ang kaniyang pamilya ay matatagpuan sa kalaunan malapit sa Haran sa Genesis 24:10. Sa Hebreo, magkaiba ang katinig na tunog ng pangalan ng lungsod na Haran at ng pangalan ng namatay na kapatid ni Abram, kahit magkamukha ang mga ito sa ilang pagsulat.

Kung si Abram ay ipinanganak nang pitumpung taong gulang si Thare at umalis siya sa Haran sa edad na pitumpu't lima, lumalabas sa mga bilang ng Hebreong teksto na nabuhay pa si Thare nang animnapung taon matapos ang pag-alis ni Abram. Ang Samaritanong Pentateuco ay nagbibigay kay Thare ng kabuuang isang daan at apatnapu't limang taon. Sa Mga Gawa 7:4, inilalagay ang pag-alis ni Abram pagkatapos ng kamatayan ng kaniyang ama.