Nanatili sa Egipto ang kabaong na may kalakip na sumpa

Sa Beerseba, ipinangako ng Dios kay Jacob na si Jose ang makakasama niya sa kaniyang kamatayan ayon sa Genesis 46:4. Dito, si Jose mismo ang yumayakap sa mukha ng kaniyang ama. Naiiba ito sa ibang mga tagpo ng pagyakap sa Genesis, gaya ng 33:4, 45:14, at 46:29, kung saan sa leeg bumabagsak ang taong yumayakap. Sa pagkakataong ito, sa mukha ng namatay na ama.

Karaniwang ginagawa sa Egipto ang pagembalsama ng mga dalubhasang may kaugnayan sa gawaing panrelihiyon, ngunit ang inutusan ni Jose ay ang kaniyang mga manggagamot, rofe’im, mga tagapagpagaling. May nagmumungkahing ginawa niya ito upang umiwas sa mga ritwal ng mga saserdote, ngunit hinuha lamang iyon. Sina Jacob at Jose lamang ang dalawang taong tahasang sinasabing inembalsama sa Biblia.

Iniulat ni Herodotus na ang ilang bangkay sa Egipto ay pinananatili sa natron sa loob ng pitumpung araw sa Histories 2.86. Sinabi naman ni Diodorus na pitumpu’t dalawang araw ang pagluluksa para sa isang namatay na hari. Kaya ang pitumpung araw para kay Jacob ay malapit sa karangalang maharlika. Kalaunan, tatlumpung araw namang nagluksa ang Israel para kina Aaron at Moises ayon sa Mga Bilang 20:29 at Deuteronomio 34:8.

Bagaman napakataas ng katungkulan ni Jose sa Egipto, hindi siya direktang lumapit kay Faraon at sa halip ay nakiusap sa sangbahayan nito na magsalita para sa kaniya. Malamang na may kaugnayan ito sa kalagayan niyang nagluluksa, sapagkat maaaring hindi nararapat humarap sa hari ang isang nagluluksa at hindi maayos ang anyo. May kahalintulad na tuntunin sa Esther 4:2, ngunit hinuha lamang ito dahil walang ibinigay na dahilan ang talata.

Ang karithi ay maaaring mangahulugang hinukay, ngunit maaari rin itong magkaroon ng diwang binili, gaya ng paggamit ng kaugnay na pandiwa sa Oseas 3:2. Si Abraham ang bumili ng yungib, kaya maaaring tumutukoy si Jacob sa lugar na inihanda niya roon para sa sarili. Mahalaga rin ang pangako ni Jose na babalik siya pagkatapos ng paglilibing, na nagbibigay-katiyakan kay Faraon.

Maikli ang sagot ni Faraon at nakasentro ito sa sumpang ginawa ni Jose sa kaniyang ama. Ayon sa Talmud sa Sotah 36b, may tradisyong nagsasabing maaaring tumanggi sana si Faraon kung walang panunumpang naganap. Sa ganitong pagbasa, ang sumpang iginiit ni Jacob sa Genesis 47:31 ang mismong nagbigay kay Jose ng matibay na dahilan upang makabalik sa Canaan.

Ang pag-ahon mula sa Egipto patungong Canaan ay binibigyang-diin sa talata, at ang prusisyon ay may anyong paglilibing na pang-estado. Kasama ni Jose hindi lamang ang kaniyang pamilya kundi ang mga lingkod ni Faraon, ang matatanda ng sambahayan ng hari, at ang mga matatanda ng buong lupain ng Egipto. Dahil dito, ang paglilibing kay Jacob ay nagkaroon ng pampublikong karangalan na lampas sa isang karaniwang paglilibing ng pamilya.

Naiwan sa Gosen ang mga bata at mga hayop, kaya malinaw na may mga bagay na nagtitiyak na babalik ang pamilya sa Egipto. Sa panahon ni Moises, susubukan ni Faraon ang kahalintulad na kundisyon nang payagan niyang umalis ang Israel ngunit hangaring maiwan muna ang maliliit na bata at pagkatapos ay ang mga kawan at bakahan, gaya ng makikita sa Exodo 10:24.

Ang mga karro at mga nangangabayo ay kasama rito bilang marangal na bantay sa prusisyon ng libing. Kalaunan, ang kaparehong dalawang puwersang militar ay magiging larawan ng paghabol ng hukbo ni Faraon sa Israel patungo sa dagat ayon sa Exodo 14:9. Sa Genesis, hindi sila humahabol upang manakit, kundi umaakyat bilang bahagi ng karangalang ibinibigay sa ama ni Israel.

