Isang haring naitatag sa pamamagitan ng tapang ng ibang tao

Pito't kalahating taon ang inilalagay ng 2 Samuel 2–4 sa pagitan ng kamatayan ni Saul at ng pagtitipong ito, habang si David ay naghahari sa Juda lamang sa Hebron at may mahabang digmaan laban sa sangbahayan ni Saul. Iniiwan ng aklat na ito ang lahat ng iyon at tuwirang lumilipat mula sa Gilboa tungo sa buong bansa sa Hebron. Ang “iyong buto at iyong laman” ay ang pag-angkin ng pagkakamag-anak na ginawa ni Laban kay Jacob (Genesis 29:14).

Ang “pumapatnubay at nagpapasok” ay ang pariralang ginamit ni Moises nang humingi siya ng kahalili, upang ang Israel ay hindi maging gaya ng mga tupang walang pastor (Mga Bilang 27:17). Sinasabi ng 1 Samuel 18:16 na minahal si David ng buong Israel sapagka't siya'y lumalabas at pumapasok sa harap nila. Isang talaan ng paglilingkod ang binabanggit ng matatanda.

Ito ang ikatlong pagpapahid kay David: ni Samuel sa bahay ng kaniyang ama (1 Samuel 16:13), ng mga lalake ng Juda sa Hebron (2 Samuel 2:4), at ngayon ng buong Israel. Ang “ayon sa salita ng Panginoon sa pamamagitan ni Samuel” ay sariling dagdag ng aklat na ito sa 2 Samuel 5:3, na nag-uugnay sa seremonya pabalik sa propeta.

Ang Jebus bilang pangalan ng lunsod ay matatagpuan lamang dito at sa Mga Hukom 19:10–11; tinatawag na itong Urusalim ng mga sulat mula sa ikalabing-apat na siglo B.C. na natagpuan sa Amarna. Ayon sa 2 Samuel 5:6, ang hari at ang kaniyang mga tauhan ang lumakad; “si David at ang buong Israel” naman dito, kaya gawa ng buong bansa ang pagsakop sa punong lunsod.

Inalis ng aklat ang panunuya ng mga Jebuseo tungkol sa bulag at pilay at ang daluyan ng tubig na inakyat ng mga tauhan ni David (2 Samuel 5:6–8). Ang “katibayan” ay metsudah, isang kuta. Ito ang unang pagbanggit sa Sion sa aklat, pangalang sa simula ay tumutukoy lamang sa pinatibay na tagaytay na ito.

Hindi kailanman sinasabi ng 2 Samuel 5 kung paano nakuha ni Joab ang pamumuno sa hukbo; dito ito ibinibigay. Gaya ng dati, tinatawag si Joab na “anak ni Sarvia”, ipinangalan sa kaniyang ina, na kapatid ni David (2:16). Nakamit ng pamangkin ng hari ang tungkulin sa pangunguna sa pagsalakay.

Makitid na tagaytay na mga isang dosenang akre ang bayan ni David, na umaabot patimog mula sa pagtatayuan ng templo, na may matatarik na libis sa tatlong panig. Ang pagpapangalan sa nasakop na lunsod ayon sa sumakop ay ginawa itong sariling pag-aari ng hari, labas sa lupain ng alinmang lipi.

Ang Millo ay “ang pagpupuno”, malamang isang pilapil o patag na tinambakan. Itinayo itong muli ni Salomon (1 Mga Hari 9:15) at inayos ni Ezechias (2 Mga Cronica 32:5). Ang “hinusay” ay literal na “pinabuhay”: ibinalik ni Joab sa buhay ang natitirang bahagi ng lunsod.

Ang “dumakila ng dumakila” ay idyomang Hebreo ng patuloy na paglakad at paglaki, na ginamit kay Isaac na lumago hanggang sa naging dakilang-dakila (Genesis 26:13). Ang “Panginoon ng mga hukbo”, ang Dios ng mga hukbo, ay titulong unang narinig sa Silo (1 Samuel 1:3), at ito ang unang paglitaw nito sa aklat.

