Pinagkrus ni Jacob ang kanyang mga kamay nang hindi nagkakamali sa mga anak

Ito ang unang pagkakataon sa Biblia na tahasang sinabi na may isang taong may sakit. Napansin ito ng Talmud sa Bava Metzia 87a at nagbigay ng tradisyong si Jacob ang unang nagkaroon ng karamdaman bago mamatay upang makapagpaalam sa pamilya. Tradisyon iyon, hindi pahayag ng teksto. Dito ay nasa karaniwang ayos pa ang mga anak ni Jose, si Manases muna bago si Ephraim, at ito ang huling pagkakataong mananatili ang ayos na iyon.

Ang higaan ay kaugnay ng mismong higaan kung saan yumukod si Jacob matapos manumpa si Jose sa Genesis 47:31, at doon din niya titipunin ang kaniyang mga paa bago mamatay sa Genesis 49:33. Ang nagpakalakas ay nagpapahiwatig na tinipon niya ang natitirang lakas upang makaupo at maipahayag nang maayos ang kaniyang sasabihin.

Dalawang ulit nang pinangalanan ni Jacob na Bethel ang lugar na iyon, sa Genesis 28:19 at 35:15, ngunit dito ay ginagamit niya ang matandang pangalang Canaaneo na Luz. Habang nasa Egipto, binabalikan niya sa alaala ang lugar ayon sa pangalan nito noong una siyang makarating doon bilang isang tumatakas na may batong ginawang unan.

Binabalikan ni Jacob ang mga salita ng Dios sa Bethel sa Genesis 35:11–12, ngunit may ilang pagbabago sa pagkakasabi. Ang kapisanan ng mga bayan ay inilahad bilang isang malaking sambayanan, at idinagdag ang diwa ng walang hanggang pag-aari mula sa pangako kay Abraham sa Genesis 17:8. Ang pangakong ito ang batayan ng gagawin niyang pagkilala sa mga anak ni Jose.

Bago pa man pagpalitin ang mga kamay sa pagpapala, inuuna na ni Jacob si Ephraim sa pagbanggit kaysa kay Manases. Itinuturing niya ang dalawang anak ni Jose na parang sarili niyang sina Ruben at Simeon, ang dalawang panganay na kapwa malalampasan sa susunod na kabanata. Ipinaliliwanag ng 1 Mga Cronica 5:1 na ang karapatan ng pagkapanganay ni Ruben ay ibinigay sa mga anak ni Jose dahil dinungisan ni Ruben ang higaan ng kaniyang ama.

Walang ibang anak ni Jose na naitala pagkatapos nina Ephraim at Manases. Kung mayroon man, ayon sa pahayag ni Jacob, ibibilang sila sa pangalan at mana ng dalawang magkapatid. Ito ang dahilan kung bakit nananatiling labindalawa ang bilang ng mga lipi sa paghahati ng lupain kahit doble ang linya ni Jose at walang hiwalay na teritoryong mana ang Levi.

Ang pariralang tungkol sa pagkamatay ni Raquel ay may Hebreong alai, literal na may diwang sa ibabaw ko o sa akin, kaya dama ang bigat ng pagkawala kay Jacob. Binasa ni Rashi ito bilang paliwanag ni Jacob kung bakit humihiling siyang dalhin sa Macpela samantalang hindi niya nadala roon ang ina ni Jose. Dito lamang lumilitaw ang Padan nang walang kasunod na Aram.

Labimpitong taon nang naninirahan si Jacob sa Egipto malapit sa mga apo niyang ito, kaya maaaring pormal na bahagi ng pag-aampon ang tanong kung sino sila, kung saan kinikilala muna ang mga batang tatanggapin bilang sariling linya. Maaari ring may kinalaman ang paghina ng kaniyang paningin na tahasang binanggit sa talata 10.

Ang pagkilala ni Jose na ang mga anak ay ibinigay sa kaniya ng Dios ay umaalingawngaw sa sagot ni Jacob kay Esau sa Genesis 33:5, kung saan kinilala rin niyang ang kaniyang mga anak ay kaloob ng Dios. Idinagdag ni Jose ang dito, na tumutukoy sa Egipto, at binanggit niya ang lugar nang walang himutok.

Sa Genesis 27:1, ang mga mata ni Isaac ay inilalarawan sa salitang Hebreo na kahah, pagkapusyaw o paghina. Dito, ang mga mata ni Jacob ay kavedu, mabigat. Bago ang pormal na pagpapala at bago banggitin ang paglalagay ng mga kamay, inilapit muna sa kaniya ang mga apo upang hagkan at yakapin niya.

Ang Hebreong pillalti, na nasa pahayag na hindi inakala ni Jacob na makikita pa si Jose, ay mula sa ugat na palal, na may kaugnayan sa paghatol o pagtaya at ugat din ng pandiwang tumutukoy sa pananalangin. Hindi man lamang inasahan ni Jacob na makikita pang muli ang mukha ni Jose, ngunit nakita pa niya maging ang mga anak nito.

