Panalangin, bihasang mga kamay, at paghahanap ng puwang

Hindi magkakapatid ang limang ito. Anak ni Juda si Phares, apo niya si Hesron, inapo ni Hesron si Hur sa pamamagitan ni Caleb (2:19), at anak ni Hur si Sobal (2:50). Ang “mga anak” dito ay isang angkang binabasa pababa. Palaisipan si Carmi, sapagka't kabilang siya sa sanga ni Zara sa 2:7, at marami ang nag-aakalang nadulas lamang ito mula sa Chelubai, si Caleb.

Malamang si Reaias ang Haroeh ng 2:52, isang anak ni Sobal na iba ang baybay ng pangalan. Sa Sora kinuha ng mga Sorathita ang kanilang pangalan, ang bayan sa mababang lupain na tinirahan ni Manoa at pinanganakan ni Samson (Mga Hukom 13:2). Umaabot ang angkan kina Ahumai at Laad at humihinto, na para bang hanggang doon lamang ang talaan.

Alanganin ang Hebreo, “ito ang ama ni Etham”, samantalang “ito ang mga anak ni Etham” ang nasa Griego, na nagpapahiwatig na may salitang nalaglag. Malapit sa Bethlehem ang Etham at isa ito sa mga bayang pinatibay ni Roboam (2 Mga Cronica 11:6). Lalake ang Jezreel dito, kapangalan ng tanyag na libis at lunsod sa hilaga.

Ang “ama ni” isang bayan ay ang nagtatag o puno nito, kaya si Hur ang nasa ulunan ng Bethlehem mismo. Si Ephrata ay asawa ni Caleb (2:19) at sinaunang pangalan din ng Bethlehem (Mikas 5:2), at magkapatong ang dalawang kahulugan. Sa Husa nagmula si Sibbecai na Husathita, isa sa mga bayani ni David (11:29).

Ipinakilala si Asur sa 2:24 bilang anak na ipinanganak ng balong si Abia matapos mamatay si Hesron. Ang Tecoa, ang bayang pinamumunuan niya, ang nagpadala ng pantas na babae kay David (2 Samuel 14:2) at bayan ng pastol na si Amos (Amos 1:1). Ang nagtatag nito ang unang lalake sa kabanatang ito na sinabing may dalawang asawa.

Si Helea ang unang binanggit sa talatang 5, ngunit ang mga anak ni Naara ang nauna, kaya binaligtad ang ayos ng mga asawa nang ilista ang kanilang mga anak. Ang Naara ay ang payak na salitang Hebreo para sa dalagita. May pantukoy ang Ahastari sa Hebreo, “ang Ahastarita”, kaya mukha itong pangalan ng isang angkan at hindi ng iisang anak.

Ang tatlong anak ni Helea ang nagsasara sa salaysay ng sangbahayan ni Asur. Ang Ethnan ay kabaybay ng salitang Hebreo na ethnan, “upa” o “bayad”, ang salitang ginamit sa upa ng patutot sa Deuteronomio 23:18, bagaman walang nagpapahiwatig na ganoon ang ibig ng pangalan. Wala nang ibang lugar sa Kasulatan na bumabanggit kina Sereth at Jesohar.

Dumating si Coz nang walang ama, at walang sinasabi ang teksto kung paano siya dumudugtong sa sangbahayan ni Asur o ng sinoman. Ang pariralang “ang mga angkan ni Aharhel” ay lumilipat mula sa iisang anak tungo sa buong mga angkan sa gitna ng pangungusap. Hindi kilala sa iba sina Anob at Sobeba, iniingatan dito bilang dugtong lamang sa pag-angkin ng isang pamilya.

Ang pangalang Jabes, Ya'bets, ay ang salitang Hebreo para sa sakit, otseb, na pinagpalit ang dalawang titik, kaya parang “hirap” na halos binaybay nang pabaligtad. Ang “bantog” ay nikbad, mula sa ugat na nangangahulugang bigat, mabigat sa katayuan. May bayang tinatawag na Jabes, tirahan ng mga angkan ng kalihim, sa 2:55, bagaman hindi ito kailanman iniuugnay ng teksto sa lalaking ito.

