Isang awit na sapat ang lawak para sa Israel at sa mga bansa

Buong sinusunog sa dambana ang mga handog na susunugin. Ang mga handog tungkol sa kapayapaan, shelamim, ay karamihang kinakain ng mga sumasamba, sinusunog ang taba at may bahaging ibinibigay sa saserdote (Levitico 3 at 7:11–15). Mula sa mga haing ito ang pagkaing ipinamigay sa talatang 3. Sinasabi ng 2 Samuel 6:17 na inilagay ang kaban sa kaniyang dako; dito ay “sa gitna ng tolda”.

Ang pagbabasbas sa bayan sa pangalan ng Panginoon ay ang tungkuling ibinigay kay Aaron at sa kaniyang mga anak sa Mga Bilang 6:23–27. Ginagawa ito rito ng hari, gaya ng gagawin ni Salomon sa pagtatalaga ng templo, nakatayo upang basbasan ang buong kapisanan ng Israel (1 Mga Hari 8:14 at 55).

Ang “isang bahaging laman” ay salin ng eshpar, salitang matatagpuan lamang dito at sa 2 Samuel 6:19, at hindi tiyak ang kahulugan; maaaring bahagi ng karne o tinapay na datiles. Ang “binilong pasas” ay ashishah, na ngayo'y karaniwang nauunawaang tinapay na gawa sa pinitpit na pasas, ang binabanggit sa Awit ng mga Awit 2:5 at Oseas 3:1.

Tatlo ang pandiwa: lehazkir, ipaalala, na isinaling “magsipagdiwang”; lehodot, magpasalamat; at lehallel, magpuri. Ang una ang pamagat ng Mga Awit 38 at 70, upang ipaalaala, at ang dalawa pa ay dumaraan sa buong aklat ng Mga Awit. Pinangangalanan ang mga tungkulin ng mga Levita sa bokabularyo ng mga pamagat ng awit.

Si Asaph lamang sa tatlong punong mangaawit ang naiwan sa Jerusalem. Ipinadala sina Heman at Ethan, na tinatawag ditong Jeduthun, kasama ng mga saserdote sa Gabaon (mga talatang 41–42). Inuulit ng karamihan sa mga pangalan ang mga manunugtog sa ikalawang hanay sa 15:18–21, at dalawang beses lumilitaw si Jeiel sa iisang talata.

Iniutos ng Mga Bilang 10:2 kay Moises na gumawa ng dalawang pakakak na pilak, at dito ay dalawang saserdote ang humihihip ng mga iyon. Ang “palagi” ay tamid, ang salitang ginamit sa araw-araw na handog, ang tamid sa umaga at hapon. Walang dambana sa harap ng kaban sa Jerusalem, ngunit may palagiang tunog.

Maaaring basahin ang Hebreo na nang araw na iyon ay unang itinakda ni David na magpasalamat sa Panginoon sa pamamagitan ng kamay ni Asaph, pagtatatag ng isang gawi higit pa sa pag-aabot ng tapos nang teksto. Ang “unang” ay tanda ng pasimula, ang araw na ibinibigay ng aklat bilang simula ng pagpapasalamat ng mga hinirang na mangaawit.

Ang ganito ring linya ang nagbubukas ng Mga Awit 105 at lumilitaw nang salita sa salita sa Isaias 12:4, tanda na karaniwang panawagan ito sa pagpupuri. Pangmaramihan ang “mga bayan”, ammim, kaya mula sa unang linya ay inuutusan ang Israel na isaysay sa ibang mga bansa ang ginawa ng Dios.

Ang “magsiawit kayo ng mga pagpuri” ay zammeru, umawit na may kasamang panugtog, ang pandiwa sa likod ng mizmor, awit. Ang “Salitain ninyo” ay siach, na sumasaklaw sa pagsasalita at pagbubulay, pagninilay na halos pabulong. Ang mga kababalaghan ay dapat tugtugin at pagbulay-bulayan.

Ang “Mangagpakaluwalhati kayo” ay hithallelu, “ipagmapuri ninyo ang inyong sarili”, ang anyong pabalik ng hallel, pagpuri, ang ugat ng aleluya. Inuutusang magmapuri ang bayan, ngunit nasa pangalan ang ipinagmamapuri. Ang “nagsisihanap” ay gumagamit ng biqqesh, ikalawang pandiwa ng paghahanap bukod sa darash, na susunod sa kasunod na talata.