Ang pagkuha sa mga bata mula sa pagitan ng mga tuhod ay maaaring tanda ng pormal na pagtanggap sa kanila bilang sariling angkan. Sa Genesis 30:3, ang panganganak sa mga tuhod ni Raquel ay kaugnay ng pagtanggap sa mga anak ni Bilha, at sa Genesis 50:23 ang mga kaapu-apuhan ni Jose ay dinala sa kaniyang mga tuhod. Pagkatapos nito, si Jose, bagaman pinuno sa Egipto, ay nagpatirapa sa harap ng kaniyang ama.

Dahil magkaharap sina Jose at Jacob, ang kanang kamay ni Jose ay nasa kaliwang panig ng kaniyang ama. Kaya si Ephraim, na nasa kanan ni Jose, ay inilagay sa kaliwa ni Jacob, samantalang si Manases, na nasa kaliwa ni Jose, ay nasa kanan ni Jacob. Maingat na itinatala ng talata ang bawat kamay upang malinaw na ang panganay ay nakapuwesto sa ilalim ng kamay na karaniwang nagbibigay ng higit na karangalan.

Ang Hebreong sikkel et-yadav ay maaaring unawain bilang matalinong paggabay sa mga kamay. Sa ibang gamit, ang pandiwa ay may diwang kumilos nang may karunungan. Iniuugnay naman ito ng iba sa salitang Arabe at isinasaling pinagkrus ang mga kamay. Parehong umaangkop sa pangyayari dahil sinadya ni Jacob ang pagkakrus. Ang kanang kamay ang karaniwang kamay ng higit na karangalan.

Ang salitang ro’eh na isinaling nagpakain ay literal na may diwang pagpapastol. Ito ang unang pagkakataon sa Biblia na tinukoy ang Dios bilang pastol, at ang pananalitang iyon ay nagmula sa isang lalaking buong buhay na nag-alaga ng mga kawan. Sa Genesis 49:24, muli ni Jacob tatawagin ang Dios na pastol at bato ng Israel.

Ang Hebreong ga’al, tumubos, ay unang lumilitaw rito sa Biblia. Tumutukoy ito sa gawain ng malapit na kamag-anak na bumabawi ng lupain o kalayaan ng kapamilya, gaya ng gagawin ni Booz sa Ruth 4. Ang vayidgu, na tumutukoy sa matinding pagdami, ay mula sa dag, isda, kaya ang larawan ay pagdaming sagana gaya ng mga isda.

Ang pahayag na minasama ni Jose ang ginawa ng kaniyang ama ay literal na may diwang masama iyon sa kaniyang mga mata. Ang pandiwang tamak ay nangangahulugang humawak o sumuporta, at ginagamit din sa Exodo 17:12 nang alalayan nina Aaron at Hur ang mga kamay ni Moises. Hinawakan ni Jose ang kamay ng ama upang ilipat ito mula kay Ephraim.

Ito lamang ang pagkakataon na tuwirang sinalungat ni Jose si Jacob. Sa Genesis 37:10, ang ama ang sumaway sa anak dahil sa panaginip nitong may kinalaman sa ranggo at pagyukod. Ngayon naman, ang anak ang sumusubok na ituwid ang ama tungkol sa pagkakasunod ng panganay at bunso.

Sa sensus sa ilang, 52,700 ang bilang ng Manases at 32,500 ang Ephraim ayon sa Mga Bilang 26:34, 37, kaya hindi agad nakita sa unang bilang ng populasyon ang pagiging higit ng bunso. Sa pagpapala ni Moises sa Deuteronomio 33:17, nabaligtad ang diin: iniuugnay ang sampu-sampung libo kay Ephraim at ang libu-libo kay Manases.

Naging pormula ng pagpapala sa Israel ang mga salitang ibinigay ni Jacob tungkol kina Ephraim at Manases. Hanggang ngayon, ginagamit ng maraming amang Judio ang ganitong pagpapala sa kanilang mga anak na lalaki bago ang Sabbath. Idinagdag ng Genesis na inilagay ni Jacob si Ephraim bago si Manases, kaya maging sa pormula ng pagpapala ay nauna ang nakababatang kapatid.

Ang Hebreong hinneh anokhi met ay tuwirang pahayag ni Jacob na siya ay mamamatay. Sa dulo ng Genesis, gagamit si Jose ng kaparehong pananalita sa kaniyang mga kapatid at kasunod nito ay sasabihing aalalahanin sila ng Dios, Genesis 50:24. Sa gayon, ang pangakong ibabalik sila sa lupain ng kanilang mga magulang ay ipinasa mula sa isang naghihingalong patriarka patungo sa susunod.

Ang Hebreong shekhem ay maaaring mangahulugang balikat o gulod ng lupa, at siya ring anyo ng pangalan ng lungsod na Sichem. Kalaunan, inilibing ang mga buto ni Jose sa Sichem sa lupang binili ni Jacob ayon sa Josue 24:32. Binabanggit din ng Juan 4:5 ang bahagi ng lupang ibinigay ni Jacob sa kaniyang anak na si Jose.