Ang “Oh ako nawa'y iyong pagpalain” ay salin ng Hebreong im, “kung”, at hindi natatapos ang pangungusap: kung pagpapalain mo ako, at ang pangakong dapat sumunod ay hindi binibigkas, gaya ng panatang naputol. Dinodoble ng Hebreo ang pandiwang “pagpalain”, gaya sa Genesis 22:17. Tumatawag siya sa “Dios ng Israel”, ang sariling pangalan ng patriarka.

Ibang anyo ng pangalang Caleb ang Celub, ngunit iniuugnay siya ng kaniyang kapatid na si Sua sa ibang sangbahayan kaysa sa Caleb ng kabanata 2. Ang pangalan ng kaniyang anak, Machir dito, Mehir sa Hebreo, ay ang karaniwang salita para sa halaga o bayad. Si Esthon, ang apo, ang tanging nagpatuloy sa angkan sa tatlo.

Ang Beth-rapha, “bahay ni Rapha”, ay pangalan ng sangbahayan na nakatayo kung saan dapat naroon ang pangalan ng tao, kaya mukhang mga angkan ang pinapangalanan ng talaan. Ang Ir-naas ay “lunsod ng ahas” o “ng tanso”, sapagka't magkapareho ng mga titik ang nahash at nechoshet; may nagmungkahing paggawa ng tanso sa Araba ang tinutukoy. Rechab ang mababasa sa Griego para sa di-kilalang Recha.

Si Othniel ang unang hukom, na nagligtas sa Israel mula kay Cusan-risathaim (Mga Hukom 3:9–11). Tinatawag siya ng Mga Hukom 1:13 na anak ni Cenez, nakababatang kapatid ni Caleb, at nakamit niya si Acsa na anak ni Caleb nang sakupin niya ang Chiriath-sepher. Ang Hathath ay “sindak”. Idinadagdag ng Griego si Maonathi sa dulo ng talata, na kailangan ng kasunod na talata.

Hindi ang heneral ni David ang Joab na ito. Ang Geharasim ay pangmaramihan ng salita para sa manggagawa sa kahoy, bato o metal, at binabanggit ng Nehemias 11:35 ang isang libis ng mga manggagawa sa tabi ng Lod at Ono, na tinirahang muli pagkatapos ng pagkabihag. Tao ang Ophra rito, kapangalan ng bayan ni Gedeon sa Manases.

Si Caleb na anak ni Jephone ang tiktik na tumayong kasama ni Josue laban sa sampu (Mga Bilang 14:6–9), ibang lalake kay Caleb na anak ni Hesron sa kabanata 2. Tinatawag siya ng Mga Bilang 32:12 na Cenezeo, kaya pinananatiling buhay ng apong nagngangalang Cenez ang pangalan ng angkan. Nakabitin ang “at si Cenez” sa Hebreo, na para bang may pangalang nalaglag bago ito.

Dumating si Jaleleel nang walang kaugnayan. Ang Ziph ay bayan sa ilang ng Juda na pinagkublihan ni David, at dalawang ulit na isinumbong ng mga tao roon kay Saul kung nasaan siya (1 Samuel 23:19 at 26:1). Iisang pangalan ang Ziph at Zipha sa anyong panlalake at pambabae, pagpapares na madalas nagpapakilala sa isang bayan at sa anak na pamayanan nito.

May he sa dulo ng Ezra na ito sa Hebreo, ibang pangalan sa eskribang si Ezra. Walang babaeng tinutukoy ang “ipinanganak niya si Mariam”, at iniisip ng karamihan sa mga tagapagpaliwanag na dito nabibilang ang dulo ng talatang 18, kaya si Bethia ang ina. Ang Esthemoa ay isa sa mga bayang pinadalhan ni David ng samsam mula sa Siclag (1 Samuel 30:28).

