Naging awit para sa Sion ang tinig na nalulunod

Inilalagay ng pamagat ang awit sa Shoshannim, sa himig o panugtog na tinatawag na mga lirio, gaya ng Awit 45. Ang nephesh, “kaluluwa,” ay nangangahulugan din ng lalamunan o leeg, kaya't umabot na sa leeg ang tubig, kung saan isang pagtaas pa ay pagkalunod. Ganito rin ang pananalita ng Jonas 2:5 mula sa loob ng dagat: “Kinukulong ako ng tubig sa palibot hanggang sa kaluluwa.”

Yeven metsulah ang “malalim na burak,” ang putik ng kalaliman, at ang tanging ibang dakong lumilitaw ang yeven ay ang Mga Awit 40:2, “mula sa balahong malagkit.” Shibbolet ang “agos,” umaagos na batis, ang salita ring ipinabigkas ng mga taga-Galaad sa mga taga-Ephraim sa mga tawiran ng Jordan sa Mga Hukom 12:6.

Nichar ang “tuyo,” mula sa pandiwang nangangahulugang mapaso, na ginamit sa mga butong nag-aapoy sa lagnat sa Job 30:30. Ang mga matang “nangangalumata” ay pagod na sa pagtanaw sa tagapagligtas na hindi dumarating, at iisang salita ang ginamit ng Ang Dating Biblia sa Mga Panaghoy 4:17: “Ang aming mga mata ay nangangalumata dahil sa aming paghihintay ng walang kabuluhang tulong.”

Sinisipi ni Jesus sa Juan 15:25 ang “Ako'y kinapootan nila na walang kadahilanan” bilang nasusulat sa kanilang kautusan; nasa talatang ito at sa Mga Awit 35:19 ang mga salitang iyon. Ang “higit kay sa mga buhok ng aking ulo” ay siyang pagbilang ng Mga Awit 40:12 sa sariling kasamaan ng mang-aawit; dito, mga kaaway ang binibilang. Sheqer ang “may kamalian,” kasinungalingan: mga kaaway sila dahil sa isang kasinungalingan.

Ivvelet ang “kamangmangan,” ang salitang ginagamit ng Mga Kawikaan para sa kahangalang moral at hindi lamang sa kawalan ng kaalaman. Ashmot naman ang “mga kasalanan” dito, pagkakasala, mula sa ugat ng asham, ang handog dahil sa pagkakasala sa Levitico 5, isang utang na dapat bayaran; katabi ng talatang 4, kung saan pinababayad siya sa hindi niya kinuha, may talim ang salita.

Dalawang buong titulo ang nagkukuwadro sa talata, “Panginoong Dios ng mga hukbo” at “Dios ng Israel”: ang nag-uutos sa mga hukbo at ang nakatali sa isang bayan sa pamamagitan ng tipan. Kalam ang pandiwa sa likod ng “kasiraang puri,” mapahiya sa harap ng madla, ang kahihiyang makitang nagtiwala nang walang kabuluhan.

Halos ganito rin ang sinasabi ni Jeremias sa sarili niyang hinaing: “talastasin mo na dahil sa iyo ay nagtiis ako ng kakutyaan” (Jeremias 15:15). Ang natatakpang mukha ay tanda ng pagdadalamhati at kahihiyan, gaya nang umahon si David at ang kaniyang mga tauhan sa bundok ng mga Olibo na may takip ang ulo, tumatakas kay Absalom (2 Samuel 15:30).

Nokhri ang “taga ibang lupa,” ang karaniwang salita para sa dayuhang mula sa ibang bansa. Mas matalas ang “mga anak ng aking ina” kaysa sa “mga kapatid”: sa sambahayang may ilang asawa, ang mga ipinanganak ng iisang ina ang pinakamalapit na kamag-anak sa lahat, at maging sila ay tumuturing sa kaniya na taga-labas.