Sa 2 Samuel, nakasingit ang talaan ng mga bayani ni David sa isang dugtong malapit sa wakas ng kaniyang paghahari (2 Samuel 23:8–39). Inilipat ito ng aklat na ito sa simula, katabi ng kaniyang pagpuputong, at idinagdag na ito'y “ayon sa salita ng Panginoon”. Ang pandiwang Hebreo sa likod ng “napakilala na malakas” ay chazaq, ang pandiwang nasa loob ng pangalan ni Ezechias.

Walong daang napatay ang gawa ng lalaking ito ayon sa 2 Samuel 23:8; tatlong daan naman dito. Nag-aalinlangan ang kaniyang titulo sa Hebreo sa pagitan ng “ang tatlongpu” at “ang tatlo”, at maaaring ito'y shalishim, salita para sa matataas na pinuno. Inilalagay ng 27:2 ang isang Jasobam sa unang pangkat ng hukbo sa bawat buwan.

Isa si Eleazar sa “tatlong makapangyarihang lalake”, gayon ma'y dalawa lamang sa Tatlo ang pinangalanan sa kabanatang ito. Nawawala ang ikatlo, si Samma, at ang dahilan ay lilitaw dalawang talata pagkatapos. Ang pangalan ng ama ni Eleazar na si Dodo ay “minamahal”, mula sa ugat ding pinagmulan ng pangalan ni David.

Ang Pasdammin ay ang Ephes-dammim, “hangganan ng dugo”, kung saan humantong ang mga Filisteo nang lumabas si Goliat (1 Samuel 17:1). Ang sebada ang unang butil na inaani sa tagsibol. Ang pagtakas ng bayan mula sa bukid ay nangangahulugang pagkawala ng aning kailangan nila upang mabuhay.

Sa 2 Samuel 23:9–12, lumaban si Eleazar hanggang dumikit ang kaniyang kamay sa tabak, at ibang lalake, si Samma, ang nagtanggol sa isang bukid ng lentehas. Iisang bukid lamang ang nasa aklat na ito. Tila lumundag ang mata ng isang tagakopya mula sa isang pagtitipon ng mga Filisteo tungo sa kasunod, kaya napagsama ang dalawang gawa at nawala ang pangalan ni Samma.

Ang Adullam ang yungib na pinagkublihan ni David mula kay Saul, kung saan nagtipon sa kaniya ang apat na raang lalaking nasa kagipitan, may utang at may hinanakit (1 Samuel 22:1–2). Ang libis ng Raphaim, sa timog-kanluran ng Jerusalem, ang lugar na dalawang ulit niyang tinalo ang mga Filisteo (14:9–16). Inilalagay ito ng 2 Samuel 23:13 sa panahon ng pag-aani.

Ang “katibayan” dito ay kaparehong salita ng nasa talatang 5, metsudah, ngunit dito ay taguan at hindi nasakop na lunsod. Nasa Bethlehem ang pulutong ng mga Filisteo, ang mismong sinilangan ni David, kaya sakop ng kaaway ang bayang kinalakhan niya.

Ang pandiwang Hebreo sa likod ng “nagbuntonghininga” ay hit'avah, matinding pananabik, ang salitang ginamit ng Mga Bilang 11:4 nang manabik ang bayan sa karne sa ilang. Ang balon ay isang imbakan ng tubig sa tabi ng pintuang-bayan, tubig na ininom ni David noong bata pa. Isang hangarin ang binibigkas niya, hindi utos.

Ang “ibinuhos” ay nasakh, ang pandiwa ng inuming handog na ibinubuhos sa harap ng Dios, gaya ng pag-igib at pagbubuhos ng tubig ng Israel sa Mizpa (1 Samuel 7:6). Ang “nagsisagasa” ay baqa, biyakin, ang salitang ginamit sa paghahati ng Dagat na Mapula (Exodo 14:16).

