Nauuna ang panganay sa bahay ni Laban

Ang pariralang isinaling na nagpatuloy si Jacob ng kaniyang paglalakbay ay literal na tumutukoy sa pag-angat ng kaniyang mga paa, isang natatanging idyoma sa Lumang Tipan. Ipinaliwanag ni Rashi na matapos ang Bethel ay gumaan ang loob ni Jacob kaya tila gumaan din ang kaniyang hakbang. Ang lupain ng mga anak ng silanganan ay ang rehiyon ng mataas na Eufrates kung saan naroon ang Haran.

Sunod-sunod na ginagamit sa Hebreo ang salitang katumbas ng narito upang iharap ang tanawin ayon sa pagkakita ni Jacob: isang balon, tatlong kawan na nakahimlay sa tabi nito, at isang malaking bato sa bunganga. Ang gayong kalaking bato ay nagsisilbing panakip at kandado, sapagkat hindi basta makakakuha ng tubig ang isang pastol kung walang ibang tutulong sa pag-aalis nito.

Ang mga pandiwa rito ay naglalarawan ng nakagawiang gawain. Hindi pa nito sinasabi ang ginawa ng mga pastol sa mismong hapong iyon, kundi ang karaniwang paraan araw-araw: nagtitipon ang mga kawan, inaalis ang bato, pinaiinom ang mga hayop, at ibinabalik ang bato. Inilalahad muna ng Genesis ang kaugaliang malapit nang suwayin ni Jacob.

Ang pagtawag ni Jacob sa mga estranghero bilang mga kapatid ay magalang na pakikipag-usap, hindi pahayag na magkakamag-anak sila. Nang sabihin nilang sila ay taga-Haran, nalaman niyang natapos na ang mahaba niyang paglalakbay. Sa Haran namatay si Thare, ama ni Abraham, ayon sa Genesis 11:32, at mula roon din umalis si Abraham patungo sa lupaing itinuro sa kaniya.

Tinawag dito si Laban na anak ni Nachor kahit apo siya ni Nachor at anak ni Bethuel. Karaniwan sa ganitong pananalita na iugnay ang isang tao sa mas matandang pinuno o pinagmulan ng kaniyang angkan. Kaya mauunawaan ng mga pastol kung aling pamilya ang tinutukoy ni Jacob. Napakaikli rin ng tugon nila: kilala nila si Laban.

Ang tanong ni Jacob tungkol sa kalagayan ni Laban ay gumagamit ng Hebreong hashalom lo, na literal na nagtatanong kung may kapayapaan sa kaniya. Katulad nito ang tanong ni Jose tungkol sa kanilang ama sa Genesis 43:27. Habang sumasagot ang mga pastol, si Raquel mismo ay dumarating na kasama ang mga tupa, kaya nagiging agarang pangyayari ang pag-uusap.

Maaga pa at maliwanag pa ang araw, maraming oras bago karaniwang tipunin ang mga kawan. Bilang isang taong sanay sa pag-aalaga ng hayop, sinabihan ni Jacob ang mga hindi niya kilalang pastol kung ano ang dapat nilang gawin. May mga nagpalagay na gusto niyang umalis sila bago dumating si Raquel, ngunit payo lamang ni Jacob ang tahasang ibinibigay ng teksto.

Ang sinabi nilang hindi nila magagawa ay hindi nangangahulugang kulang sila sa lakas. May sinusunod silang kasunduan na hintayin munang dumating ang lahat ng kawan bago alisin ang bato, upang maibahagi nang maayos ang tubig. Ipinapaliwanag ng mga pastol ang patakarang kanilang sinusunod, at iyon mismo ang kaayusang malapit nang lampasan ni Jacob.

Si Raquel ay hindi lamang dumaraan sa balon. Siya mismo ang nagaalaga ng mga tupa ng kaniyang ama, kaya gumagawa siya ng karaniwang gawain ng isang pastol. Ganiyan din ang pitong anak na babae ng saserdote sa Madian nang makilala sila ni Moises sa balon sa Exodo 2:16. Ang pangalang Raquel ay may kahulugang babaing tupa.