Qin'ah ang “sikap,” ang salita ring nangangahulugang panibugho, ang nag-aapoy na pag-angkin ng asawang lalake sa kaniyang asawa at ng Diyos sa kaniyang bayan; tinawag ang Diyos na “Dios na mapanibughuin” sa Exodo 20:5. Ang pandiwang Hebreo ay akhal, kumain, ang ginagamit sa apoy na lumalamon, kaya't larawan ito ng taong tinupok ng kaniyang debosyon sa bahay ng Diyos.

Siksik ang Hebreo, ‘umiyak ako, ang aking kaluluwa sa pag-aayuno’; idinagdag ng salin ang pagpaparusa. Ang pag-aayuno sa Israel ay tinawag na pagdadalamhati ng kaluluwa, “pagdadalamhatiin ninyo ang inyong mga kaluluwa” (Levitico 16:29), at magkasamang umiiyak at nag-aayuno ang mga nagluluksa, gaya ni David at ng kaniyang mga tauhan para kay Saul at Jonathan hanggang gabi (2 Samuel 1:12).

Sak ang “kayong magaspang,” magaspang na telang hinabi mula sa balahibo ng kambing, isinusuot nang dikit sa balat sa pagdadalamhati o pagsisisi. Mashal ang “kawikaan,” dito ay isang panlait, pangalang ginagamit na pang-uyam, ang kapalarang ibinabanta ng Deuteronomio 28:37 sa suwail na Israel: “isang kawikaan, at isang kabiruan.”

Ang mga “nangauupo sa pintuang-bayan” ay ang matatanda at mga taong may katayuan, na dumirinig ng mga usapin at nangangalakal sa pasukan ng bayan, gaya ng ginawa ni Booz sa Ruth 4:1–2. Sa kabilang dulo ng bayan ay ang mga manginginom, at ang “awit” ay neginah, awit na sinasaliwan ng kuwerdas: kinukutya siya sa sanggunian at sa inuman.

Et ratson ang “kalugodlugod na panahon,” panahon ng paglingap, at ginagamit ng Isaias 49:8 ang ganitong parirala: “Sa kalugodlugod na panahon ay sinagot kita.” Sinusukat ng “karamihan” ang kagandahang-loob ayon sa dami nito. Sa Hebreo, nagpapatuloy ang talata, ‘sagutin mo ako sa katapatan ng iyong pagliligtas’, emet, katatagan: pagliligtas na kayang sumalo ng bigat kapag sinandalan.

Tit ang “burak,” at tava ang pandiwa ng paglubog, ang dalawang salita ng Jeremias 38:6, “at lumubog si Jeremias sa burak,” nang ihugos siya sa hukay na walang tubig. Kinukuha ng panalangin ang mga larawan ng talatang 2 at ginagawang kahilingan ang bawat isa.

Be'er ang “hukay,” balon o imbakan ng tubig, at ang pandiwa ng pagtatakip ng bunganga ay atar, na sa ganitong kahulugan ay dito lamang lumilitaw: ang batong iginugulong sa bibig ng balon. Bilangguang walang labasan ang natakpang balon, gaya ng tuyong balon na pinagtapunan kay Jose ng kaniyang mga kapatid (Genesis 37:24).

Rachamim ang “malumanay na kaawaan,” mula sa rechem, ang bahay-bata: ang damdamin ng ina para sa anak na kaniyang isinilang. Ipinapares ito sa “karamihan,” ang salitang ginamit na sa kagandahang-loob sa talatang 13, kaya't dalawang ulit na hinihiling ng pakiusap na kumilos ang Diyos ayon sa laki ng kaniyang habag.

Eved ang “lingkod,” ang titulong ginamit ni David sa kaniyang sarili sa buong panalangin niya sa 2 Samuel 7. Ang ikinukubling mukha ay binawing paglingap, ang banta ng Deuteronomio 31:17: “aking ikukubli ang aking mukha sa kanila, at sila'y sasakmalin.” Ganitong pagmamadali rin ang pagbubukas ng kasunod na awit.

Ga'al ang “tubusin,” ang tungkulin ng pinakamalapit na kamag-anak, na tumutubos sa lupa o kalayaan ng kaniyang kaanak, gaya ng ginawa ni Booz para kay Noemi at Ruth (Ruth 4:4–6). Ang lalaking itinakwil ng sarili niyang mga kapatid sa talatang 8 ay humihiling sa Diyos na kumilos bilang kaniyang kamag-anak. Padah ang “iligtas,” tumubos sa pamamagitan ng bayad.