Ipinagbawal ng Kautusan ang pag-inom ng dugo sapagka't nasa dugo ang buhay ng laman (Levitico 17:11), at ang dugo ay dapat ibuhos sa lupa. Ikinakapit ni David ang tuntuning iyon sa tubig na binili ng buhay ng mga tao. Sa Hebreo, “sa kanilang mga kaluluwa” ang nasa likod ng “sa pagpapain ng kanilang mga buhay”.

Si Abisai, kapatid ni Joab, ang nag-alok na itusok sa lupa ang natutulog na si Saul sa pamamagitan ng sibat (1 Samuel 26:8) at kunin ang ulo ni Simei (2 Samuel 16:9). “Tatlongpu” ang mababasa sa Siriaco kung saan “tatlo” ang nasa Hebreo, isang kalituhang dumaraan sa buong bahaging ito.

Ayon sa Hebreo, pinarangalan siya “sa tatlo, nang doble”, pariralang hindi pa naaayos ang kahulugan. Iniligtas din ni Abisai ang buhay ni David nang halos patayin ito ng higanteng si Isbi-benob (2 Samuel 21:16–17). Namuno siya sa isang pangkat ngunit hindi kabilang sa unang Tatlo.

Nasa malayong timog ng Juda malapit sa Edom ang Cabseel (Josue 15:21). Ang salitang Hebreo na ariel, “leon ng Dios”, ay maaaring tumukoy sa dalawang bayani o sa dalawang anak ng isang Moabitang tinatawag na Ariel; ang huli ang sinusunod ng Griego at ng talatang nakalimbag dito. Hindi tiyak kung ano talaga ang pinatay ni Benaias.

Mga pitong talampakan at kalahati ang limang siko. Walang ibinibigay na taas ang 2 Samuel 23:21; dito ay mayroon, at ang sibat na “gaya ng panghabi ng manghahabi” ay pariralang ginamit sa sibat ni Goliat (1 Samuel 17:7). Ang pagpatay sa higante sa sarili niyang sandata ay pag-uulit ng ginawa ni David sa tabak ni Goliat (1 Samuel 17:51).

Tinawag na punong saserdote sa 27:5 ang ama ni Benaias na si Joiada, kaya mula sa sangbahayan ng saserdote ang mandirigmang ito. Ang “nagkapangalan” ay katanyagan, ang Hebreong shem, ang salitang pinagbatayan ng buong talaan, mga lalaking may pangalan.

Inilalagay ng 2 Samuel 8:18 si Benaias sa ibabaw ng mga Ceretheo at Peletheo, mga dayuhang bantay na malamang mula sa Creta at Filistia. Sa utos ni Salomon, pinatay niya nang maglaon si Joab sa dambana at pumalit sa kaniya sa pamumuno sa hukbo (1 Mga Hari 2:34–35). Ang kapitan ng bantay ng hari ang naging tagapagpatay nito.

Si Asael, na kasimbilis ng usang-gubat, ay pinatay ni Abner bago pa naghari si David sa buong Israel (2 Samuel 2:18–23), gayon ma'y siya ang nangunguna sa Tatlongpu. Kasama sa talaan ang mga namatay nang maaga. Ibang lalake si Elchanan na anak ni Dodo kay Elhanan na anak ni Jair, na pumatay sa kapatid ni Goliat (20:5).

Ang Harod ay ang bukal kung saan pinili ni Gedeon ang kaniyang tatlong daan ayon sa paraan ng kanilang pag-inom (Mga Hukom 7:1–7), at Harodita ang tawag ng 2 Samuel 23:25 sa lalaking ito. Si Helles ang namumuno sa pangkat ng ikapitong buwan na dalawang pu't apat na libo sa 27:10. Ang Tatlongpu ang naging mga pinuno ng palagiang hukbo.