May pantukoy sa Hebreo ang “asawang Judia”, ang babaeng taga Juda, at kapag itinabi kay Bethia ay maaaring ibig sabihin nito ang asawang Judio ni Mered kasalungat ng asawang taga Egipto. Ang Bethia ay “anak na babae ni Yah”, kapansin-pansing pangalan para sa anak ni Faraon. Sa Socho humantong ang mga Filisteo bago lumabas si Goliat (1 Samuel 17:1), at tinirahang muli ang Zanoa pagkatapos ng pagkabihag (Nehemias 11:30).

Magulo ang Hebreo, at kahit ang kasarian ni Odias ay hindi tiyak sa mga salin. Ang Keila ay bayan sa mababang lupain na iniligtas ni David mula sa mga Filisteo, na ang mga tao ay handa sanang magsuko sa kaniya kay Saul (1 Samuel 23:1–12). Iniuugnay ng “Maachateo” ang Esthemoa sa Maacha, isang maliit na kahariang Arameo na ang pangalan ay tanda rin ng mga angkang nakipag-asawa sa Israel.

Hindi si Simeon ang Simon dito, sapagka't sa talatang 24 pa nagsisimula ang kaniyang lipi. Kapangalan ni Amnon ang panganay ni David, at ang Benhanan ay “anak ng mapagbiyaya”. Ang dalawang anak ni Isi ay sina Zoheth at Benzoheth, “anak ni Zoheth”, na mas mukhang apo na isinama sa iisang hanay kaysa ikalawang kapatid.

Si Sela ang ikatlong anak ni Juda, ang ipinagkait kay Thamar (Genesis 38:11 at 14). Er ang pangalan ng kaniyang panganay, ipinangalan sa kapatid na pinatay ng Panginoon, kaya bumabalik ang pangalan ng namatay na anak. Ang “mainam na kayong lino” ay buts, ang tela ng tabing ng templo sa 2 Mga Cronica 3:14, na ginagawa ng isang sangbahayang parang samahan ng manggagawa.

Ang “nagpasuko sa Moab” ay gumagamit ng pandiwang ba'al, na maaari ring mangahulugang mag-asawa, kaya binasa ng Talmud (Bava Batra 91b) sina Joas at Saraph bilang sina Mahalon at Chelion, na nag-asawa ng mga Moabita. Ginawa ng Latin ang Jasubi-lehem na “bumalik sa Bethlehem”. Ang “At ang alaalang ito'y matanda na” ay hayag na pag-amin na lumang mga talaan ang kinokopya ng aklat.

Dalawang pangalan ng lugar ang Netaim at Gedera, na nangangahulugang “mga taniman” at “mga pader” o “mga kulungan”. Ang mga magpapalyok na kasama ng hari para sa kaniyang gawain ay nagpapaalala sa libu-libong tatangnan ng banga na may tatak na lmlk, “sa hari”, na nahukay sa buong Juda mula sa panahon ni Ezechias, bagaman hinuha lamang ang pag-uugnay sa mga magpapalyok na ito.

Malapit na tumutugma ang mga anak ni Simeon sa Mga Bilang 26:12–13, at si Jarib ang kapalit ni Jachin. Anim na anak ang ibinibigay ng Genesis 46:10, kasama si Ohad, na hindi na muling lumitaw at hindi nagtatag ng angkan. Tinatawag din doon si Saul na anak ng isang babaeng Cananea, detalyeng hindi inulit ng talaang ito.

Ang Mibsam at Misma ay mga pangalan din ng dalawang anak ni Ismael sa 1:29–30 at Genesis 25:13–14. Dahil lumitaw sila sa angkan ni Simeon, may mga iskolar na nagmungkahing ang Simeon, na nakatira sa malayong timog malapit sa ilang, ay sumipsip ng mga pangkat na Ismaelita. Hinuha ito mula sa magkaparehong pangalan, hindi sinasabi ng teksto.

