Ang malaking larawan
Nagbubukas ang Mga Gawa 14 sa “And it came to pass in Iconium, that they went both together into the synagogue of the…”, nagbabago malapit sa talata 14 sa “Which when the apostles, Barnabas and Paul, heard of, they rent their clothes, and ran…”, at nagtatapos sa “And there they abode long time with the disciples.”. Sinusundan ng mga puntong ito ang sariling galaw ng kabanata mula simula hanggang wakas.
Kasulatan sa tabi ng buod
Mga Gawa · Bersiyong King James · 28Mga Gawa 14:1-7
Mga talata 1–7: It came to pass in Iconium, that they went both together into the…
Nagbubukas ang Mga Gawa 14:1–7 sa “And it came to pass in Iconium, that they went both together into the synagogue of the Jews, and…” at umaabot sa “And there they preached the gospel.” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Binubuo ang Mga Gawa 14 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga.
Mas malalim na pag-aaral
Isang buong yunit ang Mga Gawa 14:1–7. Nagbubukas ito sa “And it came to pass in Iconium, that they went both together into the synagogue of the Jews…”, nagbabago malapit sa talata 4 sa “But the multitude of the city was divided: and part held with the Jews, and part with the…”, at umaabot sa “And there they preached the gospel.”. Lumilikha ng kahulugan ang tagapagsalaysay sa pamamagitan ng unang kumikilos, tumutugon, nagbabago, at ng mga bungang nananatili. Ang isinalaysay na kilos ay hindi awtomatikong sinasang-ayunan. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 1 palatandaan ng pananalita, 0 tanong, 2 paghahambing, at 1 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.
Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Binubuo ang Mga Gawa 14 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.
Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang Jews, Gentiles, Derbe, Greeks, Iconium, Long. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 4: “But the multitude of the city was divided: and part held with the Jews, and part with the apostles.” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.
Pag-aaral sa bawat talata
- Acts 14:1
“And it came to pass in Iconium, that they went both together into the synagogue of the Jews, and so spake, that a…” Itinutulak ng pamilyar na hudyat na ito ang oras ng salaysay. Ang sumusunod ay bagong tagpo, bunga, o sagot sa naunang tensiyon.
- Acts 14:2
“But the unbelieving Jews stirred up the Gentiles, and made their minds evil affected against the brethren.” Ang pagbanggit sa Gentiles at Jews ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:3
“Long time therefore abode they speaking boldly in the Lord, which gave testimony unto the word of his grace, and…” Ang pagbanggit sa Long ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:4
“But the multitude of the city was divided: and part held with the Jews, and part with the apostles.” Ang pagbanggit sa Jews ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:5
“And when there was an assault made both of the Gentiles, and also of the Jews with their rulers, to use them…” Ang pagbanggit sa Gentiles at Jews ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:6
“They were ware of it, and fled unto Lystra and Derbe, cities of Lycaonia, and unto the region that lieth round about:” Ang pagbanggit sa Derbe at Lycaonia ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:7
“And there they preached the gospel.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang gospel, preached. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 6.
Mga Gawa 14:1-7
Bersiyong King James1And it came to pass in Iconium, that they went both together into the synagogue of the Jews, and so spake, that a great multitude both of the Jews and also of the Greeks believed.
2But the unbelieving Jews stirred up the Gentiles, and made their minds evil affected against the brethren.
3Long time therefore abode they speaking boldly in the Lord, which gave testimony unto the word of his grace, and granted signs and wonders to be done by their hands.
4But the multitude of the city was divided: and part held with the Jews, and part with the apostles.
5And when there was an assault made both of the Gentiles, and also of the Jews with their rulers, to use them despitefully, and to stone them,
6They were ware of it, and fled unto Lystra and Derbe, cities of Lycaonia, and unto the region that lieth round about:
7And there they preached the gospel.
Mga Gawa 14:8-14
Mga talata 8–14: There sat a certain man at Lystra, impotent in his feet, being a cripple…
Nagbubukas ang Mga Gawa 14:8–14 sa “And there sat a certain man at Lystra, impotent in his feet, being a cripple from his mother’s…” at umaabot sa “Which when the apostles, Barnabas and Paul, heard of, they rent their clothes, and ran in among…” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Binubuo ang Mga Gawa 14 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga.
Mas malalim na pag-aaral
Isang buong yunit ang Mga Gawa 14:8–14. Nagbubukas ito sa “And there sat a certain man at Lystra, impotent in his feet, being a cripple from his…”, nagbabago malapit sa talata 11 sa “And when the people saw what Paul had done, they lifted up their voices, saying in the…”, at umaabot sa “Which when the apostles, Barnabas and Paul, heard of, they rent their clothes, and ran in…”. Lumilikha ng kahulugan ang tagapagsalaysay sa pamamagitan ng unang kumikilos, tumutugon, nagbabago, at ng mga bungang nananatili. Ang isinalaysay na kilos ay hindi awtomatikong sinasang-ayunan. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 2 palatandaan ng pananalita, 0 tanong, 0 paghahambing, at 0 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.
Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Binubuo ang Mga Gawa 14 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.
Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang Paul, Barnabas, Jupiter, Lycaonia, Lystra, Mercurius. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 13: “Then the priest of Jupiter, which was before their city, brought oxen and garlands unto the gates, and would have done sacrifice…” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.
Pag-aaral sa bawat talata
- Acts 14:8
“And there sat a certain man at Lystra, impotent in his feet, being a cripple from his mother’s womb, who never had…” Ang pagbanggit sa Lystra ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:9
“The same heard Paul speak: who stedfastly beholding him, and perceiving that he had faith to be healed,” Ang pagbanggit sa Paul ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:10
“Said with a loud voice, Stand upright on thy feet. And he leaped and walked.” Ang pagbanggit sa Said at Stand ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:11
“And when the people saw what Paul had done, they lifted up their voices, saying in the speech of Lycaonia, The gods…” Ang pagbanggit sa Lycaonia at Paul ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:12
“And they called Barnabas, Jupiter; and Paul, Mercurius, because he was the chief speaker.” Ang pagbanggit sa Barnabas at Jupiter ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:13
“Then the priest of Jupiter, which was before their city, brought oxen and garlands unto the gates, and would have done…” Ang pagbanggit sa Jupiter ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:14
“Which when the apostles, Barnabas and Paul, heard of, they rent their clothes, and ran in among the people, crying…” Ang pagbanggit sa Barnabas at Paul ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
Mga Gawa 14:8-14
Bersiyong King James8And there sat a certain man at Lystra, impotent in his feet, being a cripple from his mother’s womb, who never had walked:
9The same heard Paul speak: who stedfastly beholding him, and perceiving that he had faith to be healed,
10Said with a loud voice, Stand upright on thy feet. And he leaped and walked.
11And when the people saw what Paul had done, they lifted up their voices, saying in the speech of Lycaonia, The gods are come down to us in the likeness of men.
12And they called Barnabas, Jupiter; and Paul, Mercurius, because he was the chief speaker.
13Then the priest of Jupiter, which was before their city, brought oxen and garlands unto the gates, and would have done sacrifice with the people.
14Which when the apostles, Barnabas and Paul, heard of, they rent their clothes, and ran in among the people, crying out,
Mga Gawa 14:15-21
Mga talata 15–21: Saying, Sirs, why do ye these things? We also are men of like passions…
Nagbubukas ang Mga Gawa 14:15–21 sa “And saying, Sirs, why do ye these things? We also are men of like passions with you, and preach…” at umaabot sa “And when they had preached the gospel to that city, and had taught many, they returned again to…” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Binubuo ang Mga Gawa 14 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga.
Mas malalim na pag-aaral
Isang buong yunit ang Mga Gawa 14:15–21. Nagbubukas ito sa “And saying, Sirs, why do ye these things? We also are men of like passions with you, and…”, nagbabago malapit sa talata 18 sa “And with these sayings scarce restrained they the people, that they had not done sacrifice…”, at umaabot sa “And when they had preached the gospel to that city, and had taught many, they returned again…”. Lumilikha ng kahulugan ang tagapagsalaysay sa pamamagitan ng unang kumikilos, tumutugon, nagbabago, at ng mga bungang nananatili. Ang isinalaysay na kilos ay hindi awtomatikong sinasang-ayunan. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 0 palatandaan ng pananalita, 1 tanong, 2 paghahambing, at 1 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.
Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Binubuo ang Mga Gawa 14 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.
Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang Antioch, Iconium, Barnabas, Derbe, God, Howbeit. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 17: “Nevertheless he left not himself without witness, in that he did good, and gave us rain from heaven, and fruitful seasons, filling…” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.
Pag-aaral sa bawat talata
- Acts 14:15
“And saying, Sirs, why do ye these things? We also are men of like passions with you, and preach unto you that ye…” Pinababagal ng tanong ang sipi. Pansinin kung sino ang kailangang sumagot, ano ang ipinapalagay nito, at kung may tugon sa mga susunod na linya.
- Acts 14:16
“Who in times past suffered all nations to walk in their own ways.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang nations, past, suffered. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 15 at 17.
- Acts 14:17
“Nevertheless he left not himself without witness, in that he did good, and gave us rain from heaven, and fruitful…” Ang pagbanggit sa Nevertheless ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:18
“And with these sayings scarce restrained they the people, that they had not done sacrifice unto them.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang people, restrained, sacrifice. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 17 at 19.