Ang Hebreong pandiwa para sa pagulong ng bato ay galal. Pagkalipas ng dalawampung taon, nang humiwalay si Jacob kay Laban, nagtambak sila ng mga bato bilang isang bunton, gal, at tinawag itong Galaad sa Genesis 31:46–47. Kaya nagsisimula ang panahon ni Jacob sa lupain ni Laban sa pag-aalis ng isang bato at nagtatapos sa pagtayo ng bunton ng mga bato.

Napansin ng mga iskolar na ang Hebreong anyo para sa pinainom sa talatang 10, vayyashq, at para sa hinagkan dito, vayyishaq, ay isinusulat sa parehong mga katinig. Pagkatapos ng mahabang paglalakbay na ginawa niyang nag-iisa, humiyaw at umiyak si Jacob bago pa niya naipaliwanag kay Raquel kung sino siya.

Ang pagiging kapatid ni Jacob kay Laban ay nangangahulugang malapit na kamag-anak, sapagkat pamangkin siya ni Laban. Una niyang ipinaliwanag kay Raquel ang ugnayang madaling makikilala ng ama nito, saka niya binanggit na anak siya ni Rebeca. Tumakbo si Raquel pauwi, gaya ng pagtakbo ni Rebeca matapos ang kaniyang pagkikita sa balon sa Genesis 24:28.

Mabilis na tumakbo si Laban, yumakap, at humalik kay Jacob. Katulad ito ng sigla niyang ipinakita nang makita niya ang mga gintong dala sa Genesis 24:29–30. Isang midrash ang nagpalagay na hinanap niya kung may nakatagong alahas si Jacob, ngunit huling pagpapakahulugan iyon. Hindi rin tinutukoy ng Genesis kung kasama sa lahat ng sinabi ni Jacob ang nangyari kay Esau.

Ang pahayag ni Laban na si Jacob ay kaniyang buto at laman ay wika ng malapit na pagkakamag-anak. Ginamit din ang ganitong pananalita tungkol kina Adam at Eva sa Genesis 2:23, at sinabi ng mga lipi ng Israel kay David ang kaparehong diwa sa 2 Samuel 5:1. Ang isang buwang pananatili, literal na isang buwan ng mga araw, ang naging hangganan bago naging usaping paggawa at kabayaran ang ugnayan nila.

Ang salitang Hebreo na chinnam ay nangangahulugang walang bayad o walang kapalit. Ginamit din ang salitang ito sa Job 1:9 nang tanungin kung walang dahilan o pakinabang ang pagkatakot ni Job sa Dios. Ang maskoreth, kaupahan, ay babalik bilang reklamo ni Jacob sa Genesis 31:7, kung saan sinabi niyang paulit-ulit na binago ni Laban ang kaniyang sahod.

Ipinakikilala ng Genesis ang dalawang anak na babae ayon sa kanilang gulang, panganay at bunso, isang kaayusang magiging mahalaga sa kasalan. Ang Raquel ay nangangahulugang babaing tupa. Ang Lea ay maaaring kaugnay ng salitang tumutukoy sa baka at ng isang terminong Akkadian para sa mailap na baka, bagaman pinagtatalunan ng mga iskolar ang pinagmulan ng pangalang iyon.

Ang paglalarawan kay Raquel sa Hebreo ay gumagamit ng dalawang magkatugmang pahayag: maganda ang kaniyang anyo at maganda ang kaniyang hitsura. Halos kaparehong dobleng paglalarawan ang ginamit kalaunan sa kaniyang anak na si Jose sa Genesis 39:6. Sa paghahambing, ang mga mata ni Lea ang unang katangiang binanggit tungkol sa kaniya.

Walang kayamanang maihahandog si Jacob bilang kabayaran sa pag-aasawa, kaya ang pitong taon ng kaniyang paggawa ang inialok niya para kay Raquel. Ang pitong taong serbisyo ng isang bihasang tagapag-alaga ng hayop ay malamang na higit sa halagang limampung siklo na makikita kalaunan sa Deuteronomio 22:29. Magaspang lamang ang paghahambing, ngunit ipinakikita nitong malaki ang alok ni Jacob.