Tatlong salita para sa kasiraan ang magkakapatong: cherpah, “kadustaan,” ang pag-aglahing ibinabato sa tao; boshet, “kahihiyan,” ang damdamin nito; at kelimmah, “kasiraang puri,” ang pampublikong pagkapahiya. Ang “nangasa harap mo” ay nakatayong lantad sa buong paningin ng Diyos ang bawat kaaway, gaya sa isang hukuman.

Ang pandiwa sa likod ng “lipos ng kabigatan ng loob” ay nangangahulugang magkasakit nang walang lunas, ang salitang ginamit ni Jeremias sa kaniyang sugat na “walang kagamutan” (Jeremias 15:18). Ginagawang koro ng Aklat ng Mga Panaghoy ang ikalawang hati para sa Jerusalem, gaya ng “walang umaliw sa kaniya” sa 1:2, paulit-ulit sa unang kabanata nito.

Chomets ang “suka,” alak na umasim, ang murang inumin ng mga manggagawa sa bukid, na pinaglubugan ni Ruth ng kaniyang tinapay sa paanyaya ni Booz: “basain mo ang iyong subo sa suka” (Ruth 2:14). Iniaalok kapalit ng tubig sa taong tuyo na ang lalamunan (talatang 3), inuuyam nito ang uhaw na kunwaring tinutugunan. Rosh ang mapait na pagkain, isang mapait na halaman, na ipinares sa ajenjo sa Deuteronomio 29:18.

Iisang salitang Hebreo, lishlomim, mula sa shalom, ang nasa likod ng “kung sila'y nasa kapayapaan”; naririnig ng ilan dito ang shelamim, ang mga handog tungkol sa kapayapaan na kinakain sa banal na salu-salo, at ng iba ang ‘para sa kanilang mga kaibigan’. Pach ang “lalang,” lambat sa ibon, at moqesh ang “silo,” ang gatilyong may pain na nagpapasara nito.

Ang mga balakang, ang baywang at ibabang likod, ang upuan ng lakas ng lalake, kaya't binibigkisan ito ng manlalakbay; ang panginigin ang mga ito ay mawalan ng kakayahang tumayo o magtrabaho. ‘Iyuko mo palagi ang kanilang likod’ ang basa ng saling Griego, at ito ang anyong sinisipi ng Mga Taga-Roma 11:10: “At laging baluktutin mo nawa ang kanilang gulugod.”

Za'am ang “galit,” bumubulang galit na binibigkas, at ang “kabangisan ng iyong galit” ay literal na ‘ang pag-aalab ng iyong mga butas ng ilong’, galit bilang mainit at nakabukang mukha. Nasag ang “datnan,” abutan, ang pandiwa sa mga humahabol na nakaaabot, gaya ng hukbo ni Faraon na “inabutan sila noong nakahantong sa tabi ng dagat” (Exodo 14:9).

Tirah ang “tahanan,” kampamentong napapaligiran ng pader na bato, ang salitang ginamit sa mga pamayanan ng labindalawang pangulo ni Ismael sa Genesis 25:16, “ayon sa kanikaniyang hantungan.” Ang kampamentong walang tao sa mga tolda nito ay angkang naglaho o itinaboy.

Ang “sinaysay nila ang damdam” ay tapat sa Hebreo, ‘isinasalaysay nila ang sakit’: ginagawa nilang tsismis ang kaniyang mga sugat, at saphar ang pandiwa ng pagsasalaysay. ‘Dinagdagan nila ang sakit’ naman ang basa ng mga tagasaling Griego, isang bahagyang ibang salitang Hebreo, na bagay sa pagdaragdag ng sumunod na talata.