Ang Atad ay nangangahulugang isang uri ng matinik na halaman o dawag, ang halamang ginawang hari sa talinghaga ni Jotham sa Mga Hukom 9:14. Ang pitong araw na pagluluksa ay naging pamilyar na panahon ng pagdadalamhati sa Israel. Pitong araw nagluksa para kay Saul sa 1 Samuel 31:13, at pitong araw ding tahimik na umupo ang mga kasama ni Job sa Job 2:13. Ang pitong araw na shiva ay nananatili ring kaugalian sa mga tahanang Judio.

May paglalaro ng salita sa pangalang Abel-mizraim. Ang evel ay nangangahulugang pagluluksa, samantalang ang abel bilang bahagi ng pangalan ng lugar ay maaaring mangahulugang parang. Kaya ang dating pangalan na maaaring unawaing parang ng Egipto ay nagiging alaala ng pagluluksa ng Egipto. Kapansin-pansin ding ang pangalang ito ay nagmula sa nakita ng mga Cananeo: mga Egipciong nagdadalamhati nang matindi.

Ang lahat ng anak ni Jacob ay kasama sa pagtupad ng utos, yaong mga pinuri at yaong mga sinaway sa nakaraang kabanata. Sama-sama nilang isinagawa ang isang huling bilin ng kanilang ama. Isang midrash ang nagsasabing itinakda pa ni Jacob kung sino ang magdadala ng kabaong sa bawat panig, ayon sa kaayusang gagamitin kalaunan ng mga lipi sa kanilang kampamento sa paligid ng tabernakulo.

Kasama sa prusisyon ang mga Egipcio, ngunit ang mga anak ni Jacob ang tahasang sinasabing nagdala sa kaniya sa lupain ng Canaan at naglibing sa yungib. Ito ang ikatlong malawak na paglalarawan sa Genesis ng Machpela, kasunod ng Genesis 23:17–20 at 49:29–32. Sa bawat isa ay inuulit ang lupain, ang nagbenta, at ang pagbili, na parang paulit-ulit na pinagtitibay ng pamilya ang kanilang legal na pagmamay-ari.

Tinupad ni Jose ang ipinangako niya kay Faraon sa talatang 5 na babalik siya pagkatapos ng paglilibing. Nakatayo na ang pamilya sa Canaan at nailibing na si Jacob sa tanging lupang tahasang pag-aari nila roon, ngunit hindi pa iyon ang panahon ng kanilang permanenteng paninirahan. Bumalik si Jose, ang kaniyang mga kapatid, at ang buong prusisyon sa Egipto upang doon patuloy na mamuhay.

Ang satam ay nangangahulugang magkimkim ng matinding sama ng loob o galit. Ito rin ang pandiwang ginamit sa Genesis 27:41 nang magkimkim si Esau ng galit kay Jacob at maghintay sa pagkamatay ng kanilang ama bago isagawa ang balak niyang paghihiganti. Kaya ang kinatatakutan ng mga kapatid ni Jose ay baka hinintay lamang niya ang pagkamatay ni Jacob bago gantihan ang kanilang ginawa.

Sa simula ay hindi personal na lumapit ang mga kapatid kay Jose. Nagpadala muna sila ng mensahe sa pamamagitan ng iba, na may bahagyang pagkakahawig sa dati nilang pagpapadala ng kasuutan ni Jose sa kanilang ama. Binasa ng Talmud sa Yevamot 65b ang talatang ito bilang pahintulot na baguhin ang isang ulat alang-alang sa kapayapaan, sapagkat ipinapalagay ng pagbasa roon na walang ganitong utos na iniwan si Jacob.

Tatlong salitang Hebreo para sa kasamaan ang magkakasunod dito: pesha para sa pagsalangsang, chatta’t para sa kasalanan, at ra’ah para sa kasamaan. Ang ganitong pagsasama ng mga salita ay maihahambing sa Exodo 34:7, kung saan inilalarawan ang kapatawaran sa iba’t ibang anyo ng kasalanan. Hindi muna tinatawag ng mga lalaki ang sarili bilang mga kapatid ni Jose kundi bilang mga lingkod ng Dios ng kaniyang ama. Dito rin umiiyak si Jose sa huling pagkakataon sa Genesis.