Tuwid na bumababa ang angkan, isang anak sa bawat salinlahi, upang marating si Simi, ang lalaking gustong pag-usapan ng kasunod na talata. Ang Sachur ay “inaalaala”. Kapangalan ng Simi na ito ang Benjamitang sumumpa kay David at ang ilan pa sa mga aklat na ito, karaniwang pangalan sa marami.

Makikita sa dalawang sensus ang pagkukulang kung ihahambing sa Juda. 59,300 ang mga lalaking mandirigma ng Simeon sa Mga Bilang 1:23 at 22,200 na lamang sa Mga Bilang 26:14, ang pinakamatarik na pagbaba sa lahat ng lipi. Hindi isinama ang Simeon sa pagpapala ni Moises sa Deuteronomio 33, at dito ay sinusukat ito laban sa liping lumamon dito.

Sinusundan ng talaan ng mga bayan ang Josue 19:2–8, kung saan sinasabing nasa loob ng mana ng mga anak ni Juda ang mana ng Simeon. Ang Beer-seba ay ang balon ng sumpaan ni Abraham (Genesis 21:31). Kapuwa tinirahang muli ng mga nagbalik mula sa pagkabihag ang Molada at Hasar-sual (Nehemias 11:26–27), kaya buhay pang mga lugar ang mga pangalang ito nang isulat ang aklat.

Balah at Eltolad ang baybay ng Josue 19:3–4, at inaalis ng aklat na ito ang El sa unahan ng Tholad. Ang Bala ay nagkataong kapangalan ni Bilha, alilang babae ni Raquel na ina nina Dan at Neftali, bagaman walang palatandaan ng ugnayan. Bayan sa tuyong timog, sa Negeb, ang Esem.

Ang Horma ay “pagkawasak”, ipinangalan nang italaga ng Israel sa pagkalipol ang mga bayan ng Canaan doon (Mga Bilang 21:3). Ibinigay ni Achis na taga Gath ang Siclag kay David noong siya'y takas pa, at idinagdag ng 1 Samuel 27:6 na mula noon ay sa mga hari ng Juda na ito. Ang Bethuel ay ang Bethul ng Josue.

Ang Beth-marchaboth ay “bahay ng mga karo” at ang Hasa-susim ay “kulungan ng mga kabayo”, mga pangalang parang himpilan ng mga karo ng hari; iniuugnay ng ilan ang mga ito sa mga bayan ng karo ni Salomon (1 Mga Hari 9:19), hinuha mula sa mga pangalan. Ang “hanggang sa paghahari ni David” ay nagpapahiwatig na pagkatapos ni David ay hindi na ibinilang sa Simeon ang mga bayang ito.

Apat na lunsod ang pinangalanan ng Josue 19:7: Ain, Remmon, Ether at Asan. Lima ang bilang ng aklat na ito, idinagdag ang Etam at Tochen, at kung iisang lugar ang Ain at Rimmon, ang En-rimmon ng Nehemias 11:29, nag-iiba na naman ang bilang. Ibinigay rin ang Asan sa mga Levita (6:59), isang bayang inaangkin ng dalawang talaan.

Pinaikling anyo ng Baalath-beer sa Josue 19:8 ang Baal. Ang “talaan ng lahi” ay hityachsam, ang pagpapatala ayon sa lahi, salitang halos sa 1 at 2 Mga Cronica, Ezra at Nehemias lamang matatagpuan. Magkasamang binanggit ang paninirahan at ang talaan ng lahi, na para bang bahagi ng pinagmulan ng isang pamilya ang mga bayan nito.

Dito nagsisimula ang talaan ng labing-tatlong pinuno na umaabot hanggang talatang 37. Ang Jamlech ay “siya'y nagpapahari”. Hindi ang hari ng Juda ang Amasias na ito, at kilala lamang si Josias bilang kaniyang anak. Si Mesobab, ang una sa talaan, ay walang ibinigay na ama.

