Isang handog na ginawa bago matapos ang paghihintay

Ang ganitong pambungad ang bumabalangkas sa paghahari nina Isboseth at David (2 Samuel 2:10; 5:4), kaya inaasahan dito ng mambabasa ang edad at haba ng paghahari. Sa Hebreo ay kulang ang bilang ng edad, kaya nasa panaklong ang “apat na pung”. Pinunan ito ng ibang pinagmulan sa sarili nilang paraan: apatnapung taon ang ibinibigay kay Saul ng sermon ni Pablo sa Antioquia ng Pisidia (Mga Gawa 13:21), at may sariling bilang si Josephus.

Pumapasok si Jonathan sa aklat nang walang pagpapakilala; sa talatang 16 lamang siya tinawag na anak ni Saul. Ito ang unang palagiang hukbo ng Israel, tatlong libong piling lalake na hinati sa mag-ama, at ang iba ay pinauwi “sa kaniyang tolda”, ang lumang pananalita sa pag-uwi. Nasa kaburulan sa hilaga ng Gabaa ang Michmas at Bethel.

Nasa timugang gilid ng bangin ang Geba, katapat ng Michmas, at madaling ipagkamali ang pangalan nito sa Gabaa. Ang “Hebreo” ay karaniwang tawag ng mga dayuhan sa Israel (4:6, 9), kaya kakaiba ito sa bibig ni Saul. Iba ang pagbasa ng Griego sa halos kaparehong salitang Hebreo: “Naghimagsik ang mga alipin”, na magiging linya ng mga Filisteo.

Ang “naging kasuklam-suklam” ay salin ng pandiwang nangangahulugang bumaho. Ginamit ito ni Jacob nang gawin siyang mabaho ng kaniyang mga anak sa mga Cananeo (Genesis 34:30), at bumabalik ito sa 27:12, nang akalain ni Achis na ginawa ni David na kasuklam-suklam ang sarili sa Israel. Kay Saul napunta ang papuri sa dagok ni Jonathan, at gayon din ang baho.

Hihigitan ng tatlumpung libong karo ang alinmang hukbong naitala sa sinaunang Silangan; tatlong libo ang nasa ilang manuskritong Griego at sa Siriaco. Ang “gaya ng buhangin na nasa baybayin ng dagat” ay karaniwang larawan ng napakalaking kaaway (Josue 11:4; Mga Hukom 7:12). Ang Beth-aven, “bahay ng kasamaan”, ay malapit sa Hai (Josue 7:2).

Ang “kagipitan” ay masikip na kalagayan, isang makitid na daanan na walang malulusutan. Limang taguan ang nakalista, mula sa mga yungib hanggang sa mga hukay, ang mga tuyong imbakan ng tubig na inukit sa bato. Ito mismo ang ipanunuya ng mga Filisteo sa 14:11, tungkol sa mga Hebreong lumalabas sa mga hukay na pinagtaguan nila.

Naglalaro ang Hebreo sa pangalan: ivrim avru, “tumawid ang mga Hebreo”, mula sa iisang ugat. Nasa silangan ng Jordan ang Gad at Galaad, ang lupaing kaliligtas lamang ni Saul sa Jabes. Ang “nanginginig” ay salitang ginamit sa puso ni Eli na nanginginig dahil sa kaban (4:13).

Bumabalik ang takdang panahon sa 10:8, kung saan sinabihan ni Samuel si Saul na lumusong sa Gilgal at maghintay ng pitong araw. Ang “naghintay” ay salin ng pandiwang madalas may kahulugan ng paghihintay na may pag-asa. Sabay na ibinibigay ng talata ang dalawang orasan ni Saul: ubos na ang mga araw, at umaalis na ang mga tauhan.

Hinihingi ni Saul ang eksaktong pares ng handog na binanggit ni Samuel sa 10:8, mga handog na susunugin at handog tungkol sa kapayapaan, na sinabi ni Samuel na siya ang lulusong upang ihandog. Ang “sa akin” ay nagsasabi kung sino ngayon ang nangunguna. Ang handog na susunugin lamang ang sinasabing naihandog; inabutan ng pagdating ni Samuel ang mga handog tungkol sa kapayapaan.

Ang “bumati sa kaniya” ay literal na “basbasan siya”; pagpapala ang karaniwang pagbati. Lumabas si Saul upang basbasan ang propetang dumating upang sumaway sa kaniya, at gagawin niya itong muli sa 15:13 sa pagbating pinagpala ng Panginoon, bago ang isa pang komprontasyon.

Ang “Ano ang iyong ginawa?” ay ang tanong ng Dios sa babae sa Eden (Genesis 3:13). Itinayo ang sagot ni Saul sa pandiwang “aking nakita” at tatlong sugnay ng pagmamasid, at ang nasa gitna ay bahagyang isinisisi kay Samuel: hindi ka dumarating.