Si Ira ang namumuno sa pangkat ng ikaanim na buwan (27:9) at si Abiezer sa ikasiyam (27:12). Nasa timog at hilaga ng Jerusalem ang Tecoa at Anathoth, isa sa Juda at isa sa Benjamin. Mula sa mga bayang makikilala nang maglaon dahil sa mga propetang sina Amos at Jeremias ang dalawang lalaking ito.

Pinatay ni Sibbecai ang higanteng si Sippai, isa sa mga anak ng higante, sa isang labanan sa Gezer (20:4), at siya ang namumuno sa ikawalong buwan sa 27:11. Zalmon ang nasa 2 Samuel 23:28 kung saan Ilai ang nasa aklat na ito, ibang pangalan sa iisang puwesto.

Si Maharai ang namumuno sa ikasangpung buwan (27:13), at si Heldai na Nethophatita, mula sa angkan ni Othniel, sa ikalabing dalawa (27:15), malamang ang Heled na ito. Ang dalawang lalake mula sa iisang maliit na nayon malapit sa Bethlehem sa tatlongpu ni David ay tanda kung gaano kalokal ang kaniyang mga unang tagasunod.

Ang Gabaath ang sariling bayan ni Saul, at maingat na itinala si Ithai bilang Benjamitang taga roon. Isang lalake mula sa sariling lunsod ni Saul ang nakatayo sa mga bayani ni David. Si Benaias na Phirathita, mula sa Ephraim, ang namumuno sa ikalabing-isang buwan (27:14) at ibang lalake sa anak ni Joiada.

Umaagos ang mga batis ng Gaas sa ibaba ng burol ng Gaas sa Ephraim, malapit sa pinaglibingan ni Josue (Josue 24:30). Si Abiel ay si Abi-albon sa 2 Samuel 23:31; ang Arbathonita ay mula sa Beth-araba sa libis ng Jordan, malapit sa ilang.

Ang Baharum ay ang nayon kung saan sinumpa at binato ni Simei si David habang tumatakas ito (2 Samuel 16:5), at kung saan nagtago sina Jonathan at Achimaas sa isang balon (2 Samuel 17:18). Ang Saalbon ay bayan ng Dan na hinawakan ng mga Amorrheo hanggang pasukuin sila ng sangbahayan ni Jose (Mga Hukom 1:35).

Ganito ang 2 Samuel 23:32: sa mga anak ni Jasen, si Jonathan; at ang “mga anak ni” ay maaaring pagkakamali sa pagkopya. Ang Hararita ay malamang “taga bundok”, lalake mula sa lupaing maburol. Sa kasunod na linya ng 2 Samuel ay pinangangalanan si Samma na Hararita, na tila ang Saje rito, kaya anak niya si Jonathan.

Sarar ang ama ni Ahiam sa 2 Samuel 23:33, hindi Sachar. Para kay Eliphal na anak ni Ur, ang nasa 2 Samuel 23:34 ay si Eliphelet na anak ni Ahasbai, na anak ng Maachateo. Mula rito ay lalong naghihiwalay ang dalawang bersiyon ng talaan.

Sa katapat na puwesto, pinangangalanan ng 2 Samuel 23:34 si Eliam na anak ni Ahithophel na Gilonita. Si Eliam ang ama ni Bath-sheba (2 Samuel 11:3), at si Ahithophel ang tagapayo ni David na pumanig kay Absalom. Wala ni isa sa dalawang pangalang iyon sa bersiyon ng aklat na ito sa linyang ito.

Ang Carmelo dito ay ang bayan sa lupaing maburol ng Juda, tirahan nina Nabal at Abigail (1 Samuel 25:2), hindi ang bundok sa hilaga. Ibinibigay ng 2 Samuel 23:35 si Paarai na Arbita para kay Nahari na anak ni Ezbai, ang dalawang pangalan ay nagkakaiba sa isa o dalawang titik.