Hindi tahasang sinabi ni Laban na pumapayag siya sa eksaktong alok ni Jacob, at hindi rin niya binanggit ang pangalan ni Raquel. Sinabi lamang niyang mas mabuting ibigay niya ang babae kay Jacob kaysa sa ibang lalaki at pinanatili niya ang panghalip na siya. Ang malabong pananalitang iyon ay magiging mahalaga nang dumating ang gabi ng kasalan.

Sa Oseas 12:12, binalikan ng propeta ang paglilingkod ni Israel para sa isang asawa at ang kaniyang pag-aalaga ng mga tupa. Ang pandiwang Hebreo na avad, maglingkod, ay mahalaga sa buong kabanatang ito. Ang pagibig ni Jacob kay Raquel ang dahilan kung bakit tila maikli lamang ang pitong taon sa kaniya, hindi isang paliwanag kung makatarungan ang kasunduan.

Ang utos ni Jacob na ibigay sa kaniya ang kaniyang asawa ay gumagamit ng maikli at tuwirang Hebreong havah. Gagamitin ni Raquel ang parehong salita sa Genesis 30:1 nang hilingin niya kay Jacob na bigyan siya ng mga anak. Napakapayak at halos magaspang ang pananalita ni Jacob dito, at tinukoy niya ang babae bilang kaniyang asawa sa halip na banggitin ang pangalan ni Raquel.

Ang piging dito ay mishteh, isang salitang kaugnay ng pag-inom. Tinipon ni Laban ang mga lalaki sa lugar, kaya ang buong pamayanan ay nagsilbing mga saksi sa kasalan. May mga nagpalagay na maaaring nakatulong ang pag-inom sa panlilinlang kay Jacob, ngunit hindi sinasabi ng Genesis kung gaano karami ang kaniyang nainom o kung iyon ang dahilan.

Sa gabi dinala ni Laban ang babaing ikakasal kay Jacob, kaya dilim ang pumapalibot sa pagpapalit. Sa Genesis Rabbah, isang huling midrash ang naglarawang tinatawag ni Jacob si Raquel sa buong gabi at si Lea ang sumasagot, saka ipinapaalala ni Lea kinaumagahan ang panlilinlang ni Jacob kay Isaac. Hindi ito bahagi ng Genesis, ngunit malinaw nitong kinikilala ang pagkakatulad ng dalawang panlilinlang.

Ang maikling tala tungkol kay Zilpa ay pumapasok sa gitna ng pangyayari na parang isang probisyon sa kasunduan. Ang alilang ibinibigay kasama ng isang anak na babae ay bahagi ng kaniyang dote at nananatiling nauugnay sa kaniya. Kalaunan, si Zilpa ang magiging ina nina Gad at Aser sa Genesis 30:9–13.

Muling lumilitaw ang pandiwang avad, maglingkod, sa protesta ni Jacob na pinaglingkuran niya si Laban para kay Raquel. Sa Genesis 25:23, sinabi tungkol sa kambal na ang panganay ay maglilingkod sa bunso, at sa Genesis 27:29 pinagpala si Jacob na paglingkuran siya ng mga tao. Gayunman, ang pinagpalang bunsong anak mismo ay gumugugol ngayon ng maraming taon sa paglilingkod.

Ang pariralang tungkol sa kanilang dako ay gumagamit ng maqom, ang salitang mahalaga rin sa paglalarawan ni Jacob sa Bethel sa Genesis 28:16–17. Kapansin-pansin ding sinabi ni Laban ang pambabaeng anyo ng salitang panganay, bekhirah, sa halip na karaniwang sabihing nakatatanda lamang. Dahil sa sariling kasaysayan ni Jacob bilang bunsong pumalit sa panganay, matalim ang dating ng salitang pinili ni Laban.