Ang “ako’y nagpumilit” ay pandiwang ginamit sa pagpipigil ni Jose sa kaniyang luha sa harap ng mga kapatid (Genesis 43:31). Binaligtad ito ni Saul, pinilit ang sarili na kumilos sa halip na magpigil. Ang “naipamamanhik ang kagalingan” ay literal na palambutin o haplusin ang mukha ng Panginoon, isang idyoma ng paghingi ng lingap.

Ang “Gumawa kang may kamangmangan” ay gumagamit ng pandiwang ilalapat ni David sa sarili pagkatapos ng sensus, nang aminin niyang lubha siyang nagkamangmang (2 Samuel 24:10). Panghabambuhay ang dinastiyang iniaalok, “magpakailan man”, kaya mas malaki kaysa iisang paghahari ang kawalang darating sa susunod na talata.

Ang “prinsipe” ay nagid, ang titulong ibinigay ni Samuel kay Saul nang pahiran niya ito (10:1). Nasa pangnagdaan na ang mga pandiwa, “humanap” at “inihalal”, na para bang napili na ang kahalili bago pa malaman ng sinuman sa parang ang kaniyang pangalan. Sinisipi ni Pablo ang parirala tungkol kay David sa Mga Gawa 13:22.

Pumunta si Samuel sa Gabaa, ang sariling bayan ni Saul, nang wala siya. Ang tatlong libo (talatang 2) ay naging mga anim na raan. Umaalingawngaw ang bilang na iyon sa anim na raang Benjamitang nakaligtas sa digmaang sibil sa pagtatago sa bato ng Rimmon (Mga Hukom 20:47), isang manipis na labi ng iisang lipi.

Geba ang nasa pamantayang tekstong Hebreo rito, hindi Gabaa, at ang Geba ang tumutugma sa heograpiya: ang Israel sa timugang gilid ng bangin, ang mga Filisteo sa hilaga sa Michmas, isang matarik na bangin sa pagitan nila. Mapa ang talatang ito ng tagisang babasagin ng kabanata 14.

Ang “mga mananamsam” ay mashchit sa Hebreo, ang salita para sa mamumuksang dumaan sa Egipto (Exodo 12:23). Ang tatlong pulutong ay sumasalamin sa sariling tatlo ni Saul sa Jabes (11:11), na ngayon ay ginagamit laban sa kaniya. Nasa hilaga ang Ophra at ang lupain ng Sual, “lupain ng sora”.

Binabantayan ng Beth-horon ang daang pakanluran pababa sa kapatagan sa baybayin; ang libis ng Seboim, “libis ng mga hiena”, ay pasilangan patungo sa ilang ng Jordan. Kasama ang unang pulutong na pahilaga, kumakalat ang mga mananamsam sa bawa’t direksiyon maliban sa timog, kung saan naroon ang anim na raan ni Saul.

Ang panday ay charash, manggagawa sa metal. Hinahayaan ng aklat na ipaliwanag ng mga Filisteo ang sarili nilang patakaran sa isang siniping pangungusap, at muli nilang tinatawag ang kanilang nasasakupan na “mga Hebreo”. Ang bayang inalisan ng sandata ay hindi makagagawa kahit ng dulo ng sibat, lalo na ng paghihimagsik.

Mga kasangkapang pambukid ang nasa listahan, hindi mga sandata: pangararo, asarol, palakol, piko. “Nilusong” ng Israel ang mga Filisteo, mula sa kaburulan pababa sa kapatagan, at bawa’t paghahasa ay paalala kung sino ang may hawak ng pandayan.

Ang salitang Hebreo rito ay pim, na walang nakauunawa hanggang may mahukay na maliliit na batong panimbang na may nakasulat na pym, mga dalawang-katlo ng siklo. Isang listahan ng presyo ang talata: isang pim para sa mga pangararo at piko, ikatlong bahagi ng siklo para sa mga palakol at panundot.

Ang “araw ng pagbabaka” ay tumuturo sa kabanata 14. Ang tabak at sibat ay ang eksaktong pares na babanggitin ni David kay Goliath nang sabihin niyang hindi nagliligtas ang Panginoon sa pamamagitan ng tabak at sibat (17:47). Ang nag-iisang may-sandatang mag-ama ay nakatayo sa gitna ng karamihang may hawak na kasangkapang pambukid.

Ang “daanan” ay ma’abar, tawiran, mula sa ugat ding iyon ng mga Hebreong tumawid sa talatang 7. Kilalang daang militar ang daanan ng Michmas; inilalarawan ng Isaias ang hukbo ng Asiria na dumaraan sa mismong lugar na ito (Isaias 10:28–29).