Natan ang pandiwa sa “dagdagan,” magbigay: ‘ibigay mo ang kasamaan sa ibabaw ng kanilang kasamaan’, iparatang ang isang sala sa ibabaw ng isa nang walang pagpapalaya. Ang “masok sa iyong katuwiran” ay ibilang na nasa matuwid kapag humatol ang Diyos, ang hatol na inaasahan ng nagsasalita para sa kaniyang sarili; ang pakiusap ay hindi ito kailanman tanggapin ng mga nagpaparatang sa kaniya.

Machah ang “mapawi,” burahin ang nakasulat, ang pandiwang ginamit ni Moises nang ialay niya ang sarili: “alisin mo ako, isinasamo ko sa iyo, sa iyong aklat na sinulat mo” (Exodo 32:32). Sa Hebreo, ‘aklat ng mga buháy’ ang parirala, at binabanggit ng Isaias 4:3 ang “bawa't nasusulat sa mga nabubuhay sa Jerusalem,” talaang tulad ng listahan ng mga mamamayan ng isang lungsod.

Ani ang “dukha,” pinahihirapan, at ko'ev ang “mapanglaw,” nasasaktan. Sagav ang pandiwa sa likod ng “iahon,” ilagay sa dakong hindi maaabot, ang pandiwang pinagmulan ng misgav, ang “matayog na moog” ng Mga Awit 9:9 at 18:2: ang taong lumulubog sa putik ay humihiling na ilagay sa kataasang hindi maaakyat ng kaaway.

Ang dakilain ay gawing dakila, hindi sa laki kundi sa pagbubunyi, isinasalaysay sa iba kung gaano kadakila ang Diyos. Todah ang “pasalamat,” na siya ring pangalan ng handog ng pasasalamat sa Levitico 7:12, at pinagtatapat ng kasunod na talata ang handog na binibigkas na ito at ang handog na hayop.

Magkatugmang pares ng pandiwari sa Hebreo ang “may mga sungay at mga paa,” maqrin maphris, torong sapat na ang gulang upang magkaroon ng dalawa, ang pinakamahal na handog na madadala ng magsasaka; ang hating kuko ang tanda rin ng malinis na hayop sa Levitico 11:3. Ganito rin ang paghahambing sa Mga Awit 50:13–14 at 51:16–17.

Humaharap ang talata sa mga naghahanap mismo: “mabuhay ang puso,” ang pangakong nagtatapos din sa Mga Awit 22:26, “mabuhay nawa ang iyong puso magpakailan man.” Anavim ang “mga maamo,” ang mababang-loob, ang pangkat na “magmamana ng lupain” sa Mga Awit 37:11, kung saan “maamo” rin ang salita ng Ang Dating Biblia.

Evyonim ang “mapagkailangan,” ang nangangailangan, ikatlong salita ng kasalatan pagkatapos ng ani sa talatang 29 at anavim sa talatang 32. Asirav ang “kaniyang mga bilanggo,” ang mga nakagapos, at mahalaga ang paari: sa kaniya sila, hindi mga ligaw na walang umaangkin.

Romes ang “bawa't bagay na gumagalaw,” ang gumagapang at kumukulupong buhay ng Genesis 1:21, “ang bawa't may buhay na kinapal na gumagalaw, na ibinukal na sagana ng tubig.” Ang mga dagat na halos lumunod sa nagsasalita ay puno ngayon ng mga nilalang na tinatawag na magpuri.

Maaaring mangahulugang muling itayo ang pagtatayo, gaya ng Isaias 44:26, kung saan sinasabi ng Diyos tungkol sa mga bayan ng Juda, “Mangatatayo.” Yarash ang “tatangkilikin,” ang pandiwa ng pag-angkin sa Canaan sa buong Deuteronomio, kaya't pinanibago nang maliit na sukat ang pangako ng lupain.

Nachal ang “mamanahin,” tanggapin bilang itinakdang bahagi, lupang ipinapasa ng magulang sa mga anak. Ang lalaking nalayo sa mga anak ng kaniyang ina sa talatang 8 ay nagtatapos sa larawan ng isang angkang nanirahan sa lupain, at ang pag-ibig sa kaniyang pangalan ang tanging kuwalipikasyong ibinibigay para tumahan doon.