Ang sanglinggo ay tumutukoy sa pitong araw ng pagdiriwang ng kasalan, gaya ng pitong araw na makikita sa kasalan ni Samson sa Mga Hukom 14:12. Tinukoy ni Laban si Raquel sa Hebreo bilang isa pa o ito rin, nang hindi binabanggit ang pangalan niya. Kasabay nito ay agad niyang idinagdag ang panibagong pitong taon ng paglilingkod.

Ang pag-aasawa ni Jacob sa dalawang magkapatid habang kapwa buhay ang mga ito ay yaong uri ng pagsasama na kalaunang ipinagbawal sa Levitico 18:18. Itinatala ng Genesis ang nangyari nang walang tuwirang komentaryo rito. Gayunman, ang sumunod na mga pangyayari sa pamilya ay nagpapakita ng tunggaliang namamagitan kina Lea at Raquel.

Ibinigay si Bilha kay Raquel gaya ng pagkakabigay kay Zilpa kay Lea, kaya magkatulad ang paghahanda sa dalawang magkapatid. Sa Genesis 30:3–8, si Bilha ang magiging ina nina Dan at Nephtali para kay Raquel. Kalaunan, sa Genesis 35:22, sisiping si Ruben kay Bilha, isang pangyayaring magkakaroon ng kahihinatnan sa pamilya ni Jacob.

May hindi inaasahang katumbas ng salitang rin sa Hebreo: minahal din ni Jacob si Raquel, at higit kaysa kay Lea. Sa ikalawang pitong taon, umabot sa labing-apat na taon ang paglilingkod niya para sa dalawang asawa. Pagkatapos ay naglingkod pa siya ng anim na taon para sa mga kawan, kaya dalawampung taon ang kabuuang binanggit niya sa Genesis 31:41.

Dalawang ulit lamang sa Genesis tuwirang sinasabing binuksan ng Dios ang bahay-bata ng isang babae: dito kay Lea at sa Genesis 30:22 kay Raquel. Si Raquel ay nakahanay kina Sara sa Genesis 11:30 at Rebeca sa Genesis 25:21 bilang minamahal ngunit baog na asawa sa sunod-sunod na salinlahi. Samantala, ang hindi gaanong minamahal na si Lea ang unang nagkaanak.

Ang pangalang Ruben ay kahawig ng Hebreong re'u ben, na maaaring marinig bilang tingnan, isang anak. Ngunit iniugnay mismo ni Lea ang pangalan sa ra'ah be-onyi, sa pagtingin ng Panginoon sa kaniyang kapighatian. Ang salitang oni para sa kapighatian ay ginagamit din sa Exodo 3:7, nang sabihin ng Dios na nakita niya ang pagdurusa ng kaniyang bayan sa Egipto.

Ang Simeon ay kaugnay ng Hebreong shama, makinig o duminig. Ang pandiwang iyon ay bahagi rin ng pagpapaliwanag sa pangalan ni Ismael sa Genesis 16:11, kung saan dininig ng Dios ang pagdurusa ni Agar. Muli ring sinabi ni Lea na siya ay kinapopootan. Sa bawat pagbibigay niya ng pangalan sa anak, hayag niyang inilalagay sa pangalan ang kaniyang kalagayan.

Ang Levi ay iniuugnay sa lavah, sumama o maidugtong. Bumabalik ang parehong laro sa salita sa Mga Bilang 18:2–4, kung saan ang mga Levita ay iniuugnay kay Aaron sa kanilang paglilingkod. Naiiba ang pagkakasabi ng pagpapangalan dito sapagkat hindi tuwirang sinasabing si Lea ang nagpangalan. Isang huling tradisyong binanggit ni Rashi ang nagsasabing isang anghel ang nagbigay ng pangalan.

Ang Juda ay iniuugnay sa yadah, pumuri o magpasalamat. Muling gagamitin ni Jacob ang salitang ito sa pagpapala niya kay Juda sa Genesis 49:8, kung saan ang kaniyang mga kapatid ang kikilala at pupuri sa kaniya. Mula sa ikaapat na anak na ito magmumula ang angkan ni David. Ang paghinto ni Lea sa panganganak ay pansamantala lamang, sapagkat muli siyang maglilihi sa Genesis 30:17.