Tatlong salinlahi ng ninuno ang ibinigay kay Jehu, hanggang kay Aziel, na ang pangalan ay “ginawa ng Dios”. Hindi siya ang hari ng Israel na lumipol sa sangbahayan ni Achab. Walang lahing ibinigay kay Joel na katabi niya, at hindi pantay-pantay ang mga talaan ng lahi rito, buo sa ilan at wala sa iba.

Pitong pangalan sa iisang talata, wala ni isang ama. Ilan sa mga ito ay binuo mula sa banal na pangalan o mula sa panalangin: ang Elioenai ay “na kay Yah ang aking mga mata”, at kapuwa may Yah ang Jesohaia at Asaias. Anyo ng Jacob ang Jacoba, at kapangalan ni Benaias ang kapitan ng bantay ni David.

Si Ziza, ang huli sa labing-tatlo, ang binigyan ng pinakamahabang talaan ng lahi, limang salinlahi pabalik kay Semaias. Ang taong ganito kahaba ang isinulat na lahi ay karaniwang may mga inapong may dahilang patunayan ito. Ang Simri ay “aking bantay”.

Ang “nangabanggit sa pangalan” ay literal na “dumarating sa mga pangalan”, isang idyomang inuulit sa talatang 41, “nangasusulat sa pangalan”. Ang “mga prinsipe” ay nesi'im, ang titulo ng mga pinuno ng lipi na nagdala ng mga handog sa Mga Bilang 7. Ang “sangbahayan ng kanilang mga magulang” ay ang malawak na angkan, ang yunit na lumalaki na nang higit sa kaya ng pastulan nito.

Gerar ang mababasa sa Griego sa halip na Gador, na mas bagay sa lupain ng Simeon sa timog-kanluran kaysa sa alinmang Gedor na kilala sa Juda. Sa Gerar tumira sina Abraham at Isaac sa gitna ng mga Filisteo, at doon nag-away ang mga pastol ni Isaac dahil sa mga balon (Genesis 26:17–22). Pastulan ang hinahanap, ang karaniwang presyon sa mga pastol sa tuyong timog.

Ang “kay Cham” ay mga bayang nagmula kay Cham: Canaan, Egipto at Chus sa Genesis 10:6. May mga Etiope malapit sa Gerar noong kaarawan ni Asa ayon sa 2 Mga Cronica 14:9–15, kasama ang mga tolda ng hayop. Ang “tahimik” ay ang salitang ginamit ng Mga Hukom 18:7 at 27 tungkol sa Lais, bayang tahimik at panatag, bago ito salakayin ng mga Danita.

Ang salitang Hebreo na ha-me'unim ay maaaring basahing “mga tahanan”, ngunit dito ay binasa na “mga Meunim”, ang bayang nilabanan ni Uzzias (2 Mga Cronica 26:7). Ang “nilipol na lubos” ay ang pandiwa ng pagtatalaga, charam, na ginamit sa Jerico at sa Amalec. Ang “hanggang sa araw na ito” ay nangangahulugang naisulat ang pinagkunan habang hawak pa ng mga nanirahan ang lupain, bago iyon wakasan ng Asiria at Babilonia.

Ang bundok ng Seir ay ang kabundukan ng Edom, sa timog-silangan ng Dagat na Patay. Ang bilang na limang daan ay tanda ng isang pangkat ng mandirigma, hindi ng paglipat ng buong lipi. Simeonita ang Isi na ito, hindi ang taga Juda sa talatang 20, at magkakasamang pinamunuan ng apat niyang anak ang paglusob.

Nakaligtas ang Amalec sa kampanya ni Saul sa 1 Samuel 15 at sa paglusob ni David sa 1 Samuel 30:17, nang apat na raang binata ang nakatakas sakay ng mga kamelyo. Ipinangako ng Exodo 17:16 ang digmaan laban sa Amalec sa bawat salinlahi. Ito ang huling nalabi ng mga Amalecita sa mga aklat ng kasaysayan, maliban kung ibibilang si Haman na Agageo sa Esther.