Ang avadim ay mga alipin o lingkod, ang parehong salitang angkop sa kalagayang pinagbilhan kay Jose nang dalhin siya sa Egipto. Ito rin ang alok ni Juda nang matagpuan ang saro sa Genesis 44:16. Ngayon ay inuulit ng magkakapatid ang alok kahit walang bagong pagkakasalang natuklasan. Muli silang yumuyukod sa harap ni Jose at kusang inilalagay ang sarili sa kaniyang kapangyarihan.

Ang tanong ni Jose tungkol sa paglalagay ng sarili sa kalagayan ng Dios ay halos kapareho ng tanong ni Jacob kay Rachel sa Genesis 30:2 nang humingi ito ng mga anak. Doon, tumanggi si Jacob na angkinin ang kapangyarihan ng Dios sa pagbubuntis. Dito naman, tumatanggi si Jose na angkinin ang lugar ng Dios sa panghuling paghatol sa pagkakasala ng kaniyang mga kapatid.

Ang tinutukoy na araw ay ang kasalukuyang kalagayan na nakikita nilang lahat: buhay ang pamilya sa Gosen, at maraming Egipcio ang nailigtas sa taggutom. Sa Genesis 47:25, kinilala mismo ng mga mamamayan na nailigtas ni Jose ang kanilang buhay. Ang am rav ay isang malaking bilang ng mga tao. Kaya sinusukat ni Jose ang naging bunga ng mga pangyayari sa dami ng mga buhay na napanatili.

Ang pananalitang isinaling pagsasalita nang may kagandahang-loob ay literal na may diwang pagsasalita sa puso. Ang parehong idyoma ay ginagamit sa Genesis 34:3 tungkol sa pakikipag-usap ni Sichem kay Dina, sa Ruth 2:13 sa sinabi ni Boaz kay Ruth, at sa Isaias 40:2 tungkol sa pag-aliw sa Jerusalem. Ikalawang pagkakataon din ito sa loob ng tatlong talata na sinasabihan ni Jose ang kaniyang mga kapatid na huwag matakot.

Limampu’t anim na taong gulang si Jose nang mamatay si Jacob, kaya nanirahan pa siya sa Egipto nang humigit-kumulang limampu’t apat na taon. Umabot siya sa isang daan at sampung taon. Si Josue, na nagmula sa kaniyang angkan sa pamamagitan ni Ephraim, ay namatay din sa edad na isang daan at sampu ayon sa Josue 24:29. Sa parehong kabanata, inililibing din sa Sichem ang mga buto ni Jose.

Ang shileshim ay tumutukoy sa ikatlong salin ng lahi, at ito rin ang salitang lumilitaw sa pariralang tungkol sa ikatlo at ikaapat na salin sa Exodo 20:5. Ang mga inapo ni Machir ay naging mahalaga sa silangan ng Jordan at sinakop ang Galaad ayon sa Mga Bilang 32:39. Sa awit ni Debora sa Mga Hukom 5:14, ginagamit pa ang pangalang Machir bilang kinatawan ng mas malawak na sambahayan ni Manases.

Ang paqod yifqod ay isang dobleng anyo ng pandiwa na mariing nangangahulugang tiyak na dadalawin o kikilos ang Dios para sa kanila. Sa Exodo 3:16, inuutusan si Moises na gamitin ang kaparehong mensahe sa matatanda ng Israel, kaya magiging palatandaan ito ng ipinangakong pagliligtas. Dito rin unang tahasang sinasabing ang sumpa tungkol sa lupain ay ginawa kay Abraham, kay Isaac, at kay Jacob bilang tatlong magkakasunod na patriarka.

Natupad ang sumpang ito nang dalhin ni Moises ang mga buto ni Jose palabas ng Egipto ayon sa Exodo 13:19. Sa Josue 24:32, inililibing ang mga ito sa Sichem. Binibigyang-diin din ng Mga Hebreo 11:22 ang utos ni Jose tungkol sa kaniyang mga buto bilang gawa ng pananampalataya. Ang kaniyang huling kahilingan ay nakabatay sa katiyakan na hindi mananatili ang Israel sa Egipto magpakailanman.

Ang aron, salitang ginamit para sa kabaong ni Jose, ay siya ring salitang ginagamit para sa kaban ng tipan. Isang midrash ang naglarawan sa Israel sa ilang na may dalawang aron, ang kabaong ni Jose at ang kaban ng kautusan. Malaki rin ang kaibahan ng simula at wakas ng Genesis: nagsisimula ang aklat sa paglalang ng langit at lupa, ngunit nagtatapos sa isang kabaong na nananatili sa Egipto.