- Acts 14:19
“And there came thither certain Jews from Antioch and Iconium, who persuaded the people, and, having stoned Paul, drew…” Ang pagbanggit sa Antioch at Iconium ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:20
“Howbeit, as the disciples stood round about him, he rose up, and came into the city: and the next day he departed with…” Ang pagbanggit sa Barnabas at Derbe ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:21
“And when they had preached the gospel to that city, and had taught many, they returned again to Lystra, and to…” Ang pagbanggit sa Antioch at Iconium ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
Mga Gawa 14:15-21
Bersiyong King James15And saying, Sirs, why do ye these things? We also are men of like passions with you, and preach unto you that ye should turn from these vanities unto the living God, which made heaven, and earth, and the sea, and all things that are therein:
16Who in times past suffered all nations to walk in their own ways.
17Nevertheless he left not himself without witness, in that he did good, and gave us rain from heaven, and fruitful seasons, filling our hearts with food and gladness.
18And with these sayings scarce restrained they the people, that they had not done sacrifice unto them.
19And there came thither certain Jews from Antioch and Iconium, who persuaded the people, and, having stoned Paul, drew him out of the city, supposing he had been dead.
20Howbeit, as the disciples stood round about him, he rose up, and came into the city: and the next day he departed with Barnabas to Derbe.
21And when they had preached the gospel to that city, and had taught many, they returned again to Lystra, and to Iconium, and Antioch,
Mga Gawa 14:22-28
Mga talata 22–28: Confirming the souls of the disciples, and exhorting them to continue in…
Nagbubukas ang Mga Gawa 14:22–28 sa “Confirming the souls of the disciples, and exhorting them to continue in the faith, and that we…” at umaabot sa “And there they abode long time with the disciples.” sa huling talata. Binubuo ng galaw na iyon ang Binubuo ang Mga Gawa 14 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga.
Mas malalim na pag-aaral
Isang buong yunit ang Mga Gawa 14:22–28. Nagbubukas ito sa “Confirming the souls of the disciples, and exhorting them to continue in the faith, and that…”, nagbabago malapit sa talata 25 sa “And when they had preached the word in Perga, they went down into Attalia:”, at umaabot sa “And there they abode long time with the disciples.”. Lumilikha ng kahulugan ang tagapagsalaysay sa pamamagitan ng unang kumikilos, tumutugon, nagbabago, at ng mga bungang nananatili. Ang isinalaysay na kilos ay hindi awtomatikong sinasang-ayunan. Bilang pagsusuri sa teksto, ang KJV na sanggunian ay may 0 palatandaan ng pananalita, 0 tanong, 0 paghahambing, at 4 talatang bumabanggit sa LORD o sa Diyos. Maaari ding ihambing ang mga ito sa mapagkakatiwalaang salin ng Bibliya sa Filipino.
Nauugnay ang bawat obserbasyon sa pokus ng aralin, Binubuo ang Mga Gawa 14 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga. May mga pahayag na tuwiran, may nabubuo mula sa ilang talata, at may dapat manatiling malinaw na interpretasyon.
Kabilang sa mga pangalang o salitang humahawak sa tagpo ang God, Antioch, Attalia, Confirming, Gentiles, Lord. Ang pinakamalapit na pagbabago sa gitna ay nasa talata 25: “And when they had preached the word in Perga, they went down into Attalia:” Tinutulungan tayo ng detalyeng ito na makita ang kaibahan ng simula at ng sumunod na pangyayari.
Pag-aaral sa bawat talata
- Acts 14:22
“Confirming the souls of the disciples, and exhorting them to continue in the faith, and that we must through much…” Hindi mauunawaan ang utos sa pandiwa lamang. Ang tumatanggap, layunin, at lugar nito sa mas malaking tipan o pangangatwiran ang nagtatakda ng pananagutan.
- Acts 14:23
“And when they had ordained them elders in every church, and had prayed with fasting, they commended them to the Lord…” Pinapangalanan ng talata ang Lord sa halip na iwanang walang pinagmulan ang kilos. Pansinin kung ipinagpapatuloy, sinasagot, o inihahambing ito ng susunod na linya.
- Acts 14:24
“And after they had passed throughout Pisidia, they came to Pamphylia.” Ang pagbanggit sa Pamphylia at Pisidia ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:25
“And when they had preached the word in Perga, they went down into Attalia:” Ang pagbanggit sa Attalia at Perga ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:26
“And thence sailed to Antioch, from whence they had been recommended to the grace of God for the work which they…” Ang pagbanggit sa Antioch ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:27
“And when they were come, and had gathered the church together, they rehearsed all that God had done with them, and how…” Ang pagbanggit sa Gentiles ay nag-uugat sa salaysay sa tiyak na tao o lugar. Sundan kung saan bumabalik ang pangalan at ano ang nagbabago sa paligid nito.