Ang nasa 2 Samuel 23:36 dito ay si Igal na anak ni Nathan na taga Soba. Sa Hebreo, ang Agrai ay Haggeri, “ang Hagreo”, mula sa bayan sa ilang na nilabanan ng mga lipi sa silangan sa 5:10 at 5:19. Isang lalake mula sa bayang tinalo ng Israel ang naglilingkod sa tatlongpu ni David.

Taga Beeroth si Naarai, isa sa apat na bayang Gabaonita na nanlinlang kay Josue (Josue 9:17). Mga Berothita rin ang dalawang kapitang pumatay sa anak ni Saul na si Is-boseth (2 Samuel 4:2). Ang isang ito ang nagdadala ng sandata ni Joab, tungkuling may tiwala sa tabi ng heneral.

Isa sa mga sangbahayan ng Chiriath-jearim ang mga Ithrita (2:53), ang bayang pinanatilihan ng kaban nang dalawang pung taon bago ito kunin ni David. Magkasamang nakalista ang dalawang lalake ng sangbahayang iyon, mula sa bayan na ang kaban ay iaakyat ni David sa kabanata 13.

Nagtatapos ang talaan ng 2 Samuel 23:39 kay Urias na Hetheo, tatlong pu't pito lahat. Lumalampas pa sa kaniya ang aklat na ito na may labing-anim pang pangalan na wala saan man. Maaaring si Zabad na anak ni Ahli ay kabilang sa sangbahayan ni Sesan sa 2:31–36, kung saan lumilitaw ang dalawang pangalan, bagaman hinuha lamang iyon.

Mula rito ay bumabaling sa silangan ng Jordan ang mga pangalan: isang Rubenita, mga lalake ng Astaroth at Aroer, isang Moabita. May “tatlongpu ang kasama” si Adina, sarili niyang pangkat. Mukhang mga pinunong lumapit kay David mula sa mga lipi sa silangan kasama ng kanilang mga tagasunod.

Maaaring ina ni Hanan si Maacha, kung gayon ay ipinangalan siya rito gaya nina Joab at Abisai na ipinangalan kay Sarvia. Maaari rin itong tanda ng ugnayan sa kahariang Arameo ng Maacha. Mula sa lugar na hindi kilala sa iba si Josaphat na Mithnita.

Ang Astaroth, sa Basan, ay ang matandang lunsod kung saan tinalo ni Chedorlaomer ang mga Rephaim sa Genesis 14:5. Magkapatid sina Samma at Jehiel mula sa Aroer, sa Arnon, ang timugang gilid ng lupain ng Israel sa silangan ng Jordan. Paulit-ulit sa talaan ang mga magkakapatid.

Ang Thisaita ay pangalan ng pinagmulan na wala saan man, mula sa bayang walang ibang bakas na naiwan. Magkasamang nakipaglaban sina Jediael at Joha bilang magkapatid, gaya nina Joab, Abisai at Asael. Itinala ang di-kilalang lugar sapagka't ito ang nagpapakilala sa mga lalake.

Mula si Ithma na Moabita sa bayang hindi pinapasok sa kapisanan ayon sa Deuteronomio 23:3, gayon ma'y Moabita ang lola sa tuhod ni David na si Ruth, at minsan niyang inihabilin ang kaniyang mga magulang sa hari ng Moab (1 Samuel 22:3–4). Hindi kilala sa iba ang Mahavita. Isa pang pares ng magkapatid sina Jeribai at Josabias.

Ang Mesobiata ay maaaring “mula sa Soba”, ang kahariang Arameo na tatalunin ni David sa 18:3. Dala ni Obed ang pangalan ng lolo ni David. Nagtatapos ang talaan nang walang kabuuan, hindi gaya ng tatlong pu't pito ng 2 Samuel, at basta na lamang humihinto.