Ang “kaniyang lakas” ay maaaring tumukoy sa kaban mismo: sinasabi ng Mga Awit 78:61 na ibinigay ng Dios sa pagkabihag ang kaniyang lakas nang kunin ito ng mga Filisteo. Inawit sa araw na pumasok ang kaban sa Jerusalem, kaya may nakikitang bagay sa “Hanapin ninyo ang Panginoon at ang kaniyang lakas”. Ang “kaniyang mukha” ay ang kaniyang presensiya.

Ang “mga kababalaghan” ay mophetim, ang salita para sa mga tandang ginawa ni Moises sa harap ni Faraon (Exodo 7:3). Ang “mga kahatulan ng kaniyang bibig” ay ang mga hatol na binigkas ng Dios, ang mga salot na ipinahayag bago tumama. Itinuturo ng panawagang alalahanin pabalik sa paglabas sa Egipto.

Binhi ni Abraham na kaniyang lingkod ang nasa Mga Awit 105:6. “binhi ng Israel” ang nasa aklat na ito, na naglalagay kay Jacob, ama ng labindalawang lipi, sa puwesto ni Abraham. Palaging Israel ang tawag ng aklat sa patriarka, kaya naririnig ng buong kapisanan na tinatawag ito sa pangalan ng kanilang ama.

Wika ng tipan ang “Panginoon nating Dios”, ang Dios ng iisang bayan; ang “nasa sangkalupaan” ay umaangkin sa buong daigdig bilang larangan ng kaniyang mga hatol. Pinagsasama ng linya ang dalawa nang walang puna. Ipinakikilala ang sariling Dios ng Israel bilang hukom ng bawat bansa.

Sinasabi ng Mga Awit 105:8 na inaalala niya ang kaniyang tipan magpakailan man. “Alalahanin ninyo” naman ang nasa aklat na ito, isang utos sa bayan, kaya ang pag-aalala ng Dios ay naging tungkulin ng Israel. Ang “libolibong sali't saling lahi” ay ang larawan ni Moises sa Deuteronomio 7:9 kung gaano katagal iniingatan ng Dios ang tipan sa mga umiibig sa kaniya.

Pinagtibay ang tipan kay Abraham sa Genesis 15:18, at inulit ang sumpa kay Isaac nang sabihin ng Dios na tutuparin niya ang sumpang isinumpa niya kay Abraham (Genesis 26:3). Karaniwang baybay ng pangalan ni Isaac ang ginamit dito sa Hebreo, samantalang mas bihirang baybay ang nasa Mga Awit 105:9.

Ang “palatuntunan” ay choq, isang batas, salita para sa nakapirming utos. Tinatawag na batas ang isang pangako, bagay na nagbubuklod sa gumawa nito. Pinagtibay ang pangako kay Jacob sa Beth-el, kung saan ibinigay sa kaniya ng Dios ang lupang kaniyang hinihigan (Genesis 28:13).

Ang “kapalaran” ay chevel, isang pising panukat, ang guhit ng agrimensor na nagtatakda ng lote, gaya sa Mga Awit 16:6, kung saan nahulog sa magagandang dako ang mga guhit. Lumilipat ang talata mula sa “iyo” tungo sa “inyong”, mula sa iisang patriarka tungo sa lahat ng kaniyang inapo, sa iisang hinga.

Sinasabi ng Mga Awit 105:12 na noong sila'y kaunting tao lamang. “Noong kayo'y” naman ang nasa aklat na ito, na naglalagay sa mga nakikinig sa mga mangaawit sa puwesto ng kanilang mga ninuno. Si Jacob mismo ay dumaing na kaunti lamang sila sa bilang (Genesis 34:30), natatakot na mapuksa ang kaniyang sangbahayan.

Lumipat si Abraham mula sa Ur patungo sa Haran, sa Canaan, pababa sa Egipto at sa Gerar; nagtungo si Jacob sa Haran at bumalik, at natapos ang kaniyang buhay sa Egipto. Saklaw ng “mula sa isang kaharian hanggang sa ibang bayan” ang kanilang paglalakbay sa Egipto, sa Gerar ng mga Filisteo at sa mga lunsod-estado ng Canaan.

Sinaktan si Faraon ng malalaking salot dahil kinuha niya si Sarai (Genesis 12:17). Inilalarawan ng “Hindi niya tiniis na gawan sila nino man ng kasamaan” ang buong paglalagalag ng mga patriarka: may kapangyarihan sa kanila ang mga dayuhang pinuno, at may kapangyarihan ang Dios sa mga pinunong iyon.