- Acts 14:28
“And there they abode long time with the disciples.” Kabilang sa mga natatanging salita sa linyang ito ang abode, disciples, long. Masusuri ang gawain nito sa sipi sa ugnayan nito sa mga talata 27.
Mga Gawa 14:22-28
Bersiyong King James22Confirming the souls of the disciples, and exhorting them to continue in the faith, and that we must through much tribulation enter into the kingdom of God.
23And when they had ordained them elders in every church, and had prayed with fasting, they commended them to the Lord, on whom they believed.
24And after they had passed throughout Pisidia, they came to Pamphylia.
25And when they had preached the word in Perga, they went down into Attalia:
26And thence sailed to Antioch, from whence they had been recommended to the grace of God for the work which they fulfilled.
27And when they were come, and had gathered the church together, they rehearsed all that God had done with them, and how he had opened the door of faith unto the Gentiles.
28And there they abode long time with the disciples.
Mga tanong na dapat isaisip habang nagbabasa
- Sundan kung sino ang kumikilos, nagsasalita, naaapektuhan, at kung ano ang nagbabago.
- Pansinin ang inuulit na pangako, kabiguan, pagliligtas, at bunga.
- Huwag ipalagay na sinasang-ayunan ng tagapagsalaysay ang bawat kilos na iniulat.
Unahin ang teksto
Kung saan nagkakaiba ang mga mambabasa
Nagsisimula ang buod sa sinasabi ng sipi at sa ugnayan ng mga bahagi nito. Hindi nito ipinapalagay na nalutas na ng isang denominasyon ang lahat ng tanong. Malinaw na tinutukoy kung ang konklusyon ay nakasalalay sa tradisyon, teoryang pampanitikan, o rekonstruksiyong pangkasaysayan.
Unang inihaharap ang tekstong KJV. Nilalagyan ng malinaw na pangalan ang mga interpretasyon, at ipinapakita lamang ang mga pagkakaiba kapag nakatutulong ang mga ito upang maunawaan kung bakit hindi palaging iisa ang sagot ng mga seryosong komunidad.
Inihahanda pa ang paghahambing ng mga interpretasyon para sa kabanatang ito. Habang wala pa ang mga nasuring tala, malinaw na pinaghihiwalay ng pahinang ito ang teksto ng KJV, buod, at aplikasyon nang hindi sinasabing nagkakasundo ang lahat ng responsableng mambabasa sa bawat tanong.
Mga tanong sa ilalim ng kuwento
- Anong bahagi ng Mga Gawa 14 ang nagpapatigil, gumagambala, o ikinagugulat mo, at bakit?
- Anong detalye sa sipi ang madaling malampasan? Paano nito binabago ang iyong pagkaunawa?
- Saan mo nakikita ang tensiyon sa pagitan ng nangyayari at ng pokus na ito: Mga Gawa 14?
- Anong mahalagang tanong ang iniiwang bukas ng sipi sa halip na sagutin agad?
Mga tanong para sa seryosong personal na pagninilay
Sadyang bukas ang mga tanong na ito. Manatili sa tensiyon ng sipi, sumagot nang tapat, at bumalik sa Kasulatan bago bumuo ng konklusyon.
Magmasid nang hindi nagmamadali
Anong bahagi ng Mga Gawa 14 ang nagpapatigil, gumagambala, o ikinagugulat mo, at bakit?
Anong detalye sa sipi ang madaling malampasan? Paano nito binabago ang iyong pagkaunawa?
Saan mo nakikita ang tensiyon sa pagitan ng nangyayari at ng pokus na ito: Binubuo ang Mga Gawa 14 sa pamamagitan ng sarili nitong mga tinig, kilos, pahayag, at bunga?
Anong mahalagang tanong ang iniiwang bukas ng sipi sa halip na sagutin agad?
Suriin ang sarili nang tapat
Saang tao, tugon, takot, o pagnanais sa sipi mo pinakanakikita ang sarili mo ngayon?
Anong palagay mo tungkol sa Diyos, ibang tao, o sarili ang hinahamon ng tekstong ito?
Anong bahagi ang gusto mong palambutin, iwasan, o ipaliwanag agad? Ano kaya ang ipinapakita ng reaksiyong iyon?
Kung direktang magtatanong sa iyo ang Kasulatang ito, ano kaya ang tanong nito?
Tumugon nang may karunungan at tapang
Ano ang kailangan mong alalahanin, ipagtapat, ipagdalamhati, ipagpasalamat, o pagkatiwalaan matapos basahin ang sipi?
Paano maaaring basahin ng isa pang tapat na tao ang sitwasyon nang naiiba nang hindi binabalewala ang teksto?
Anong masunuring tugon ang mahirap, hindi komportable, o mabagal, ngunit tapat pa rin sa Kasulatan?
Anong tanong ang dadalhin mo sa panalangin ngayong linggo at anong mga talata ang pananatilihin mong nasa harap mo?