Ginagamit ng “Huwag ninyong galawin” ang pandiwa ng utos ni Abimelech tungkol kay Isaac sa Genesis 26:11, kung saan ang sinomang gumalaw sa lalaking iyon o sa kaniyang asawa ay papatayin. Pangmaramihan ang “aking mga pinahiran ng langis”, meshichai, isa sa iilang lugar na ginamit ang salitang ito sa mga patriarka sa halip na sa hari o saserdote.

Lumilipat ang awit sa Mga Awit 96, ngunit iniwan nito ang unang linya ng awit na iyon, ang panawagang umawit ng bagong awit. Ang natira ay tuwirang nagbubukas sa “buong lupa”. Ang “Ihayag ninyo” ay ang pandiwa sa pagpapahayag ng mabuting balita, ikinakapit sa pagliligtas, na isinasaysay “sa araw-araw”.

Ang “mga bansa” ay goyim, ang mga bayan sa labas ng Israel. Ang utos na ipahayag ang kaniyang kaluwalhatian sa gitna nila ay ibinigay sa mismong araw na dumating ang kaban sa isang tolda sa Jerusalem.

Ang “marapat na katakutan ng higit sa lahat na dios” ay nagpapaalala sa Awit sa Dagat, kung saan itinanong kung sino ang gaya ng Panginoon sa gitna ng mga dios (Exodo 15:11). Ang “marapat na purihing mainam” ay isa sa mga pormula ng Mga Awit, na inuulit sa Mga Awit 48:1 at 145:3.

Ang “mga diosdiosan” ay elilim, na ang kahulugan ay mga walang kabuluhan, at kasintunog ng elohim, mga dios. Ginagawang walang kabuluhan ng laro ng salita ang mga dios sa mismong salitang ginamit para sa kanila. Nakasalalay ang paghahambing sa iisang sugnay: wala silang kabuluhan, ngunit nilikha ng Panginoon ang mga langit.

Kalakasan at kagandahan sa kaniyang santuario ang nasa Mga Awit 96:6. “Kalakasan at kasayahan ang nangasa kaniyang tahanan” ang nasa aklat na ito, marahil dahil wala pang santuario, tolda pa lamang. Ang chedvah, kasayahan, ay huling salita na sa ibang lugar sa Bibliang Hebreo ay sa Nehemias 8:10 lamang matatagpuan, kung saan ang kagalakan ng Panginoon ang kalakasan ng bayan.

Ang “Mangagbigay” ay havu, ibigay ang nararapat, na tatlong ulit inuulit gaya ng Mga Awit 29:1–2, kung saan sa mga makalangit na nilalang nakatuon ang panawagan. Dito ay sa “mga angkan ng mga bayan”, mishpechot ammim, ang pariralang nasa pangako ng Dios na pagpapalain kay Abraham ang lahat ng angkan sa lupa (Genesis 12:3).

Ang Mga Awit 96:8 ay nag-aanyayang pumasok sa kaniyang mga looban; “magsiparoon kayo sa harap niya” naman ang nasa aklat na ito, sapagka't wala pang looban. Ang “ganda ng kabanalan” ay maaaring tumukoy sa banal na kasuutan, ang marangyang damit na isinusuot sa pagsamba. Pinupuri ng mga mangaawit ni Josaphat ang ganda ng kabanalan habang nauuna sila sa hukbo (2 Mga Cronica 20:21).

Ang “Manginig” ay chilu, manginig o mamilipit, ang pandiwa para sa babaeng nanganganak. Ang “hindi makikilos” ay bal timmot, “hindi uuga”. Nayayanig ang lupa sa harap ng Dios, ngunit hindi bumibigay ang sanglibutang kaniyang itinatag.

Ang “Ang Panginoon ay naghahari”, YHWH malakh, ay ang sigaw na nagbubukas sa Mga Awit 93, 97 at 99. Nasa Mga Awit 96:10 ito bago ang linya tungkol sa pagkakatatag ng sanglibutan; inilipat ito ng aklat na ito pagkatapos ng panawagan sa langit at lupa na magsaya, kaya ang mga bansa ang huling bumibigkas nito.

Ang “Umugong” ay ra'am, kumulog. Sa tulang Hebreo, ang dagat ay madalas na kapangyarihang sinusupil ng Dios, at dito ay inaanyayahan itong kumulog sa pagpupuri sa halip na magngalit. Ang “kapunuan niyaon” ay lahat ng pumupuno rito, bawat nilalang na naroon.

Dalawang beses binabanggit ng Mga Awit 96:13 ang kaniyang pagdating, saka idinadagdag na hahatulan niya ang sanglibutan sa katuwiran at ang mga bayan sa kaniyang katotohanan. Minsan lamang ito sinasabi ng aklat na ito at doon nagtatapos. Ang pag-awit ng mga puno ng kahoy sa Hebreo ay ranan, isang matunog na sigaw ng kagalakan.

Ang linyang ito ang nagbubukas sa Mga Awit 106, 107, 118 at 136. Ang “kaawaan” ay chesed, matatag na pag-ibig, ang katapatang nag-iingat sa tipan. Gayon kanakapirmi ang koro na nakikita ng Jeremias 33:11 na muli itong aawitin sa wasak na mga lansangan ng Jerusalem ng mga nagpupuri sa Panginoon ng mga hukbo dahil siya'y mabuti.

Iligtas mo kami, Oh Panginoon naming Dios, ang nasa Mga Awit 106:47; idinagdag ng aklat na ito ang “At sabihin ninyo”, kaya ang panalangin ay naging tagubilin sa mga mangaawit, at tinatawag ang Dios na “Dios ng aming kaligtasan”. Ang “pisanin mo kami” ay may mga nangalat na nasa isip, bagaman kapapasok pa lamang ng kaban habang nagkakatipon ang Israel.

Ito ang papuring nagsasara sa ikaapat na aklat ng Mga Awit (Mga Awit 106:48), kung saan nagtatapos ito sa isang utos na sabihin ng buong bayan, Siya nawa. Iniuulat ito ng aklat na ito bilang nagawa na: “At sinabi ng buong bayan, Siya nawa: at pinuri ang Panginoon”. Ipinakikita ang utos na sinusunod.

Ang “gaya ng kinakailangan ng gawain sa araw-araw” ay literal na “ang bagay ng isang araw sa kaniyang araw”, ang idyomang ginamit sa mana, na tinitipon nang takdang bahagi bawat araw (Exodo 16:4). Hinati sa bawat araw ang pagsamba sa harap ng kaban, at ginagawa ang tungkulin ng bawat araw sa araw nito.

Anim na pu't walong kapatid ang kasama ni Obed-edom. Ang “si Obed-edom din na anak ni Jeduthun” ay maaaring ang parehong lalake na kinilala ayon sa kaniyang ama o ikalawang Obed-edom; hindi ito sinasabi ng teksto. Si Asa, Hosa sa Hebreo, ay ang Meraritang tagatanod-pinto na napuntahan ng sapalaran sa kanluran sa 26:10–16.

Ang “mataas na dako” ay bamah, salitang karamihang ginagamit ng 1 at 2 Mga Hari para sa mga ipinagbabawal na dambana, ngunit dito ay ang wastong santuario kung saan nakatayo ang tabernakulo ni Moises. Nagtungo roon si Salomon upang maghain, at tinatawag ito ng 1 Mga Hari 3:4 na dakilang mataas na dako. Naglingkod doon si Sadoc, malayo sa kaban.

Ang handog na susunugin sa umaga at hapon ay ang tamid ng Exodo 29:38–42, isang kordero sa bukang-liwayway at isa sa takip-silim, araw-araw. Pormula ng aklat ang “ayon sa lahat na nangasusulat”: paulit-ulit nitong itinuturo ang nakasulat na kautusan bilang pamantayan ng paghahain.

Ang “sapagka't ang kaniyang kaawaan ay magpakailan man” ang naging mga salitang hinirang na awitin ng mga mangaawit na ito. Sa pagtatalaga ng templo ni Salomon, ang ganito ring linya ang inawit, at napuno ng ulap ang bahay (2 Mga Cronica 5:13). Ang “mga pinili” ay mga isa-isang hinirang sa pangalan para sa tungkulin.

Ang “mga may panugtog sa mga awit sa Dios” ay maaaring tumukoy sa mga panugtog na ibinukod para sa paglilingkod sa Dios. Binabanggit ng 2 Mga Cronica 7:6 ang mga panugtog ng Panginoon na ginawa ni haring David, at tinutuya ng Amos 6:5 ang mga umiimbento ng mga panugtog na gaya ni David. Kilala ang hari bilang manggagawa ng mga panugtog.

Dalawang ulit nang nagbasbas si David sa iisang araw, sa bayan sa talatang 2 at sa sarili niyang sangbahayan dito, sa iisang pandiwa. Umuwi ang lahat. Nagbubukas ang kasunod na kabanata kay David sa kaniyang bahay, nakatingin sa sarili niyang bahay na sedro.